Оқушылардың саналы түрде мамандық таңдауында ата - ананың алатын орны туралы қазақша реферат
Мамандық таңдауда ата-ананың орны
Мектеп, жанұя және қоршаған орта жасөспірімді болашақ қоғам мүшесі ретінде қалыптастырады. Өскелең ұрпақтың болашақ еңбек жолына дайындығы көбіне отбасындағы тәрбиеге байланысты. Сондықтан баланың мамандықты саналы түрде таңдауы — ата-ана ықпалы, мектеп қолдауы және әлеуметтік ортаның бірлескен нәтижесі.
Негізгі ой
Отбасы баланың еңбекке қатынасын, жауапкершілігін, адамдар еңбегіне құрметін ерте қалыптастырады.
Нәтиже
Саналы таңдау үшін баланың қызығушылығы, қабілеті және мүмкіндігі ескеріліп, бағыт-бағдар жұмсақ түрде берілуі керек.
Еңбек тәрбиесі және шығармашылық еңбек ұғымы
Педагог А.Д. Сазановтың пікірінше, еңбек ету зорлық түрінде емес, шығармашылық мағынаға ие болуы тиіс, әрі әрбір жанұя өз баласын осындай еңбекке дайындауы қажет. Шығармашылық еңбек адам өз жұмысын жақсы көргенде, одан қуаныш тапқанда, еңбегінің қажеттілігі мен пайдасын сезінгенде, сондай-ақ еңбек тұлғаны ашатын негізге айналғанда көрінеді.
А.Д. Сазанов ұстанымының өзегі
- Еңбекке тәрбиелеу — тек жұмысқа даярлау емес, сонымен бірге мінез-құлық пен қарым-қатынасты қалыптастыру.
- Ортақ еңбек пен ұжымдық жұмыс адамдар арасында өзара көмек пен сыйластықты күшейтеді.
- Еңбек адамды тек дене жағынан емес, психикалық және рухани тұрғыдан да дамытады.
Маңызды ескерту
Жұмыстан қашу, өзгенің еңбегіне немқұрайлы қарау, дайын нәтижені ғана тұтыну — тәрбиедегі үлкен олқылықтың белгісі. Керісінше, еңбекке жауапкершілікпен қарау — тұлғалық жетілудің тірегі.
Отбасының қызметі: қорғаныс пен дамудың негізі
Отбасы қызметі оның құрылымы мен дамуымен тығыз байланысты. Отбасындағы тәртіп ережелері сыртқы ортамен байланысқа, сондай-ақ отбасы мүшелерінің өзара қарым-қатынасына әсер етеді. Жалпы алғанда, отбасы қызметін екі қырынан қарастыруға болады: әлеуметтік ортадағы міндеттер және отбасында көрінетін мінез-құлық процестері.
Отбасының әлеуметтік ортадағы негізгі міндеттері
Қорғау және қауіпсіздік
Сыртқы зиян келтіретін факторлардан қорғау, денсаулықты сақтау және қауіпсіз орта құру.
Тәрбие және қолдау
Баланы тәрбиелеу, өзара көмектесу, тығыз эмоционалдық байланысты қолдау.
Даму үшін алғышарт
Экономикалық, әлеуметтік, эмоциялық және дене жағынан жекелік дамуға жағдай жасау, мінез-құлыққа әлеуметтік бақылау жүргізу.
Соңғы жүз жылда отбасылық қызмет едәуір өзгерді: бұрын экономикалық қызмет басым болса, өндірістік төңкеріс пен технологияның дамуы әлеуметтік қорғау жүйесін күшейтіп, отбасындағы әлеуметтік-психологиялық қолдаудың рөлін арттырды. Қазіргі көптеген отбасылар күнкөріс мәселесінен бөлек, бір-біріне психологиялық тірек болуды негізгі міндеттерінің бірі санайды.
Әлеуметтену: бала неге ең алдымен отбасына сүйенеді?
Баланың ата-анамен және құрбыларымен қарым-қатынасы — қоғаммен кездесуге дайындық. Отбасы балаға әлеуметтік мінез-құлық үлгілерін ұсынып, өзара әрекет тәсілдерін үйретеді. Қазіргі таңда әлеуметтенуде құрбы-құрдастар, мектеп және қоршаған орта маңызды рөл атқаратыны мойындалғанымен, бала айналасында болып жатқан құбылыстарды бағалауда көбіне ең жақын туыстарының тәжірибесіне сүйенеді. Отбасында меңгерілген іс-әрекет үлгілері кейінгі әлеуметтік тәжірибенің бағытын айқындайды.
