Салықтардың ашықтығы - жалған кәсіпкерлікке тосқауыл туралы қазақша реферат
Салықтардың ашықтығы және жалған кәсіпкерлікке тосқауыл
Әрбір субъект салық органдарында міндетті түрде тіркелуі тиіс. Салық төлеушілер санының өсуі, тіркеу рәсімдерінің жеңілдеуі, электрондық сервистердің енгізілуі және камералдық бақылаудың күшеюі — көлеңкелі айналымды қысқартуға бағытталған негізгі тетіктердің бірі.
Мемлекеттік тізілімнен шартты түрде шығару: кімдер және не үшін?
Соңғы жылдары салық органдары әрекетсіз заңды тұлғаларды Қазақстан Республикасы салық төлеушілерінің мемлекеттік тізілімінен шартты түрде шығару бойынша жүйелі жұмыс жүргізді. Мұндай ұйымдардың саны 72 мыңнан асты.
Шартты түрде шығаруға негіз болатын жағдайлар
- Корпоративтік табыс салығы декларациясын немесе жеңілдетілген декларацияны белгіленген мерзім өткеннен кейін бір жыл бойы тапсырмау.
- Бұл талап қолданылмайтын санаттар аталған ережеге кірмейді.
Маңызды ескерту: салық салу мақсатында шартты түрде шығарылған салық төлеушінің қызметі тоқтатылған болып есептеледі, ал онымен жасалған өзара есеп айырысулар күмәнді деп танылуы мүмкін. Дегенмен салық төлеуші барлық қажетті есептілікті тапсырып, бюджетке тиісті салықтар мен төлемдерді төлеген жағдайда, ол қайта қалпына келтіріледі.
«Бір терезе» қағидаты және халыққа қызмет көрсету орталықтары
Заңды тұлғаларды (филиалдар мен өкілдіктерді) «бір терезе» қағидаты бойынша тіркеудің оңтайландырылған тәртібі әділет және статистика органдарымен бірлесіп енгізілді және тәжірибеде тиімді жұмыс істеп келеді. Бұл бағыт ақпараттық жүйелерді жаңғыртуды да талап етті.
Жүйе арқылы қолжетімді мүмкіндіктер
- Салық төлеуші ретінде тіркеу туралы куәлікті рәсімдеу.
- ХҚКО арқылы бюджетпен есеп айырысу туралы анықтама алу.
ЭЦҚ бар тұлғаларға арналған сервис
- Кеңседен шықпай электрондық өтінішті толтырып, жолдау.
- Құжаттың дайындалу кезеңін онлайн бақылау.
Компьютерлік мүмкіндігі шектеулі азаматтар үшін арнайы «Терминал» бағдарламасы орнатылған компьютерлер қарастырылды. Сондай-ақ орталықтарда құжаттың дайындық мәртебесін және құжат берілетін «терезе» нөмірін көрсететін электрондық экрандар орнатылды.
Салық есептілігін электрондық тапсырудың артықшылықтары
Көптеген дамыған елдерде қызмет көрсету мен ақпарат алмасу автоматтандырылған. Қазақстанда да заңды және жеке тұлғаларға құжаттарды электрондық түрде алмасу арқылы салық міндеттемелерін орындауға мүмкіндік беретін жүйелер әзірленді.
Негізгі артықшылықтар
24/7 қолжетімділік
Есептілікті тәуліктің кез келген уақытында, кеңседен шықпай тапсыру.
Қателерді алдын ала анықтау
Бағдарлама дұрыс толтыруды алдын ала тексеріп, қатені дер кезінде түзетуге көмектеседі.
Жаңашылдыққа байланысты түсінбеушілік туындауы мүмкін екенін ескере отырып, салық есептілігін электрондық түрде тапсыратын салық төлеушілерге кей жағдайларда мерзімді ұзартуға мүмкіндік беретін нормативтік шешімдер қабылданды.
Автоматтандырылған камералдық бақылау: тексеру емес, сервис
Камералдық бақылау — салық органының ішінде, салық тексеруін жүргізбей-ақ есептіліктегі қателер мен қайшылықтарды анықтауға мүмкіндік беретін рәсім. Бұл — салық төлеушіге көрсетілетін қызмет түрі, сондықтан әкімшілік айыппұл салуға тікелей әкелмейді.
Нені күшейтеді?
- ҚҚС әкімшілендіруді.
- «Біркүндік» және жалған фирмалар арқылы берілетін жалған шот-фактураларды айқындауды.
Ескерту: сол кезеңде ЕурАзЭҚ елдерінің ішінде бұл рәсімнің жүйелі түрде енгізілуі көбіне Қазақстан тәжірибесінде кең көрініс тапты.
