Қазақша рефераттар

Банктік сақтандыру - халық пен корпоративті клиенттерге сақтандыру және банк қызметтерін бірге ұсыну

Сақтандыру нарығын дамыту: енгізілген бастамалар

Қазақстанның сақтандыру нарығын дамыту аясында сақтандырудың бірқатар міндетті түрлері енгізілді. Сонымен қатар сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры, мемлекеттік аннуитеттік компания, экспорт-импорт кредиттерін сақтандыру жөніндегі мемлекеттік корпорация құрылды. Отандық сақтандыру нарығына шетелдік қатысудың мүмкіндігі де кеңейтілді.

Институционалдық тірек

Кепілдік беру жүйесі, аннуитеттік құрылымдар және мемлекеттік сақтандыру институттары нарықтың орнықтылығын күшейтуге бағытталды.

Нарыққа ашықтық

Шетелдік қатысу мүмкіндігінің кеңеюі тәжірибе алмасуды, бәсекені және өнім сапасын арттыруға ықпал етеді.

Сақтандыру секторының мақсаттары мен міндеттері

Орта мерзімді перспективада сақтандыру нарығын дамытудың негізгі мақсаттары мен міндеттері төмендегідей:

  • Қорғау қажеттілігін қанағаттандыру және инвестиция

    Азаматтардың, заңды тұлғалардың және мемлекеттің сақтандыру қорғанысына деген қажеттіліктерін қанағаттандыру, сондай-ақ экономика үшін ұзақ мерзімді инвестициялық ресурстарды шоғырландыруға бағытталған шараларды әзірлеу және іске асыру.

  • Өмірді сақтандыру және міндетті сақтандыру жүйесі

    Халықты әлеуметтік қорғаудың құралы ретінде өмірді сақтандыруды дамыту және міндетті сақтандыру жүйесін жетілдіру.

  • Сенім мен сақтандыру мәдениеті

    Халықтың сақтандыру ұйымдарына сенімін арттыру және сақтандыру қатынастарының барлық субъектілерінде сақтандыру мәдениетін күшейту.

  • Қадағалау жүйесін жетілдіру

    Үздік халықаралық практика негізінде сақтандыру қадағалауын дамыту.

Стратегиялық контекст

2007 жылғы мемлекеттік стратегиялық құжаттарда көлік-коммуникациялық кешенді одан әрі дамыту және Қазақстанның көлік жүйесін дүниежүзілік көлік жүйесімен ықпалдастыру мақсаты айқындалды. Бұл экономикалық белсенділікті күшейтіп, сақтандыру қызметтеріне сұраныстың артуына да әсер етеді.

Кепілдік беру жүйесін кеңейту және тұрақтылық

Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру жүйесін одан әрі кеңейту үшін басқа міндетті сақтандыру түрлерін, сондай-ақ өмірді сақтандыруды кезең-кезеңімен енгізуге бағытталған шаралар қажет. Өмірді сақтандырудың әлеуметтік маңызы жоғары болғандықтан, мұндай кепілдіктерге сұраныс ерекше.

Кепілдік резерві және инвестициялау

Кепілдік беру резерві сомасының сақталуы мен ұлғаюын қамтамасыз ету мақсатында резерв қаражатын инвестициялауға рұқсат етілген. Бұл тәсіл қауіпсіздік пен кірістілік арасындағы тепе-теңдікті талап етеді.

Банкроттық тәуекелі

Нарықтың қалыптасуы мен дамуының бірнеше жылдық кезеңінде сақтандыру ұйымдарының банкроттығы сирек кездескені атап өтіледі.

Капитал жеткіліктілігі

Мәжбүрлеп таратудың негізгі себептерінің бірі — пруденциалдық нормативтерді, әсіресе жеке меншік капиталдың жеткіліктілігі талаптарын орындамау.

Негізгі себептер

  • Акционерлер санының аздығына байланысты қажетті капиталды толық төлеудің қиындығы (көбіне шағын компаниялар).
  • Жеке меншік капиталдың жеткілікті өсімін қамтамасыз етпейтін тарифтік саясат.
  • Жылдам пайдаға бағытталған алыпсатарлық модель және өзге де объективті/субъективті факторлар.