Сазанов ойының мәні
Жанұяда дұрыс еңбек тәрбиесін алған бала болашақта кәсіби даярлықты да нәтижелі меңгереді. Ал еңбек тәрбиесі жеткіліксіз болған жағдайда, кәсіби дағды қалыптастыру қиынға соғып, еңбек жолында тұрақсыздық туындауы мүмкін.
Еңбекке баулу: ерте жастан, ойыннан — әдетке
Еңбек тәрбиесі жанұяда ерте жастан басталып, ойын түрінде ұйымдастырылғаны дұрыс. Бала ойыншықтарының таза әрі жинақы болуына, ойнайтын жерінің тазалығына жауапты екенін түсінуі керек. Жасы өскен сайын тапсырмалар күрделене береді, бірақ балаға шамадан тыс жұмыс жүктеуге болмайды: міндет оның жас ерекшелігі мен мүмкіндігіне сай болуы қажет.
Баланың еңбекке қатынасы қалай қалыптасады?
Үлгі арқылы
Отбасының әр мүшесі өз ісіне жауапкершілікпен қарап, адал еңбек етсе, балада еңбекке дұрыс көзқарас пен өзге еңбегіне құрмет орнығады.
Жүйелі тәрбиелеу арқылы
Ата-ана баланы тек физикалық еңбекке ғана емес, ой еңбегіне де баулуы керек: жоспарлау, ойлану, талдау, оқуға дағдылану.
Шектен шығудан сақтану
Баланы міндетпен тұншықтыру еңбекке қызығушылықты төмендетеді. Дұрыс тәсіл — қысым емес, қолдау, түсіндіру және біртіндеп үйрету.
Кәсіби бағдар: ата-ана мен мектеп серіктестігі
Әке мен ана — жасөспірімнің ең жақын адамдары. Жасөспірім болашақ еңбек жолын таңдағанда ең алдымен ата-анадан кеңес сұрайды, сондықтан бұл кеңестің байыпты әрі шынайы болғаны маңызды. Ата-ананың өз мамандығына көзқарасы да балаға тікелей әсер етеді. Дегенмен кейде ата-ана баланы еңбекке дұрыс тәрбиелеуде немесе кәсіби жолға даярлауда қиналуы мүмкін. Мұндай жағдайда мектептің рөлі күшейеді.
Мұғалімнің жанұямен жұмысы нені қамтиды?
- Ата-анамен әңгімелесу, бақылау жүргізу, сауалнама арқылы бастапқы мәлімет жинау.
- Жанұяға бару арқылы отбасылық жағдайды, қолдау деңгейін, тәрбиелік ықпалды нақты бағалау.
- Ата-ананы баланың кәсіби қызығушылығын бақылауға, қажет кезде дұрыс бағыт беруге үйрету.
- Жасөспірімге пайдалы әдебиеттерді, үйірмелер мен іс-әрекет түрлерін ұсыну, кәсіби бағдар беретін ресурстарға бағыттау.
Ата-ана не істей алады?
Баласына өз еңбегі туралы, жұмысының қоғамдағы орны мен маңызы туралы, істен алатын қанағаты жайлы жиі әңгімелесуі пайдалы. Бұл баланың қызығушылығын оятып, кейде белгілі бір салаға жақындауына ықпал етеді.
Нені жасамау керек?
Баланы міндетті түрде белгілі бір мамандыққа итермелеуге болмайды. Дұрыс жол — қабілеті мен икемділігін анықтауға көмектесу, мүмкіндігін бағалау және таңдау жасауда қолдау көрсету.
Қорытынды
Саналы мамандық таңдау — бір күндік шешім емес. Ол отбасындағы еңбек тәрбиесінен басталып, мектептегі кәсіби бағдармен толықсып, қоршаған ортадағы тәжірибемен бекитін ұзақ процесс. Ата-ананың міндеті — қысым жасау емес, баланың мүмкіндігін ашуға көмектесу және жауапкершілік пен еңбекқорлықты өмір салтына айналдыру.