Өндірістік мақсатқа арналған тауарларды сатып алушыларға әсер ететін факторлар туралы қазақша реферат
Өндірістік тауарларды сатып алуға әсер ететін факторлар
Өндірістік мақсатқа арналған тауарларды сатып алу туралы шешім қабылдау — тек баға мен жеткізу мерзімін салыстыру емес. Бұл үдерісте сыртқы ортадағы өзгерістер, ұйымның ішкі ережелері, келіссөз жүргізетін адамдардың ерекшелігі және қолданылатын технологиялар қатар әсер етеді.
1) Қоршаған орта факторлары
Қоршаған орта факторларына экономикалық жағдай (алғашқы сұраныс деңгейі, несие бойынша пайыз, жабдықтау шарттары), саясат, ғылыми-техникалық прогресс (ҒТП), бәсекелестік және кросс-мәдени ықпал жатады.
Экономикалық ықпал қалай көрінеді?
Сатып алушы, әдетте, төмен баға ұсынатын немесе жоғары сапа өндіретін, не болмаса сервисті мықты ұйымдастырып, жабдықтаудың қолайлы шарттарын қамтамасыз ете алатын, даму келешегі жоғары жабдықтаушыны таңдауға ұмтылады.
Кросс-мәдени ерекшелік: келіссөз стилі
Өнімді жабдықтау негізінде ұзақ мерзімді іскерлік қарым-қатынас орнату үшін елдердің келіссөз жүргізу стильдерін ескеру маңызды. Мысалы, еуропалықтар америкалықтарға қарағанда ресми сөйлесіп, статус пен атаққа көбірек мән береді.
Жапонияда жеке сенімге сүйенген қарым-қатынас — сатушы мен сатып алушы арасындағы тиімді қатынастардың басты алғышарты. Көп жағдайда жапондықтар үшін келіссөз — ұжымда алдын ала қабылданған шешімді бекіту. Ал америкалықтар үшін келіссөз саудаласу мүмкіндігі болуы мүмкін, сондықтан тараптардың күтілімдері бірдей бола бермейді.
- Жапон дәстүрінде келіссөз шарттарынан бірден бас тарту құпталмайды.
- «Жоқ» сөзін тікелей айту намысқа тию деп қабылдануы мүмкін; оның орнына «мұны жасау өте қиын» деген жұмсарған жауап қолданылады.
2) Ұйымдық факторлар
Ұйымдық факторлар — ұйымның мақсаттары мен саясаты, жұмыс тәсілдері, ұйымдық құрылымы және басқару әдістері. Шешімге материалдық-техникалық қамтамасыз ету бөлімінің мәртебесі, жабдықтаушылармен ұзақ мерзімді келісімдердің болуы, сондай-ақ заманауи технологияларды қолдану деңгейі әсер етеді.
Инновациялар
- Интернет арқылы сатып алу және жеткізуді бақылау
- Just in Time (JIT) және Kanban
- ФҚТ (ФСА) және сапаны толық бақылау
Ұйым құрылымының әсері
Орталықтандырылған, бюрократиялық ұйымдар көбіне сатып алудың ескі тәсілдерін ұстанып, жаңа тауарлар мен жабдықтаушыларды қарастыруға сақ келеді. Ал шешім қабылдауы ашық фирмалар жаңа ұсыныстарды ынталандырып, нарықтағы баламаларды белсендірек тестілеуге бейім.
JIT мысалы: Toyota және General Motors
Өндіріс пен жабдықтаудың дәл уақытылы жүйесі (JIT) материалдар мен қосалқы бөлшектерді клиент зауытына өндіріске қажет сәтте жеткізуді көздейді. Бұл қоймада артық қор сақтауды азайтады.
