Қызметкерлер туралы
Қызметкерлер туралы ереже: мазмұны, бекіту тәртібі және қолданылуы
Ұйымның Қызметкерлер туралы ережесінде кәсіпорын жұмысын ұйымдастыруға қатысты негізгі мәселелер қамтылады: қызметкерлердің еңбекақысы, демалыс беру тәртібі, қызметкерлер мен басшылықтың құқықтары мен міндеттері, жұмыс режимі және басқа да еңбек қатынастарына байланысты нормалар.
Ереже әдетте ұжымның жалпы жиналысында талқыланады, оған заң кеңесшісі бұрыштама қояды, басшының орынбасары қол қояды және кәсіпорын директоры бекітеді. Бұл құжат ұжымдық еңбек шартын жасауға негіз болады және кей жағдайларда ішкі еңбек тәртібі ережесінің орнына да қолданылуы мүмкін.
Құжат нені реттейді
- жұмыс режимі және ұйымдастыру тәртібі;
- еңбекақы жүйесі мен төлем тәртібі;
- демалыстардың берілу тәртібі;
- қызметкерлер мен басшылықтың құқықтары мен міндеттері;
- көтермелеу және тәртіптік шаралар;
- жұмыстан босату негіздері мен рәсімдері.
Бекіту тізбегі
- ұжымның жалпы жиналысында талқылау;
- заң кеңесшісінің бұрыштамасы;
- басшының орынбасарының қолы;
- директордың бекітуі.
Қолданылуы
Ереже ұжымдық шартты әзірлеуге негіз болады және ішкі еңбек тәртібін нақтылауға көмектеседі.
Ескерту: Еңбек қатынастары осы ережемен толық реттелмеген жағдайда, нормалар Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес айқындалады.
Үлгі: «Қызметкерлер туралы ереже»
Төмендегі мәтін ұйым ішіндегі нормативтік құжаттың үлгі құрылымын көрсетеді.
Кәсіпорын атауы: ____________________________
Бекіту деректемелері
БЕКІТЕМІН
Директор: ____________ (қолы)
______________ (аты-жөні)
2007 жылғы ____ __________
ҚЫЗМЕТКЕРЛЕР ТУРАЛЫ ЕРЕЖЕ
Құжат бөлімдер бойынша рәсімделеді (1–9 бөлім).
Қол қою және бұрыштама
Басшының орынбасары: __________ _____________
(қолы) (аты-жөні)
Бұрыштама
Заң кеңесшісінің келісімі/белгісі үшін орын.
1. Жалпы ережелер
1.1. Осы ереже кәсіпорын қызметкерлерінің еңбек шарттарының жалпы тәртібін белгілейді.
1.2. Келісімшартта, жарғыда, ұжымдық шартта және осы ережеде реттелмеген мәселелер Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес айқындалады.
1.3. Мамандар санаттары
- Кәсіпорын жұмыскері — кәсіпорынмен еңбек қатынасында тұрған тұлға.
- Басшы қызметкер — директор тағайындаған қызметкер.
- Қызметкер — директор лауазымға тағайындаған маман.
- Басқа жұмысшылар мен қызметкерлер — басшы қызметкерлерден өзге барлық қызметкерлер.
1.4. Кәсіпорынның басшы қызметкерлері: директор, оның орынбасарлары және бас бухгалтер.
2. Жұмысқа қабылдау
2.1. Басшы лауазымына қабылданатын азаматтармен шарт жарғыда көзделген мерзімге, ал кәсіпорын қызметкерлерімен — 1 (бір) жылға дейінгі мерзімге жасалады.
2.2. Еңбек шарты жазбаша түрде рәсімделіп, лауазымы, жұмыс орны, еңбек қатынастары басталған күн және лауазымдық жалақы мөлшері көрсетіледі.
2.3. Еңбек шартын: құрылтайшылардың шешімі бойынша басшы қызметкерлер үшін — жаңа мерзімге, екіжақты келісім бойынша қызметкерлер үшін — ұзартуға болады.
2.4. Құқықтық қатынастардың пайда болатын күні және еңбек шартының жасалу күні еңбек шартында келісілген күн болып саналады.
2.5. Қызметкердің лауазымға сәйкестігін тексеру үшін сынақ мерзімі белгіленеді.
