Инвестициялық жобалар
Инвестициялық қордың миссиясы және жұмыс логикасы
Инвестициялық қордың негізгі мақсаты — қайта құрылған және жұмыс істеп тұрған ұйымдардың жарғылық капиталына қатысу арқылы экономиканың шикізаттық емес секторында бәсекеге қабілетті өндірістерді іске қосуға жеке сектордың бастамасын қаржылай қолдау.
Қатысу үлгісі
Қор жобаға тікелей инвестор ретінде кіріп, 49%-ға дейін акция иелене алады.
Тиімді тәсіл
Ең нәтижелі жол — стратегиялық инвесторы бар кәсіпорынның жарғылық капиталына қатысу: ол технологиялық және маркетингтік құзыретімен жобаны орындаушы ұйымдардың қажетті деңгейін қамтамасыз етеді.
Тәуекел және түсім
Жарғылық капиталға қатысу арқылы Қор инвестор ретінде жобаның тәуекелдері мен кірістерін серіктестермен бірге бөліседі.
Қордың стратегиялық инвесторлармен жұмысы жергілікті тәуекелдерді азайтуды, мемлекеттік органдармен және өңірдегі инвестициялық экожүйенің басқа қатысушыларымен өзара іс-қимылды үйлестіруді қамтиды.
Инвестициялық жобалардың негізгі санаттары
- Инвестициялық жобалар
- Қаржыландырылатын жобалар
- Перспективалық жобалар
Өтінім беру тәртібі
Жоба бастамашысы инвестициялық ұсынысты қарауға қабылдату үшін міндетті түрде бекітілген үлгі бойынша өтінімді толтырып тапсыруы тиіс.
Қазіргі акцент
Қор қызметінің басымдығы құрылым қалыптастырушы маңызы бар ірі перспективалық жобаларды кезең-кезеңімен қаржыландыруға ауыстырылды. Бұл жаңа әрі тиімді экономикалық кластерлердің қалыптасуына ықпал етеді.
«Қазақстанның инвестициялық қоры» АҚ: мәртебесі және мақсаттары
Құрылуы
«Қазақстанның инвестициялық қоры» АҚ Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003–2015 жылдарға арналған стратегиясын іске асыру шеңберінде Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 30 мамырдағы №501 қаулысымен құрылған.
Жалғыз акционері
Қордың жалғыз акционері — «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ.
Мақсаты
Перспективалы ұйымдардың жобаларына инвестицияларды жүзеге асыру және тарту арқылы Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық саясатын іске асыруға ықпал ету, сондай-ақ шикізаттық емес сектордағы жеке сектор бастамаларына қаржылық қолдау көрсету.
Негізгі міндеттері
- 1 Шикізат пен материалдарды терең өңдейтін, жаңа технологияларды қолданатын, бәсекеге қабілетті өнім шығаратын және өнеркәсіпте өндірістік қызмет көрсететін жаңа әрі қолданыстағы ұйымдардың жарғылық капиталына инвестиция салу.
- 2 Инвестициялық жобаларды қаржыландыру арқылы шикізаттық емес секторға жеке инвестицияларды ынталандыру және жобаларды басқаруға қатысу.
- 3 Қосымша және аралас өндірістерді дамытуға, отандық және шетелдік ұйымдар арасында өндірістік кооперацияны нығайтуға бағытталған шетелдегі жобаларды бірлесіп қаржыландыру арқылы қазақстандық компаниялардың инвестициялық белсенділігін арттыру.
«Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры: құрылуы және басымдықтары
Құрылу негізі
Қор Қазақстан Республикасы Президентінің 2008 жылғы 13 қазандағы №669 Жарлығына және оны іске асыру жөніндегі Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 17 қазандағы №962 қаулысына сәйкес «Қазына» орнықты даму қоры» АҚ мен «Самұрық» мемлекеттік активтерді басқару жөніндегі холдингі» АҚ-ны біріктіру арқылы құрылды.
Неге құрылды?
Ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігі мен тұрақтылығын арттыру және әлемдік нарықтағы өзгерістердің экономикалық өсуге ықтимал теріс әсерінен сақтандыру үшін.
Негізгі мақсаттары
- Ел экономикасының орнықты дамуына жәрдемдесу
- Экономиканы жаңғырту мен әртараптандыруға жәрдемдесу
- Компаниялар қызметінің тиімділігін арттыру
Жұмыс қағидаттары
- Мемлекеттің мүдделерін сақтау (жалғыз акционер ретінде)
- Ашықтық, тиімділік және икемділік
- Шешім қабылдауда жүйелілік және жеделдік
- Жауапкершілік және есептілік
Басым секторлар
Ұлттық экономиканы жаңғырту және әртараптандыру ең алдымен инвестициялық белсенділікті күшейту арқылы мына секторларда іске асырылады:
- Мұнай-газ секторы
- Электр энергетикасы
- Металлургия
- Химия және мұнай-химия
- Инфрақұрылым
Негізгі бағыттары мен міндеттері
Негізгі бағыттар
- Экономиканы жаңғыртуға және әртараптандыруға жәрдемдесу
- Ел экономикасын тұрақтандыруға жәрдемдесу
- Компаниялар қызметінің тиімділігін арттыру
Қор міндеттері
- Өңірлік, ұлттық және халықаралық инвестициялық жобаларды әзірлеу және іске асыруын қамтамасыз ету
- Компаниялар тобының қолданыстағы активтерін қолдау және жаңғырту
- Өңірлерді дамытуға және әлеуметтік жобаларды іске асыруға жәрдемдесу
- Отандық тауар өндірушілерді, тауарлар мен қызметтерді қолдау
Бюджеттен тыс қорлар: ұғымы, жіктелуі және маңызы
Анықтамасы
Бюджеттен тыс қорлар — мемлекеттік органдардың қарауындағы және нақты мақсаттарға жұмсалатын ақшалай ресурстардың жиынтығы. Олардың құрылуы мен пайдаланылуы құқықтық нормалармен реттеледі.