Мұндай жүйені толық қолданатын Toyota компаниясында жабдықтаушылар саны, әдетте, 250-ден аспайды. Ал толық енгізбеген General Motors компаниясында 3,5 мыңнан астам жабдықтаушы болғаны айтылады. JIT жабдықтаушы мен тұтынушының өндірістік циклдерін тығыз үйлестіруді талап етеді және жабдықтау мен тапсырыс арасындағы шығындарды төмендетуге мүмкіндік береді.
3) Қазақстандағы тәжірибе: лизингтің рөлі
Қазақстанда өндірістік мақсатқа арналған тауарларды сатып алу кезінде лизинг белсенді қолданыла бастады. Лизинг объектілеріне басу машиналарынан бастап электр станцияларына дейін, ұшақтар, ауыл шаруашылығына қажетті техникалар және басқа да құрал-жабдықтар кіреді.
Лизинг қалай жұмыс істейді?
Лизинг беруші өз қаражаты (немесе тартылған қаражат) есебінен ұзақ мерзімді тұтыну және инвестициялық тауарларды сатып алып, оларды лизинг алушыға белгіленген төлеммен және мерзіммен уақытша пайдалануға береді.
Қазақстан мен Ресей шарттарының айырмасы
Кейбір бағалаулар бойынша Ресейде ауыл шаруашылығы техникасы 5 жыл мерзімге берілсе, Қазақстанда 7 жылға дейін рәсімдеу мүмкіндігі жиі кездеседі.
Мысал: «ҚазАгроҚаржы» және техника түрлері
Еліміздегі ең ірі лизингтік компаниялардың бірі — «ҚазАгроҚаржы» (KazAgroFinance). Ол шаруа қожалықтарына, өндірістік кооперативтерге және басқа өндірушілерге ауыл шаруашылығы техникасын ұсынады.
Ассортиментте отандық техника үлгілері (мысалы, Павлодар трактор зауытының шынжыр табанды тракторлары), сондай-ақ Ресей, АҚШ, Бельгия өндірісінің астық жинайтын комбайндары, Беларусь тракторлары, Украина тіркемелі егін оратын машиналары және егін егуге, егін алдындағы жұмыстарға арналған құралдар бар.
Мысалы, Павлодар трактор зауытының Т-95,4 тракторын фермер бірнеше жылға лизингке алып, 7% төлем мөлшерлемесімен шамамен 20 000 АҚШ долларына сатып ала алады (шарттар нарыққа қарай өзгеруі мүмкін).
4) Тұлғааралық және жекелей факторлар
Бұл топқа сатып алу шешімін қабылдайтын адамның өкілеттілігі, статусы, беделі, сондай-ақ жасы, білімі және қызметтік тәжірибесі жатады.
Жаңа буын сатып алушылары
Жоғары білімді жас мамандар деректерге сүйеніп, компьютерлік құралдарды белсенді қолданады: жеткізушіні таңдамас бұрын бәсекелес ұсыныстарды мұқият талдап, салыстырмалы бағалау жүргізеді.
Интернет және e-commerce
Интернеттің кең таралуына байланысты тауар, қызмет және ақпарат онлайн жабдықтаушылардан сатып алынады. Тапсырысты дұрыс ұйымдастырған компания уақыт пен ресурстарды үнемдейді. E-commerce бағытында web-сайттар арқылы B2B және B2C үлгілерінде сатып алу іске асады.
«Ескі мектеп» тәсілі
Тәжірибелі сатып алу мамандары кейде жабдықтаушыларды бір-бірімен бәсекеге әдейі түсіріп, шарттарды өздеріне тиімді деңгейге жеткізуге тырысады.
Қорытынды
Өндірістік сатып алу шешімі көпқабатты: сыртқы ортадағы экономикалық және мәдени ерекшеліктер, ұйымның ішкі құрылымы мен технологиялық жетілуі, сондай-ақ шешім қабылдайтын адамдардың тәжірибесі мен келіссөз стилі бір-бірімен байланысып, соңғы таңдауға ықпал етеді. Тиімді сатып алу үшін осы факторларды жүйелі түрде бағалау қажет.