Қазақша рефераттар

Акциз салығын төлеушілер мыналар

Акциз салығы: құрылу негізі және қолданылу аясы

Қазақстан Республикасында акциз Қазақстан Республикасының аумағында өндірілетін және Қазақстан Республикасының аумағына импортталатын белгілі бір тауарларға, сондай-ақ арнайы қызмет түрлеріне салынады. Акциздің мақсаты — жекелеген тауарлар мен қызметтерге фискалдық және реттеуші ықпал ету.

Негізгі ұғым

Акциз — акцизделетін тауарларды өндіру, өткізу, импорттау және акцизделетін қызметтерді жүзеге асыру барысында туындайтын міндетті төлем.

Акциз төлеушілер

Акциз салығын төлеушілерге төмендегі тұлғалар жатады:

  • 1) Өндірушілер

    Қазақстан Республикасының аумағында акцизделетін тауарларды өндіретін (жасап шығаратын) тұлғалар.

  • 2) Импорттаушылар

    Акцизделетін тауарларды Қазақстан Республикасының кедендік аумағына импорттайтын тұлғалар.

  • 3) Отынның көтерме және бөлшек сатушылары

    Қазақстан Республикасының аумағында бензинді (авиациялық бензиннен басқа) және дизель отынын көтерме немесе бөлшек саудада өткізетін тұлғалар.

  • 4) Арнайы негіздер бойынша өткізушілер

    Егер Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес бұрын осы тауарлар бойынша акциз төленбесе, тіркелген иесіз акцизделетін тауарларды, сондай-ақ мұрагерлік құқығы бойынша мемлекетке өткен және мемлекет меншігіне өтеусіз берілген акцизделетін тауарларды өткізетін тұлғалар.

  • 5) Акцизделетін қызмет көрсетушілер

    Қазақстан Республикасының аумағында акцизделетін қызмет түрлерін жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар.

Осы ережелер ескеріле отырып, резидент емес заңды тұлғалар және олардың құрылымдық бөлімшелері де акциз төлеуші болуы мүмкін.

Акцизделетін тауарлар мен қызмет түрлері

Қазақстан Республикасының Салық кодексіне сәйкес акцизделетін тауарлар мен қызмет түрлерінің тізбесіне мыналар жатады:

Тауарлар

  • Спирттің барлық түрлері
  • Алкоголь өнімі
  • Темекі бұйымдары
  • Құрамында темекі бар өзге бұйымдар
  • Бекіре және қызыл балық уылдырығы
  • Алтыннан, платинадан немесе күмістен жасалған зергерлік бұйымдар
  • Бензин (авиациялық бензиннен басқа), дизель отыны
  • Жеңіл автомобильдер (мүгедектерге арналған қолмен басқарылатын арнайы автомобильдерден басқа)
  • Атыс және газ қарулары (мемлекеттік органдардың қажеттілігі үшін алынғандардан басқа)
  • Газ конденсатын қоса алғанда, шикі мұнай

Қызмет түрлері

  • Ойын бизнесі
  • Лотереяны ұйымдастыру және өткізу

Ескерту

Акцизделетін қызмет түрлеріне қатысты ставкалардың шектері және оларды белгілеу тәртібі заңнамаға сәйкес айқындалады.

Акциз ставкалары қалай белгіленеді

Акциз ставкаларын Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді. Олар:

Адвалорлық ставка

Тауар құнына пайызбен белгіленеді.

Тұрлаулы ставка

Заттай өлшем бірлігіне абсолюттік сомада белгіленеді.

Алкоголь және спирт бойынша ерекшеліктер

  • Алкоголь өніміне акциз ставкасы су араластырылмаған (100%) спирт көлеміне қарай бекітіледі.
  • Спирттің барлық түрлері бойынша ставкалар оның кейінгі пайдалану мақсатына қарай сараланады.
  • Алкоголь өнімін өндіру үшін өткізілетін спиртке ставка кей жағдайда базалық ставкадан төмен белгіленуі мүмкін.

Ойын бизнесі бойынша

Ойын бизнесі объектілеріне акциздің базалық ставкасының ең жоғары және ең төмен шектерін Қазақстан Республикасының Үкіметі бір жылға есептеп белгілейді.

Жергілікті өкілді органдар осы шектер ішінде, бір әкімшілік-аумақтық бірлік аумағында қызметін жүзеге асыратын барлық салық төлеушілер үшін бірыңғай акциз ставкасын бекітеді.

