Америго Веспуччи туралы қазақша реферат
Еуропаны қызықтырған «жаңа жерлер»
Мұхиттың арғы жағындағы қазынасы мол, белгісіз аумақтар Еуропада, әсіресе Испанияда үлкен қызығушылық тудырды. 1497 жылдан бастап король жаңа жерге барып қоныстанғысы келетіндерге рұқсат бере бастады. Байлыққа үміт артқан көпестер, кедейленген дворяндар, билікке наразы топтар мен түрлі себеппен жазаланған адамдар да теңіз асып кетуге талпынды. Мемлекет бірнеше экспедиция ұйымдастырып, көп адам жіберді.
Маңызды: Алғашқы сапарлар көбіне географиялық мақсатпен түсіндірілгенімен, кейін бұл қозғалыс отарлау саясатына ұласты.
Америго Веспуччидің сапарлары және қорытындысы
Сол экспедициялардың ішінде Христофор Колумб ашқан жерлерді көруге Америго Веспуччи де аттанды. 1501 жылы ол Португалия королінің кемесімен Жаңа жерге екінші рет барып, Пинсоннан кейін, Кабрал ашқан Бразилия жағалауын зерттеп қайтты.
1503 жылы Веспуччи үшінші рет сапарға шығып, Бразилия жағалауымен Үндістанға өтуді көздейді. Ол шамамен 20° оңтүстік ендікке дейін жүзіп барып, маңызды тұжырымға келеді: Колумб ашқан және кейін испан саяхатшылары зерттеген бұл жер Азия аралдарының тізбегі емес, осы күнге дейін Еуропаға белгісіз болған дербес материк.
«Америка» атауы қалай орнықты?
1507 жылы космограф Мартин әлемді Еуропа, Азия, Африка материктеріне бөліп қарастырып, жаңадан сипатталған құрлықты басқа материктерге ұқсастығына қарай «Америка» деп атауды ұсынды. Ол кезеңде бұл аймақты кей деректерде «тоты құстар жері» деп те атаған. Уақыт өте жаңа құрлықтың атауы Веспуччидің есімімен байланысып, кең тарады.
Колумб
Жаңа жерді ашқанымен, өмірінің соңына дейін оны Азияның бөлігі деп санағаны айтылады.
Веспуччи
Жаңа жердің материк екенін негіздеуге ықпал еткен қорытындылар жасады.
Бальбоа және Тынық мұхитының ашылуы
Васко Нуньес де Бальбоа (кей мәтіндерде Бальбаро деп те беріледі) корольден қашып, Жаңа жерді зерттеуге аттанған экспедициямен келіп, Панама мойнағына жақын аумақта бір отарды басқарды. Жергілікті үндістердің «арғы бетте су бар» деген мәліметіне сеніп, испандардың көмегімен Панама мойнағынан өтті.
Таулы өңірлерді кесіп өтіп, 1513 жылдың 25 қыркүйегінде Еуропалықтар үшін тұңғыш рет Тынық мұхитын көрді. Бұл оқиға Жаңа жердің ауқымы мен мәнін қайта бағалауға әсер етіп, Американың жаңа материк екені туралы түсініктің орнығуын жылдамдатты.
Географиялық ашылудан отарлауға дейін
Жаңа материк ұғымы күшейген сайын отаршылдық әрекеттер де үдей түсті. Отаршылар Американың байлығын иемденуге ұмтылып, жергілікті халықты қырғынға ұшыратты, көп адамды құлдыққа сатып, Еуропаға алып кетті. Кейбір аралдардың байырғы халқы осындай зорлықтың салдарынан жойылып кетті.
Кейін еуропалықтар Мексиканы, Перуды, Оңтүстік және Солтүстік Американың өзге де өңірлерін өз ықпалына қаратты. Бейбіт халықтарды тонап, олардың ғасырлар бойы қалыптасқан мәдениетін, салт-санасын, әдет-ғұрпын аяққа басты. Егер Колумб пен алғашқы зерттеушілердің саяхаты көбіне географиялық ізденіс ретінде көрінсе, бұдан кейінгі жорықтардың едәуір бөлігі басқыншылық пен отарлауға негізделді.
Бір мезгілдегі екі бағыт
- Колумб батыс теңіз жолымен Үндістан, Қытай, Жапон аралдарына жетемін деп жүріп, Еуропа үшін Американы ашуға жол салды.
- Васко да Гама Африканы айнала жүзіп, Үндістанға теңіз жолын ашты; осыдан кейін Португалияның Азияны отарлауы басталды.
Осы оқиғалар тізбегі география ғылымына зор жаңалық әкелгенімен, олардың салдары көптеген аймақта отарлау, тонау және жергілікті халықтардың тағдырына ауыр соққы болып тиді.