Жіктелуі
- A Мақсаты бойынша: экономикалық және әлеуметтік қорлар.
- B Басқару деңгейі бойынша: мемлекеттік және өңірлік (аймақтық) қорлар.
Қорлардың кіріс көздері тұрақты да, уақытша да болуы мүмкін.
Қаражаттың жұмсалу бағыттары
- Жарғылық қызметті қаржыландыру
- Артық қаражаттың бір бөлігін қаржылық активтерге инвестициялау
- Коммерциялық қызмет
Қаржыландыру көздері
Мақсатты шаралар көбіне мына көздер есебінен қаржыландырылады:
- Арнайы мақсатты салықтар
- Қарыздар және ақшалай-заттай лотереялар
- Бюджеттік субсидиялар
- Қосымша табыстар және үнемделген ресурстар
- Заңды және жеке тұлғалардың ерікті жарналары
Экономика мен қоғамға әсері
- Кәсіпорындарды қаржыландыру және несиелеу арқылы өндірістік процеске ықпал ету
- Экологиялық айыппұлдар және арнайы көздер есебінен табиғатты қорғау шараларын жүргізу
- Әлеуметтік инфрақұрылымды қаржыландыру, субсидиялау, зейнетақы мен жәрдемақылар төлеу
- Қарыздар беру
Жүйелік тәжірибе: реформалар, қиындықтар және қайта қалыптасу
Таратылу және қайта жинақталу
Қазақстанда бюджеттен тыс қорлар жүйесі бірнеше рет реформаланған. 1998 жылдан бастап мемлекеттің қаржылық ресурстарын орталықтандыру саясатына байланысты мемлекеттік бюджеттен тыс қорлардың қаражаттары Республикалық бюджетке шоғырландырылды.
Дегенмен әлемдік тәжірибе мақсатты қаражаттарды жедел басқару және қоғамдық бақылауды күшейту үшін дербес қалыптастыру мен пайдаланудың тиімді екенін көрсетеді. Осыған байланысты бюджеттен тыс қорлар біртіндеп қайта қалыптаса бастады.
Қайта жандануына әсер еткен факторлар
- Зейнетақы жүйесін реформалау (1998)
- Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын іске асыру (2003)
- Мұнайлық табыстарды қордалау қажеттілігі (2001)
- Әлеуметтік сақтандыру жүйесін енгізу (2005)
- Шағын бизнесті қолдау (1997)
Өтпелі кезеңнің негізгі проблемалары
Өтпелі кезеңде қорларды жоспарланған көлемде қалыптастыру төлеушілердің қаржылық қиындықтарына байланысты күрделене түсті: залалдылық, өзара берешек және төлем қабілетсіздігі кең тарады. Соның салдарынан көптеген қор бюджеттері теңгерімсіз болып, шұғыл әлеуметтік-экономикалық қажеттіліктерге арналған мақсатты шараларды толық қамтамасыз ету мүмкін болмады.
Неге бұл тетік қажет болды?
Рыноктық қатынастарға көшу жағдайында экономикалық және әлеуметтік салаларды тек бюджеттік қаражатпен қаржыландыру жеткіліксіз болды. Сондықтан қосымша қаржы көздерін қалыптастыру қажеттілігі туындап, 1991 жылдан бастап мақсатты бюджеттен тыс қорлар құрыла бастады.
Экономикалық мәні
Экономикалық категория ретінде бюджеттен тыс қорлар — қоғамдық қажеттіліктерді қаржыландыру үшін мемлекет тарапынан қаржылық ресурстарды қайта бөлу және пайдалану жөніндегі қатынастар.
Бұл механизм мемлекеттік бюджетті оған тән емес шығыстардан біршама жеңілдетуге және белгілі бір дәрежеде бюджет тапшылығын төмендетуге мүмкіндік берді.
Қарама-қайшылық және қоғамдық нәтиже
Қорларды қалыптастыру кезінде шаруашылық жүргізуші субъектілерден қайтарымсыз аударымдар алынуы мүмкін. Бұл белгілі бір кезеңде олардың экономикалық мүдделеріне қысым түсіреді: инвестициялау, ұдайы өндіріс және тұтыну мүмкіндіктері шектелуі ықтимал.
Соған қарамастан, қоғам деңгейінде бұл қорлар әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты сақтауға, әлеуметтік қолдауды күшейтуге және мақсатты бағдарламаларды іске асыруға мүмкіндік береді.
Ұйымдастыру ерекшелігі
Ұйымдық тұрғыдан қорлар көбіне арнаулы аппараттың немесе уәкілетті органның қарауында болады. Бұл оқшауланған қаржылық ресурстарды мақсатты басқаруға, олардың ұтымды жұмсалуын бақылауға және өзгермелі жағдайларға жедел әрекет етуге мүмкіндік береді. Әлемдік тәжірибеде кейбір қорлар дербес басқарылып, мақсатты қаржыландыру мәселелерін жылдам шешуге көмектеседі.