Акциз салынатын объектілер (операциялар)

Акциз салынатын объектілерге акциз төлеушінің өзі өндірген (жасап шығарған) және/немесе ыдысқа құйған акцизделетін тауарларға қатысты, сондай-ақ акцизделетін қызметтер бойынша жүзеге асырылатын операциялар жатады. Негізгілері:

  • 1) Акцизделетін тауарларды өткізу
  • 2) Акцизделетін тауарларды алыс-беріс негізінде ұқсатуға беру
  • 3) Алыс-беріс бойынша, оның ішінде акцизделетін шикізат пен материалдарды ұқсату өнімдері болып табылатын акцизделетін тауарларды беру
  • 4) Жарғылық капиталға жарна ретінде беру
  • 5) Заттай ақы төленген кезде акцизделетін тауарларды пайдалану
  • 6) Тауар өндірушінің акцизделетін тауарларды өзінің құрылымдық бөлімшелеріне тиеп жөнелтуі
  • 7) Өндірілген және/немесе ыдысқа құйылған тауарларды өндірістік мұқтажға пайдалану
  • 8) Бензинді (авиациялық бензиннен басқа) және дизель отынын көтерме саудада өткізу
  • 9) Бензинді (авиациялық бензиннен басқа) және дизель отынын бөлшек саудада өткізу
  • 10) Тәркіленген, иесі жоқ, мұрагерлік құқығы бойынша мемлекетке өткен немесе мемлекет меншігіне өтеусіз берілген акцизделетін тауарларды өткізу
  • 11) Ойын бизнесі саласындағы қызметті жүзеге асыру
  • 12) Лотереяларды ұйымдастыру және өткізу
  • 13) Акцизделетін тауарлардың және (немесе) акциз алымы маркаларының бүлінуі немесе жоғалуы

Экспорт бойынша жеңілдік

Салық кодексінің талаптарына сай болған жағдайда, акцизделетін тауарлардың экспортына акциз салынбайды.

Акцизден босатылатын жағдайлар

Заңнамада акцизден босатылатын бірқатар жағдайлар көзделген. Атап айтқанда, төмендегілерге акциз салынбайды:

  • а) Этил спиртін өндіруді және оның айналымын бақылау жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган белгілейтін квоталар шегіндегі этил спирті.

  • ә) Тауар өндірушіде Қазақстан Республикасының лицензиясы болған жағдайда, емдік және фармацевтикалық дәрі-дәрмек әзірлеу үшін пайдаланылатын спирт.

  • б) Мемлекеттік медициналық мекемелерге босатылатын өнім.

  • в) Тұтынушы ыдысының сыйымдылығы 0,1 литрден аспайтын, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес дәрілік құрал ретінде тіркелген, құрамында спирті бар медициналық мақсаттағы өнім (бальзамнан басқа).

Операция жасалған күн қалай анықталады

Салық кодексіне сәйкес операция жасалған күн әртүрлі жағдайға байланысты айқындалады. Негізгі қағида: барлық жағдайларда акцизделетін тауарларды сатып алушыға тиеп жөнелту (беру) күні операция жасалған күн болып есептеледі.

Жекелеген жағдайлар

  • Өндіруші тауарды өзінің құрылымдық бөлімшелері арқылы өткізсе — бөлімшеге тиеп жөнелткен күн.
  • Алыс-беріс тауарларын мердігерге (ұқсатушыға) бергенде — берген күн.
  • Алыс-берістен дайын болған акцизделетін тауарды тапсырыс берушіге (немесе ол көрсеткен тұлғаға) бергенде — берген күн.
  • Өндірістік қажеттілікке пайдаланғанда — пайдалануға берілген күн.
  • Лотерея бойынша — салық органында лотерея билеттерін сатуға шығаруды тіркеген күн.
  • Акцизделетін өнім немесе акциз алымы маркалары бүлінсе — есептен шығару туралы акт жасалған күн.
  • Акцизделетін тауарлар немесе акциз алымы маркалары жоғалса — жоғалған күн.

Салық базасы: тұрлаулы және адвалорлық ставкалар

Тұрлаулы ставка болғанда

Салық базасы өндірілген немесе өткізілген акцизделетін тауардың заттай нысандағы көлемі ретінде белгіленеді.

Адвалорлық ставка болғанда

Салық базасы — өндірушінің акциздер мен қосылған құн салығын қоспай анықтайтын бағалары бойынша есептелетін өндірілген немесе өткізілген акцизделетін тауарлардың құны.

Лотерея бойынша салық базасы

Лотереяларды ұйымдастыру және өткізу кезінде салық базасы лотерея ұйымдастырушысы салық органында билеттерді сатуға шығаруды тіркеген сәтте анықталады: жүлде қорына жатқызылатын сома алып тасталып, оған акциз сомасы қосымша мәлімделген түсім сомасы ретінде көрсетіледі. Бұл көрсеткіш тіркеуден кейін өзгертілмеуге тиіс.

Маңызды қағида

Егер спирттің әртүрлі түрлеріне әртүрлі акциз ставкалары белгіленсе, салық базасы әрбір ставкамен салық салынатын операциялар бойынша жеке-жеке айқындалады.

Қорытынды

Акциз салығының құрылу негізін қарастыра отырып, оның қолданылу аясы, төлеушілері, салық салынатын объектілері, акцизделетін тауарлар мен қызмет түрлерінің тізбесі, сондай-ақ ставкаларды белгілеу, операция жасалған күн мен салық базасын айқындау тәртібі жүйеленді.