Интернет-сақтандыру: сұраныс пен мүмкіндіктер

Бүгінде сақтанушылар талапшыл бола түсті және қызметті кез келген уақытта алуды күтеді. Осы сұранысқа жауап ретінде интернет-сақтандыру маңызды шешім бола алады: ол әсіресе күрделі кеңес беруді қажет етпейтін қарапайым сақтандыру өнімдерін тікелей сатудың тиімділігін арттырады.

Әлемдік үрдіс

Кей деректер бойынша, әлемдік сақтандыру нарығындағы интернет-айналым жылына шамамен 250 млн АҚШ долларына жетіп, интернет-сатудың жалпы көлемінің 2–2,5%-ын құрайды.

Ағымдағы үлес

Қазіргі кезеңде сақтандыру ұйымдары кірістерінің шамамен 2%-ы электрондық коммерцияға тиесілі. Қазақстанда бұл бағытты дамыту мәселелері өзектілігін сақтайды.

Қорытынды: сақтандырудың экономикадағы рөлі

Сақтандыруды барлық елдер үшін маңызды институт және нарықтық экономиканың тұрақты дамуының факторы ретінде тану — экономикалық ақиқат. Сақтандыру ұлттық экономиканың ажырамас бөлігі ретінде тұрақты әрі теңгерімді дамуға ықпал етеді. Қазақстанда сақтандыру жүйесі қалыптасу және даму кезеңін бастан өткеріп отыр, бұл үдеріс бірқатар мәселелермен қатар жүреді.

Дамыған инфрақұрылым неге қажет?

Нарықтық экономика сақтандыру нарығының дамыған инфрақұрылымын талап етеді. Оның құрамына құқықтық реттеу тетіктері, сақтанушыларға қызмет көрсететін ұйымдар, банктік институттар, консалтинг, кадр даярлау жүйесі, ақпарат, баспа және жарнама арналары кіреді.

Мемлекеттік реттеу

Мемлекеттік реттеу екі себеппен маңызды: тұтынушыны қорғау және үкіметтің экономикалық саясатын іске асыру.

Инвестициялық басқару

Инвестициялық қызметтің тиімділігін арттыру үшін сақтандыру компанияларында қаржылық ресурстарды басқаруға жауапты бөлім құру ұсынылады: ол нарық жағдайын талдап, инвестициялық жобалардың ішінен тиімдісін таңдауға көмектеседі.

Банк пен сақтандырудың жақындасуы

Қаржы нарығы дамыған сайын банктік және сақтандыру институттарының жақындасуы байқалады. Соңғы жылдары бұл үрдіс “банк сақтандыру” (bancassurance) тұжырымдамасы арқылы күшейді: халық пен корпоративтік клиенттерге банк және сақтандыру қызметтерін бірге ұсыну.

Тиімділік пен бедел

Сақтандыру компанияларының нәтижелі жұмысына олардың нарықтағы орны әсер етеді. Бұл көрсеткіш өзара байланысты екі компонентке тәуелді: қаржылық тұрақтылық және қоғамдық сенім. Рейтингтер әртүрлі әдістемелер арқылы анықталады.

Дағдарыс жағдайындағы маңызы

Қаржылық-экономикалық дағдарыс және экономикалық тұрақсыздық кезеңінде сақтандыру нарығы әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ететін маңызды тетіктердің бірі ретінде қарастырылады. Ол халық қаражатын экономикаға тартуға ықпал етеді әрі азаматтар мен ұйымдарды сақтандыру арқылы сенімді күшейтеді.

Пайдаланылған әдебиеттер

  1. Қазақстан Республикасының “Сақтандыру қызметі туралы” 2002 жылғы 18 желтоқсандағы Заңы.
  2. Қазақстан Республикасының “Міндетті сақтандыру туралы” 2003 жылғы 25 сәуірдегі №405-II Заңы.
  3. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. “Қаржы”, Алматы, 2005.
  4. “Страховое дело” журналы, 2007, №2.
  5. ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігінің статистикалық мәліметтері, 2009–2011.
  6. Баяхметов Т. “Қазақстандағы сақтандырудың маңызы мен болашақта дамыту тенденциялары”, Алматы, “Қаржы-қаражат”, №2, 2008, 24–28-бет.