Жемшөп жинайтын комбаиндар мың дана

Реформадан кейінгі ауыл шаруашылығының материалдық-техникалық базасы

Реформадан кейін ауыл шаруашылығының материалдық-техникалық базасы қандай күйде деген сұраққа жауап беру үшін негізгі деректерге назар аударайық. Төмендегі мәліметтер 1990 және 2000 жылдар аралығындағы ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарының саны қалай өзгергенін көрсетеді.

1-кесте. Қолда бар ауыл шаруашылық техникасының саны

Көрсеткіштер: 1990 ж. және 2000 ж. салыстырмасы

1990 → 2000

№	Техника / жабдық түрі	1990 ж.	2000 ж.
1	Тракторлар (барлығы), мың дана	220,1	49,7
2	Астық жинайтын комбайндар, мың дана	89,0	20,7
3	Жүгері жинайтын комбайндар, дана	2069	373
4	Жемшөп жинайтын комбайндар, мың дана	15,6	2,4
5	Картоп жинайтын комбайндар, дана	747	203
6	Дестелегіштер, мың дана	41,9	7,3
7	Трактор соқалары, мың дана	48,8	10,3
8	Қопсытқыштар, мың дана	56,6	9,3
9	Дәнді дақыл сепкіштер, мың дана	89,0	22,3
10	Жүгері сепкіштер, мың дана	12,8	1,4
11	Трактор шөп шапқыштары, мың дана	30,1	3,6
12	Тырмалар, мың дана	19,1	2,4
13	Шөпті сығымдап жинағыштар, мың дана	9,5	1,3
14	Шөмеле салғыштар, мың дана	8,2	0,6
15	Шөпе салғыштар, мың дана	2,6	0,9
16	Дән құрғатқыштар, дана	535	238
17	Тыңайтқыш шашқыштар, мың дана	7,6	1,4
18	Шашыратқыштар мен тозаңдатқыштар, мың дана	9,5	1,9
19	Жаңбырлатқыш машиналар мен қондырғылар, мың дана	10,4	1,0
20	Суарғыш машиналар мен қондырғылар, мың дана	4,2	0,3
21	Сиыр сауатын қондырғылар мен агрегаттар, мың дана	16,9	1,0
22	Тоңазытқыш қондырғылар, мың дана	1,9	0,5

Негізгі қорытындылар

Техника санының күрт азаюы

Кесте деректеріне сүйенсек, ауыл шаруашылығындағы ең негізгі техникалық құралдар — тракторлар мен астық жинайтын комбайндардың саны 4 еседен астам қысқарған. Көптеген басқа құрал-жабдықтар 5–10 есеге дейін кеміген.

Тозу және ескіру мәселесі

Санның азаюымен қатар, қолда бар техниканың едәуір бөлігі уақыт өте ескіріп, тозығы жеткен. Бұл өнімділікке, шығынға және сапаға тікелей әсер етеді.

Энергия тұтынуы — маңызды индикатор

Материалдық-техникалық базаның күйін айқындайтын көрсеткіштердің бірі — электр энергиясын пайдалану көлемі.

Электр энергиясын пайдалану динамикасы

1990 ж.: 13,7; млрд кВт·сағ
2000 ж.: 2,6; млрд кВт·сағ
Қысқару: 5,3 есе; төмендеу

Кез келген дәуірде және кез келген елде экономика салалары үшін электр энергиясын кеңінен қолдану техникалық және технологиялық ілгерілеудің, өндірістің жоғары деңгейінің маңызды белгісі саналады. Сондықтан энергия тұтынуының күрт төмендеуі саладағы техникалық жаңару қарқынының баяулағанын аңғартады.

Алдағы міндет: базаны жаңғырту және нығайту

Осыған байланысты агроөнеркәсіп кешенінің таяу жылдары тезірек шешуді қажет ететін ең күрделі әрі маңызды мәселелерінің бірі — саланың материалдық-техникалық базасын жаңғырту, қайта қалыптастыру және нығайту. Бұл бағыттағы нақты қадамдар өндіріс тиімділігін арттырып, ауыл шаруашылығының тұрақты дамуына негіз болады.