Герундийдің формасы
Герундийдің формалары
Герундийдің төрт негізгі формасы бар: екеуі сабақты етісте (Active), екеуі ырықсыз етісте (Passive) қолданылады.
Сабақты етіс (Active)
- Simple Gerund — жай герундий
- Perfect Gerund — перфекті (аяқталған) герундий
Ырықсыз етіс (Passive)
- Simple Gerund Passive — ырықсыз етістің жай герундийі
- Perfect Gerund Passive — ырықсыз етістің перфекті герундийі
Қысқаша кесте
| Форма | Active | Passive |
|---|---|---|
| Simple | V-ing painting | being + V3 being painted |
| Perfect | having + V3 having painted | having been + V3 having been painted |
Ескерту: кестедегі V3 — етістіктің үшінші формасы (Past Participle).
Герундиальды айналым
Тұйық раймен салыстырғанда, герундийде негізгі синтаксистік құрылым ретінде герундиальды айналым қолданылады. Ол көбіне зат есім/есімдік + герундий түрінде келеді.
Мысал
His buying a gift is really no excuse.
— Сыйлықты сатып алуы оны еш ақтамайды.
Active және Passive герундий
Active (белсенді) форма
Белсенді герундий мағыналық етістікке -ing жалғауын жалғау арқылы жасалады.
He remembered reading the book spoken about by all.
— Ол барлығы талқылап жатқан кітапты оқығанын есіне түсірді.
Мұнда субъект (ол) әрекетті объектіге (кітапқа) бағыттап тұр, сондықтан форма — active.
Passive (ырықсыз) форма
Ырықсыз герундий being + V3 үлгісі арқылы жасалады.
He didn’t remember being knocked down.
— Оның қалай аяқтан шалдырылып қалғаны есінде болмады.
Пассивте әрекет субъектке бағытталады, сондықтан герундий — passive.
Мағынасы пассив болғанымен, формасы active болатын жағдайлар
Субъект пассив мағынада тұрғанына қарамастан, кейбір сөздерден кейін герундий көбіне active формада қолданылады. Оларға: want, need, deserve, require етістіктері және worth сын есімі жатады.
This car needs repairing.
— Бұл машинаны жөндеу керек.
Герундий формасы active болғанымен, мағынасы бойынша әрекет машинаға қатысты жасалады.
This film is worth seeing.
— Бұл фильмді көруге тұрарлық.
Субъект (film) мағынасы бойынша пассив позицияда, бірақ форма — active.
Simple және Perfect герундий
Жай (Simple) герундий
Сабақты және ырықсыз етістегі Simple герундий баяндауыш білдіретін әрекетпен бір мезгілде қатар жүретін әрекетті көрсетеді. Контекстке қарай ол осы шаққа, келер шаққа немесе өткен шаққа қатысты болуы мүмкін.
Bill usually works for many hours without resting.
— Билл әдетте демалыссыз көп сағат жұмыс істейді.
She told her story to her friends without stopping.
— Ол достарына оқиғасын тоқтамай айтып берді.
Tom will not go there without knowing the correct address.
— Том нақты мекенжайды білмей ол жаққа бармайды.
Құрылымы: V-ing (giving, sending, forgiving, т.б.)
Перфекті (Perfect) герундий
Perfect герундий әдетте басыңқы сөйлемдегі әрекеттен бұрын болған іс-әрекетті айқындау үшін қолданылады. Ол ауызекі және жазбаша тілде жиі кездеседі.
Құрылымы: having + V3 (having given, having sent, т.б.)
In addition to having sent his partner all necessary documents, he telephoned him twice a day.
— Бұған қоса, ол серіктесіне барлық қажетті құжаттарды жібергеннен кейін де оған күніне екі рет телефон соғып тұрған.
Кей жағдайларда алдыңғылық (prior action) мағынасы қажет болса да, белгілі бір етістіктер мен предлогтардан кейін simple герундий қолданыла береді. Жиі кездесетіндері: remember, excuse, forgive және upon, on, after, without.
He wrote a letter in which he thanked John for giving him a chance to take a photo of that rare bird last Monday.
— Ол өткен дүйсенбі күні сол сирек құстың суретін түсіруге мүмкіндік бергені үшін Джонға алғыс айтып хат жазды.
After receiving the telex, he started for New York.
— Телексті алғаннан кейін, ол Нью-Йоркке аттанды.