Таратылған хабарлама
93 676
2005 ж. 1 қазанға дейін
Қосымша нысандар
39 788
өздігінен тапсырылған
Есептелген ҚҚС
536,4 млн ₸
қосымша есептеу
Сондай-ақ 9 айдың қорытындысы бойынша салық төлеушілер есептілікте көрсеткен залал сомасын 12,3 млрд ₸-ге қысқартты.
Адал емес тәжірибелерге қатысты мысал
2004 жылдың қорытындысы бойынша заңды мекенжайы бойынша жоқ болып шыққан және «нөлдік» көрсеткіштермен есептілік тапсырған 2693 салық төлеуші анықталды. Олардың 146-сы 2004 жылдың IV тоқсанында 6875,3 млн ₸ сомасына шот-фактуралар берген. Бюджет ҚҚС бойынша 1100,9 млн ₸ жоғалтты. Қылмыс белгілері бар материалдар қаржы полициясына жіберілді.
Жалған кәсіпкер деп танылғандардың тізімі: мақсаты мен күтілетін нәтиже
Салық комитетінің сайтында соттың заңды күшіне енген үкімі негізінде жалған кәсіпкерлік жасағаны анықталған субъектілер туралы ақпарат орналастырылады. Мұндай субъектілер кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру ниетінсіз құрылып, тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша жалған шот-фактуралар рәсімдеген.
2003–2005 жж. (1 қыркүйекке дейін)
- Жалған шот-фактуралар сомасы
- 3892 млн ₸
- Соның ішінде ҚҚС
- 584,4 млн ₸
Қолданылатын шаралар
- Сот актісі негізінде ҚҚС төлеуші куәлігінің күшін жою.
- Банк шоттары бойынша шығыс операцияларын тоқтату.
- Қызметін жалған кәсіпкерлік деп тану туралы талап-арыз бастамалау.
Бұл шаралардың түпкі мақсаты — салық салу базасын төмендету арқылы бюджетке келетін залалдың алдын алу және нарықтағы мәмілелердің сенімділігін арттыру.
Қорытынды: есептің сапасы, салық тәртібі және экономикалық тұрақтылық
Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік есеп бухгалтерлік есеп стандарттарына және шоттардың бас жоспарына сүйенеді. Бұл жүйе ақпаратты пайдаланушылардың талаптарына сай келетін, ұйымның құрылымы мен қызмет ерекшелігін ескеретін толық әрі сенімді есепті қамтамасыз етуге бағытталған.
Нақты басқару үшін не қажет?
- Есептің толықтығы мен шынайылығы.
- Ресурстарды ұқыпты пайдалану және ысырапты азайту.
- Материалдық құндылықтар мен ақша қаражатын заңсыз жұмсауға қарсы бақылау.
Салық кодексінің рөлі
Салық кодексі республикалық және жергілікті бюджетке түсетін салықтар мен міндетті төлемдерді, салық салу объектілерін, есептеу тәртібін және негізгі салық түрлері бойынша төлеушілерді айқындайды. Салық міндеттемесі — әрбір салық төлеушінің мемлекет алдындағы заңды міндеті.
Әлеуметтік салық туралы қысқаша
Әлеуметтік салық — заңды тұлғалардың бюджетке төлейтін негізгі салықтарының бірі. Оның ерекшелігі: салық мөлшері ұйымның еңбекақы төлеу қорына тікелей байланысты және ұйым шығындарының құрамында есепке алынады. Бұл салық жұмысшылардың жалақысынан ұсталып қалмайды. Төлеушілер қатарына заңды тұлғалар және кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғалар жатады.
Мемлекеттік несие: тапшылықты жабудың тетігі
Мемлекеттік несие — мемлекеттік билік органдарының бос ақша қаражаттарын жұмылдыруы және оны мемлекеттік шығындарды қаржыландыру үшін пайдалануы барысында мемлекет пен заңды және жеке тұлғалар арасында туындайтын қатынастар. Бюджет тапшылығы бос қаржы ресурстарын тартуды қажет етеді, ал оны тартудың негізгі тәсілдерінің бірі — мемлекеттік несие.
Мемлекеттік несие нысандары
- Мемлекеттік займ шығару.
- Халықтың коммерциялық банктердегі салымдарының бір бөлігін мемлекеттік займға айналдыру.
- Қазыналық ссудалар.
Пайдаланылған әдебиеттер
- ҚР Президентінің 1999 ж. 17 сәуірдегі «Салықтар және басқа да міндетті төлемдер туралы» заң күші бар жарлығы.
- ҚР Президентінің «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» заң күші бар жарлығы, 26.12.1995, №309.
- Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. Алматы, 2002.
- Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп принциптері. Алматы, 2003.
- Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.Ә. Қаржылық есеп. Алматы, 2001.
- ҚР бухгалтерлік есеп бойынша Ұлттық комиссиясы. Бухгалтерлік есеп стандарттары және әдістемелік ұсыныстар. «Бухгалтерлік бюллетень», 2003 ж. наурыз, №14.
- www.google