Қазақша рефераттар

Гаага ережесі бойынша тасымалдаушынын міндеттері

Халықаралық тасымалдауда бірнеше негізгі түр бар:

  • 1. Теңіз тасымалдауы
  • 2. Әуе тасымалдауы
  • 3. Теміржол тасымалдауы
  • 4. Автокөлік тасымалдауы
  • 5. Аралас тасымалдау

Теңіз тасымалдауы

Халықаралық теңіз тасымалдауында ең күрделі құқықтық мәселелер жиі туындайды. Бұл қатынастардың әртүрлілігімен және құқықтық қайнар көздердің сипаты да әрқилы болуымен түсіндіріледі. Көптеген мемлекеттердің заңнамасында теңіз арқылы жүк тасымалдауға қай елдің құқығы қолданылатынын айқындайтын коллизиялық нормалар нақты көрсетілмеген. Сондықтан мұндай мәселелер көбіне сот тәжірибесі арқылы шешіледі.

Қолданылатын құқық (сот тәжірибесі мысалдары)

  • Ұлыбритания және Франция соттарында көбіне кеменің жалау заңы қолданылады.
  • Германия соттарында мүлік қабылданған жердің заңы қолданылуы мүмкін.
  • Польша заңнамасына сәйкес тараптардың еркіндік қағидасы (choice of law) қолданылады; ал еркіндік көрсетілмесе, тасымалдаушының заңы басшылыққа алынады.

Жүкті теңіз арқылы тасымалдау әртүрлі негізде жүзеге асады. Егер тасымалдау кемені толық немесе ішінара (бір бөлігін) беруді көздемесе, қатысушылар арасындағы қатынас әдетте коносамент арқылы рәсімделеді.

1924 жылғы Брюссель конвенциясы (Гаага ережелері)

1924 жылы Брюссельде коносамент туралы кейбір ережелерді унификациялау жөніндегі конвенция қабылданды. Бұл құжат тәжірибеде Гаага ережелері деп аталады. Кейін бұл конвенцияны қолдану тәртібіне қатысты өзгерістер енгізілді.

Гаага ережелері қамтитын негізгі мәселелер

  1. Коносаменттің мәртебесі
  2. Тасымалдаушының жауапкершілігі
  3. Жауапкершіліктен босату негіздері
  4. Арыз (претензия) беру тәртібі

Маңызды шектеу

Тараптар Гаага ережелерін қолданған жағдайда, бұл ережелер бойынша аса қауіпті жүктер мен жануарларды тасымалдау реті қарастырылмайды (мәтінде көрсетілген ерекшелік).

Тасымалдаушының негізгі міндеттері

  • Кемені жүзуге дайындау: техникалық құралдарын тексеру және теңізге шығуға жарамдылығын қамтамасыз ету.
  • Экипажды даярлау және жинақтау.
  • Тез бұзылатын тауарлар үшін арнайы орын (бөлім) бөлу.

Коносамент: «лас» және «таза»

Егер тасымалдаушы жүк қабылдаған кезде жүктің саны немесе сапасы инвойс бойынша көрсетілген мәліметке сәйкес келмесе, ол коносаментке тиісті белгі түсіреді. Мұндай құжат «лас коносамент» деп аталады.

Ал құжаттағы және нақты тексерудегі мәліметтер толық сәйкес болса, тасымалдаушы «таза коносамент» береді.

Жауапкершілік, хабарлау және талап мерзімі

Гаага ережелері бойынша тасымалдаушы белгілі бір жағдайларда (мәтінде 13 негіз ретінде көрсетіледі) жауапкершіліктен босатылуы мүмкін. Бұл жалпы түрде форс-мажор және навигациялық қателіктер секілді негіздермен түсіндіріледі. Егер тасымалдаушы өзінің кінәсіздігін дәлелдей алмаса, жауапкершілікке тартылады.

Қабылдаушының әрекеті

  • Жүк қабылданғаннан кейін жүктің жағдайын қарап шығуы тиіс.
  • Саны жетіспесе, тасымалдаушыға 3 күн ішінде жазбаша хабарлауға міндетті.
  • Талап қою мерзімі — 1 жыл.

Висби ережелері (1968 өзгерістер, 1978 жылдан күшіне енді)

Гаага ережелеріне 1968 жылы өзгерістер енгізіліп, олар 1978 жылы күшіне енді. Бұл жаңартылған режим тәжірибеде Висби ережелері деп аталады.

Ерекшелігі

Висби ережелері тек конвенцияға қосылған мемлекеттер арасында қолданылады.

Өтемақы (мәтіндегі көрсеткіштер)

  • Әр жүктің орнына — 10 000 франк.
  • Егер орын саны анықталмаса, есеп брутто килограмм бойынша жүргізіледі: 1 кг — 30 франк пуанкаре.
  • 1 франк пуанкаре — 65,5 мг 900 сынамалы алтынға тең (мәтіндегі анықтама).

Чартер шарттары және фрахт түрлері

Қазіргі уақытта сауда жүктерін жеткізуде теңіз тасымалында чартер шарттары кең қолданылады. Бұл көбіне делдал арқылы жасалатын, бірнеше міндеттемені қамтитын келісім. Мұнда стивидорлық жұмыстар үшін ақы төлеу, диспач және демередж секілді талаптар кездеседі. Фрахт әдетте жүктің салмағына қарай төленеді.

Фрахттың негізгі түрлері

  1. Кемедегі орын толық пайдаланылса — нақты фрахт.
  2. Жүк жартылай тиеліп, орынның бір бөлігі бос қалса — «өлік фрахт» (мәтіндегі атау).
  3. Жүкті тиеуге дейін алдын ала төленетін — аванс фрахт.
  4. Алдын ала фрахт: аванс фрахттан айырмасы — 100% төлем жасалады.

СДР бойынша лимиттер (мәтіндегі деректер)

  • Әр орын үшін — 835 СДР.
  • Әр брутто кг үшін — 25 СДР.
  • 1 СДР ≈ 1,37 $ (мәтіндегі бағам).

Өлшем бірліктері: халықаралық тәжірибедегі атаулар

Салмақ атаулары

  • Францияда 100 кг — квинтал.
  • Германияда — қос центнер (мәтіндегі «двойной центнер»).

Көлем/өлшем

  • Мұнай — баррель арқылы есептеледі.
  • Бидай — бушель арқылы есептеледі.

Анықтамалар

  • 1 баррель — 42 галлон.
  • 1 галлон — 4,546 л.