Ван Шифу туралы қазақша реферат
Ван Шифу және «Батыстық флигель»: Юань дәуірі драмасының биік шыңы
Ван Шифу (Ван Дэнсин) — Юань дәуіріндегі қытай драматургиясының көрнекті өкілі. Оның ең белгілі шығармаларының бірі — 20 актіден тұратын «Батыстық флигель». Бұл драмада ақсүйектік ойлау жүйесі, қоғамдағы қарама-қайшылықтар және моңғол билігі тұсындағы көңіл күйдің күрделілігі айқын байқалады.
Сатира және әлеуметтік сын
Шығармада, әсіресе, дін қызметкерлерінің екіжүзділігі мен масылдыққа бейімділігі сыналады. Автор буддист монахтардың кейбір типтерін әжуалап, қоғамдағы моральдық дағдарысты көрсетуге ұмтылады. Мысалы, монах-тунеядтарды әшкерелейтін тұстарда мысқыл анық естіледі.
«Басқаға қараймын — не түр екені белгісіз: басқа әлемдікі ме, әлде өз әлеміміздікі ме, әйел ме, әлде еркек пе? Мол тамақтанған соң кельясына кетеді. Құдайдың храмында да ұйқысы қанған, енді “ісі” бар!»
(Монах бейнесі арқылы берілген сатиралық сипаттама)
Бұл мысалдар Ван Шифудың драмасында тек махаббат пен тағдыр ғана емес, сонымен бірге қоғамдық әділетсіздік, мінез-құлықтағы жасандылық секілді өзекті мәселелер де қамтылатынын көрсетеді.
Қытай мәдениетінің терең тамыры: жазу, ғылым, әдебиет
Ұлы Қытай мәдениетінің бастаулары ежелгі дәуірлерге барып тіреледі. Ежелгі Қытай өркениетінің дамуын айқындаған негізгі көрсеткіштер — ғылыми білімнің, жазу мәдениетінің, өнер мен әдебиеттің ілгерілеуі.
Қытай жазуының тарихы өзіндік ерекшелігімен дараланады. Ал Қытай әдебиеті, әсіресе ортағасырлық кезеңде, мазмұн байлығымен және жанрлық әртүрлілігімен назар аударады.
Әдебиеттің қоғамдағы орны
Әдебиет Қытай мәдениетінде айрықша жоғары бағаланды. Мемлекеттік қызметке қабылдауда өткізілетін емтихандарда классикалық әдебиетке қатысты білім негізгі талаптардың бірі болды.
Рухани бедел мен білім
Білімділік пен мәтінге сүйенген ойлау жүйесі шенеуніктің беделін де, қоғамдағы салмағын да айқындады. Бұл дәстүр әдебиеттің ықпалын күшейтті.
Юань дәуірі — қытай драмасының алтын ғасыры
Юань кезеңі Қытайдың драма өнеріндегі алтын ғасыр саналады. Сол уақытта кең танымал болған жанрлардың бірі — цзацзюй (аралас драма). Ірілі-ұсақты қалалардың базарларында арнайы сахналар салынып, көрермендер үшін қойылымдар тұрақты түрде ұйымдастырылды.
Мұндай мәдени орта көптеген дарынды драматургтердің қалыптасуына мүмкіндік берді. Солардың ішінде драматургия шебері ретінде В. Шекспирмен салыстыруға болатын Гуань Ханьцин де ерекше аталады.
Моңғол билігі тұсындағы қайшылық: күйреу мен мәдени өрлеу
Юань дәуірінде Қытайда билік басында моңғолдар болды. Олар Қытайдың әлеуметтік-саяси құрылымын әлсіретіп, кейбір гүлденген қалаларды қиратты, егіншілікке қолайлы өрістерді мал жайылымына айналдырды. Моңғол билеушілері өз мәдени үлгілерін күштеп енгізуге талпынғанымен, тарихи үдеріс керісінше өрбіді: олар біртіндеп қытайлану ықпалына түсті.
Қорытынды түйін
Қиын тарихи жағдайларға қарамастан, Юань дәуірінде мәдениет пен әдебиет қарқынды дамыды. Ван Шифудың шығармашылығы — сол кезеңнің рухани қуатын, әлеуметтік сыншылдығын және театр өнерінің биік деңгейін айқын танытатын маңызды мұра.