2.6. Сынақ мерзімі
- басшы және қатардағы қызметкер үшін — 3 айдан аспайды;
- басқа жұмысшылар мен қызметкерлер үшін — 2 ай.
Қызметкер ауырып қалса немесе басқа себеппен жұмыста болмаса, ол кезең сынақ мерзіміне есептелмейді. Нәтижесі қанағаттандырмаса, қызметкер жұмыстан босатылады.
3. Құқықтары мен міндеттері
3.1. Қызметкерлер демалысқа, әлеуметтік сақтандыруға, әлеуметтік қамтамасыз етуге және жұмыс режиміне қатысты құқықтарын ҚР заңнамасына сәйкес пайдалана алады.
3.2. Қызметкерлер белгіленген уақытта басшылыққа кіріп, жұмысына қатысты мәселелерді айтуға құқылы.
3.3. Әкімшілік ұжымдық шартта көзделген шаралардың орындалуы туралы еңбек ұжымы кеңесінің алдында есеп береді.
3.4. Қызметкерді жұмысқа қабылдағаннан кейін басшылық оны құрылтай құжаттарымен, ережелермен, еңбек шартымен, ішкі еңбек тәртібімен және лауазымдық нұсқаулықпен таныстыруға міндетті.
3.5. Қызметкердің міндеттері
- ҚР қолданыстағы заңнамасын бұзбау;
- ішкі еңбек тәртібін қатаң сақтау;
- тиісті басшылардың өкімдерін орындау;
- кәсіпорынның қаржысы мен мүлкіне зиян келтіретін әрекеттерге жол бермеу.
3.6. Әкімшіліктің қызметкерден еңбек шартында көрсетілмеген жұмыстарды талап етуге құқығы жоқ.
4. Жұмыс уақыты және демалыс
4.1. Жұмыс аптасының, жұмыс күнінің және жұмыс уақытының ұзақтығы, сондай-ақ демалыс және мереке күндері ҚР заңнамасына және кәсіпорынның ішкі еңбек тәртібі туралы ережесіне сәйкес белгіленеді.
4.2. Ерекше жағдайларда директордың немесе оның орынбасарының өкімімен қызметкер өтемақы төленген жағдайда белгіленген уақыттан тыс, сондай-ақ демалыс және мереке күндері жедел жұмыстарға шақырылуы мүмкін.
4.3. Кәсіпорын икемді жұмыс уақытын енгізе алады; оның нормативтік негізі — жұмыс уақытының жиынтық есебі.
5. Демалыстар
5.1. Қызметкерлер жылына 30 күнтізбелік күнге дейін жалақысы сақталатын еңбек демалысын ала алады.
5.2. Басқа қызметкерлер үшін жыл сайынғы демалыс еңбек шартын жасау кезінде нақты жағдайға байланысты белгіленеді; алайда оның ұзақтығы 18 күнтізбелік күннен кем болмауы тиіс.
5.3. Егер еңбек шартында өзгеше көрсетілмесе, жыл сайынғы демалысқа құқық еңбек қатынастары басталған күннен кейін 12 ай өткен соң пайда болады.
5.4. Демалыс алдын ала бекітілген кесте бойынша беріледі. Егер демалыс уақыты кәсіпорын жұмысына зиян келтіретін болса, қызметкердің келісімімен басқа мерзімге ауыстырылады.
5.5. Жоспарлы демалыстың мерзімі өзгерсе, қызметкерге 30 күн бұрын хабарлануы тиіс.
5.6. Пайдаланылмаған демалыс келесі жылғы демалысқа қосылуы мүмкін. Демалыс алмаған қызметкер қажет болған жағдайда кейінге қалдырылған демалыс есебінен 12 күнтізбелік күнге дейін демалыс алуға құқылы.
5.7. Шектеулер
Жыл сайынғы еңбек демалысын екі жыл қатарынан бермеуге тыйым салынады. Сондай-ақ екі жыл пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы төлеуге жол берілмейді. Орташа жалақыны есептеу тәртібі ішкі тәртіп ережесінде көрсетіледі.
5.8. Өндірістік маңызды себептермен басшы немесе қызметкер оның келісімі бойынша демалыстан шақырылып алынуы мүмкін. Шешімді директор немесе оның орынбасары қабылдайды. Қызметкердің жеке немесе отбасылық жағдайына байланысты жалақысы сақталмайтын демалыс берілуі мүмкін.
