2004 - 2006 жылдардағы Қазақстандағы пайыздық саясатты талдау туралы қазақша реферат
2004–2006 жылдардағы Қазақстандағы пайыздық саясатты талдау
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ақша-несие саясатының бағыттарын бұрын бір жылға белгілеумен шектелсе, 2002 жылдан бастап алдағы үш жылға алдын ала жоспарлау тәжірибесіне көшті. Әр жыл сайын экономикалық жағдайдағы өзгерістер ескеріліп, саясатқа Ұлттық банк пен ҚР Үкіметі бірлесіп түзетулер енгізіп отырды.
Негізгі мақсат
Негізгі мақсат — инфляциялық таргеттеу қағидатына біртіндеп көшу. Яғни ақша базасы мен алтын-валюта резервтері бойынша мақсатты көрсеткіштерден инфляция бойынша мақсатты көрсеткіштерге кезең-кезеңімен өту.
Мұндай тәсіл Ұлттық банктің инфляцияны төмендетуге бағытталған саясатына толық сәйкес келеді және ақша-несие саясатына нарық қатысушыларының сенімін күшейтеді. Халықаралық тәжірибе инфляциялық таргеттеуді енгізу үшін бірқатар алғышарттардың маңызды екенін көрсетеді.
Инфляциялық таргеттеуге өтудің алғышарттары
- Бюджет жағдайының тұрақтылығы
- Макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету
- Қаржы жүйесінің тұрақтылығы
- Орталық банктің тәуелсіздігі
- Орталық банк құралдары мен инфляция арасындағы байланысты түсіну
- Ақпараттың ашықтығы
Ақша-несие саясаты қаржы нарығының тұрақтылығын сақтауға, сақтандыру және бағалы қағаздар нарықтарының одан әрі дамуына, банк жүйесінің нығаюына ықпал етеді. Сонымен қатар ол экономиканың нақты секторын банктер арқылы несиелеуді ұлғайтуға жағдай жасап, жинақтаушы зейнетақы қорлары жүйесін жетілдіруге мүмкіндік береді.
2004–2006 жылдарға арналған инфляция мақсаты
2004–2006 жылдарға арналған ақша-несие саясатының негізгі көрсеткіштерінің болжамы 2-кестеде берілген (Қосымша А).
Құралдар және инфляциялық таргеттеуге дайындық
Инфляциялық таргеттеу жағдайында ақша-несие саясатының негізгі құралдарының бірі — ашық нарықтағы операциялар. Олардың ішінде РЕПО операциялары және вексельдерді қайта есепке алу операциялары ерекше орын алады.
2004 жылғы басымдық
2004 жылы Ұлттық банк ресми мөлшерлемелердің рөлін күшейтуге (соның ішінде РЕПО және вексельді есепке алу мөлшерлемелері бойынша) бағытталған шараларды жүзеге асыруды жоспарлады. Бұл 2005–2006 жылдары инфляциялық таргеттеуге өтудің институционалдық негізін дайындауға қызмет етті.
Валюталық режимді либерализациялау
2004 жылы Қазақстан Республикасында валюталық режимді либерализациялау жалғасын тапты. Негізгі бағыт — капиталдың сыртқа шығуы мен елге келуіне қатысты валюталық бақылау және реттеу шараларын жұмсарту, яғни капитал қозғалысына байланысты кейбір операциялар үшін лицензиялауды алып тастау.
Либерализациялау кезеңдері
- Жалпы бағдарлама үш кезеңмен жүзеге асырылды.
- Екінші кезең бағдарламасын 2005 жылы бастау жоспарланды.
- Бағдарламаны толық аяқтау 01.01.2008 жылға күтілді.
Төлем инфрақұрылымы және қаржы секторын дамыту
Осы кезеңде Ұлттық банк Процессингтік орталық базасында ұлттық банкаралық төлем карточкалары жүйесін енгізу бойынша жұмыстарды қолға алды.
Банк секторындағы қадағалау және тәуекелдерді басқару
Ұлттық банк тәуекелдерді басқару жүйелерін енгізуді, сондай-ақ ағымдағы қадағалау қызметін, оның ішінде жиынтық қадағалауды жетілдіруді жалғастырды.
Салымдарды кепілдендіру жүйесі
Жеке тұлғалардың салымдарын міндетті ұжымдық кепілдендіру (сақтандыру) жүйесі жетілдірілді. 2004 жылдың 1 қаңтарынан бастап халықтың салымдарын және жинақтаушы зейнетақы қорларының активтерін тек осы жүйеге мүше банктер ғана тарта алатыны атап өтілді.
Институционалдық жоспарлар және стандарттарға көшу
- 2004 жылы қаржы нарығын реттейтін дербес орган құру жоспарланды.
- Ипотекалық несиелер тәуекелін сақтандыру компаниясын құру жоспарда болды.
- 2004–2006 жылдары қаржылық есептің халықаралық стандарттарына көшу көзделді.