Қазақша рефераттар

Ақша қаражаттары түсінігі туралы қазақша реферат

Ақша қаражаттары: түсінігі және есептілік талаптары

Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп халықаралық тәжірибеде Халықаралық қаржылық есеп беру стандартына сәйкес жүргізіледі, ал Қазақстанда бұл есептілік Бухгалтерлік есеп стандарты №4 талаптарына сай рәсімделеді.

Аталған стандарттың негізгі мақсаты — есепті пайдаланушыларды есепті кезең ішіндегі операциялық, инвестициялық және қаржылық қызмет бойынша ақша қаражаттарының келіп түсуі мен жұмсалуы туралы толық ақпаратпен қамтамасыз ету және ұйымның қаржылық жағдайындағы өзгерістерді бағалауға мүмкіндік беру.

Кімдер тапсырады

Банктер мен бюджеттік мекемелерден басқа заңды тұлғалар (субъектілер) бұл есепті стандарт талаптарына сай жасап, қаржылық нәтижелер туралы есептің құрамында ұсынады.

Нені көрсетеді

Есепті кезеңдегі ақша ағындарының құрылымы мен динамикасын көрсетіп, басқарушылық және талдамалық шешім қабылдауға негіз болады.

Ақша қаражаты дегеніміз не?

Ақша қаражаты — бұл субъектінің кассадағы және банктегі барлық ақшасы. Көп жағдайда шаруашылық жүргізуші субъектілер ақша қаражаттарын банк шоттарында сақтайды және міндеттемелер бойынша төлемдерді, әдетте, ақшасыз есеп айырысу нысанында жүзеге асырады.

Ақшасыз есеп айырысудың лимиті

Егер заңды тұлғалар арасындағы төлем сомасы 9752 айлық есептік көрсеткіштен (АЕК) асып кетсе, төлемдер тек ақшасыз тәртіпте жүргізіледі. Бұл талап әрбір мәміле (контракт, келісімшарт) бойынша шартты түрде қолданылады.

  • Егер контракт сомасы лимиттен жоғары болса, төлем міндетті түрде ақшасыз тәртіпте орындалады.
  • Тіпті келісімшарт жартылай орындалса да, төлемдерді құрылымдау кезінде лимит нормалары сақталуы қажет.

Банк шоттары және олардың түрлері

Банк шоты — банк пен клиент арасындағы келісімшарттық қатынасты бекітетін құрал. Шоттар теңгемен де, шетел валютасымен де жүргізілуі мүмкін.

Ағымдағы (есеп айырысу) шот

Жеке және заңды тұлғаларға, сондай-ақ заңды тұлғаның оқшауланған бөлімшелеріне ашылады.

Жинақ шоты

Қаражатты жинақтау және сақтау мақсатында қолданылатын шот түрі.

Бухгалтерлік есеп шоты

Банктер мен ұйымдардың кейбір операция түрлерін жүргізуге арналған арнайы шоттар тобы.

Банктің негізгі міндеттері

Ағымдағы немесе бухгалтерлік есеп шотын ашқан кезде банк клиенттің пайдасына түскен ақшаны қабылдауға, клиенттің басқа клиентке немесе үшінші тұлғаларға ақша аудару туралы тапсырмасын орындауға және банктік шот шартында көзделген өзге де қызметтерді көрсетуге міндетті (ҚР АК 747-бап).

Банк шотын ашуға қажетті құжаттар

Банктік шот ашу үшін клиент банкке белгіленген құжаттар топтамасын ұсынады. Қазақстан Республикасының заңды тұлғалары — резиденттер және олардың филиалдары мен өкілдіктері үшін негізгі талаптар төмендегідей:

  • Қол үлгілері мен мөр бедерлемесі: басшы мен бас бухгалтер қолдарының үлгілері бар құжат және нотариалды куәландырылған екі дана мөр бедерлемесі.

  • Салықтық есепке қоюды растайтын құжат: салық органы берген СТН/салықтық тіркеу деректері.

  • Мемлекеттік тіркеу құжаттары: мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куәлік және/немесе статистикалық карточка сияқты белгіленген нысандағы құжаттардың көшірмесі.

  • Филиал/өкілдік үшін сенімхат: резидент заңды тұлғаның филиал немесе өкілдік басшысына берген сенімхатының көшірмесі.

  • Жарғы немесе Ереже: жарғының (оқшауланған бөлімшелер үшін — Ереженің) нотариалды куәландырылған көшірмесі немесе үлгі жарғы негізінде қызмет етуді растайтын құжат.

  • Өтініш: банк белгілеген үлгідегі өтініш.

Шетел валютасындағы шоттар және арнайы шоттар

Шетел валютасындағы қаражаттардың қолда бары мен қозғалысын есепке алу үшін субъектінің атына валюталық ағымдағы (есеп айырысу) шот ашылуы мүмкін. Мұндай шот, әдетте, сыртқы экономикалық қызметпен айналысатын және өнімін валютаға сататын субъектілерге қажет.

Сонымен қатар аккредитивтер, чек (аванс) кітапшаларының шоттары және басқа да шоттар ақша қаражаттарын оқшаулап сақтау және тиісті операцияларды жүргізу үшін ашылады.

Қаражатты есептен шығару тәртібі

Шоттағы қаражат, негізінен, иесінің өкімі бойынша есептен шығарылады. Субъектінің келісімінсіз есептен шығару тек соттың, мемлекеттік салық қызметінің шешімімен немесе заңда көзделген өзге жағдайларда ғана мүмкін.

Төлемдердің кезектілігі

Төлем жасау, егер заңдарда өзгеше көзделмесе, субъект басшысы белгілеген кезектілікпен жүзеге асырылады.

Қазақстан аумағындағы төлем және аудару тәсілдері

Қазақстан Республикасының аумағында ақшаны төлеу және аударуды жүзеге асыру үшін келесі әдістер кеңінен қолданылады:

Қолма-қол ақша аудару

Белгіленген талаптар мен шектеулер шегінде қолданылады.

Төлем тапсырмасы

Банк арқылы ақшасыз есеп айырысудың негізгі құралы.

Чек беру

Төлемді чек арқылы жүзеге асыру тәсілі.

Вексель (индоссаментпен)

Берешекті рәсімдеу және беру механизмі ретінде қолданылады.

Төлем карточкасы

Карточкалық төлемдер арқылы есеп айырысу.

Тікелей дебеттеу

Банктік шоттан тікелей дебеттеу арқылы төлем жасау.

Тапсырма-талап төлемі

Төлемді талап ету және рәсімдеу құжаты ретінде пайдаланылады.

Инкассалық жарлық

Белгіленген тәртіппен төлемді өндіріп алу үшін ұсынылатын құжат.