6. Іссапарға жіберу және жаңа жұмыс орнына ауыстыру
6.1. Қызметкер өз келісімі бойынша басқа жұмыс орнына белгілі бір мерзімге, 1 айдан 6 айға дейін іссапарға жіберілуі мүмкін. Уақытша іссапар үшін еңбек шартын өзгерту талап етілмейді.
Егер кәсіпорын тиісті тұрғын үй-жай ұсынса, қызметкер іссапар орнына отбасымен бірге баруға құқылы.
Қызметкерді басқа жұмысқа ауыстыру тек қызметкердің келісімімен жүзеге асырылады. Қажет болған жағдайда ауыстыру кәсіпорын басшысының келісімімен жүргізіледі. Еңбек шартына енгізілетін өзгерістер екі тараптың келісімімен жазбаша түрде рәсімделеді.
7. Жалақы, әлеуметтік сақтандыру және өтемақылар
7.1. Кәсіпорын қызметкерге келісім бойынша мерзімді ақы, кесімді ақы немесе еңбекақы төлеудің өзге жүйелері негізінде жалақы төлейді.
7.2. Жалақы мөлшері қызметкер жұмысының нәтижесіне байланысты айқындалады және жоғарғы шекпен шектелмейді.
7.3. Кәсіпорын үстемақы, материалдық ынталандыру және сыйақы/сыйлықақы тағайындай алады.
7.4. Басшы қызметкерлер мен қызметкерлерге жалақы штаттық кесте бойынша белгіленеді. Біліктілігі, еңбек өтілі және қол жеткізген нәтижелері үшін директор жекелеген қызметкерлерге дербес жалақы белгілеуге құқылы.
7.5. Қызметкер жәрдемақылар мен әлеуметтік сақтандыру жеңілдіктерін пайдалана алады.
7.6. Іссапар кезінде қызметкердің негізгі жұмыс орнындағы негізгі жалақысы сақталады.
7.7. Қызметкер жұмыстан босатылған күні оған тиесілі барлық төлемдер толық төленуі тиіс.
8. Көтермелеу және тәртіптік шаралар
8.1. Көтермелеу шаралары
- алғыс жариялау;
- бағалы сыйлықтармен немесе ақшалай сыйақымен марапаттау;
- лауазымдық жалақыны көтеру және дербес үстемеақы белгілеу;
- лауазымын жоғарылату.
8.2. Тәртіптік шаралар
- ескерту;
- сөгіс;
- тәртіп бұзғаны немесе міндеттерін тиісінше орындамағаны үшін еңбек шартын мерзімінен бұрын бұзу.
9. Жұмыстан босату
9.1. Басшы қызметкерлер директордың мемлекеттік басқару органының келісімі негізінде шығарылған бұйрығы бойынша жұмыстан босатылады.
9.2. Басқа қызметкерлер директордың бұйрығы арқылы жұмыстан шығарылады.
9.3. Қызметкер еңбек шарты мерзімінің аяқталуына байланысты немесе мерзімі аяқталғанға дейін (мерзімінен бұрын) жұмыстан босатылуы мүмкін.
9.4. Мерзімінен бұрын босату негіздері
- лауазымның қысқаруы және басқа лауазымға ауыстыру мүмкіндігінің болмауы (білімінің сәйкес келмеуі немесе тәжірибесінің жеткіліксіздігі салдарынан);
- атқарып отырған қызметіне сәйкессіздік;
- кәсіпорын мүддесіне қайшы, лайықсыз әрекет жасау;
- тараптардың өзара келісімі.
9.5. Қызметкер 2 айдан астам уақыт еңбекке жарамсыз болған жағдайда, кәсіпорын өз бастамасымен еңбек шартын бұзуға құқылы.
9.6. Жұмыстан босатылатыны туралы қызметкерге 1 ай бұрын жазбаша ескерту беріледі. Қызметкер өз қалауы бойынша өтініш берсе, алдын ала ескерту талап етілмейді.
9.7. Қызметкер жұмыстан шығарылған кезде оған лауазымы, кәсіпорында жұмыс істеген мерзімі, лауазымдық жалақысы мен үстемеақылары және жұмысқа орналасуға қажетті өзге мәліметтер көрсетілген анықтама беріледі.