Педагогика әдіснамасы
Педагогикалық зерттеу әдіснамасы және зерттеу әдістері
Әрбір ғылым өзіне тән әдіснамасын және зерттеу әдістерін қалыптастырады. Педагогика да ғылыми танымның ерекше саласы ретінде педагогикалық құбылыстардың табиғатына сай қолданылатын зерттеу тәсілдерінің жүйесіне сүйенеді.
Педагогикалық зерттеулердің әдістемесі — педагогикалық ақиқатты жоғары нақтылықпен зерделеуге мүмкіндік беретін теориялық және эмпириялық әдістердің біртұтас жиынтығы.
Әдіснама мен әдістің айырмашылығы
Педагогика әдіснамасы — педагогикалық білім туралы ілім және оны табу үдерісі; педагогикалық танымның бастапқы ұстанымдары, құрылымы, ғылыми-педагогикалық зерттеулердің логикасы, әрекеттері мен тәсілдері туралы жүйелі көзқарас.
Ал педагогикалық зерттеу әдісі — педагогикалық құбылыстарды арнайы тәсілдер арқылы зерттеу, олардың заңдылық байланыстары мен қатынастарын айқындау мақсатында ғылыми ақпарат жинау және өңдеу жолдары.
1) Педагогикалық тәжірибені оқу әдістері
Педагогикалық тәжірибені оқу әдістері — оқыту үдерісін ұйымдастырудың нақты тәжірибесіне сүйенетін зерттеу тәсілдері. Мұнда, мысалы, мұғалімдердің озық тәжірибелері талданады.
Жиі қолданылатын эмпириялық тәсілдер
Қадағалау
Оқу-тәрбие үдерісін табиғи жағдайда жүйелі бақылау.
Әңгіме
Қатысушылармен еркін форматта пікір алмасу.
Сұхбат
Алдын ала жоспарланған сұрақтар арқылы мәлімет жинау.
Сауалнама
Көп респонденттен стандартталған дерек алу.
Оқушы жұмыстары
Жазба, графикалық және шығармашылық жұмыстарды талдау.
Құжаттарды зерттеу
Педагогикалық құжаттармен жұмыс істеу және салыстыру.
2) Теориялық зерттеу әдістері
Теориялық әдістер мәселені айқындауға, болжам құруға және жиналған деректерді түсіндіру мен бағалауға қажет. Олар көбіне әдебиеттерді талдаумен тығыз байланысты.
Қарастырылатын дереккөздер
- Классиктердің адамтану және жалпы педагогика жөніндегі еңбектері.
- Жалпы және арнайы зерттеулер, ресми құжаттар, педагогикалық ақпарат құралдары.
- Мектеп пен тәрбие тақырыбындағы көркем әдебиет.
- Педагогикалық анықтамалық әдебиет, педагогика және аралас ғылымдар бойынша оқулықтар мен әдістемелік құралдар.
3) Математикалық және статистикалық әдістер
Математикалық және статистикалық әдістер педагогикада сауалнама мен тәжірибе арқылы алынған деректерді өңдеуде, сондай-ақ зерттелетін құбылыстар арасындағы сандық тәуелділікті анықтауда қолданылады.
Нәтижеге беретін мүмкіндіктері
- Тәжірибе нәтижелерін нақтылауға көмектеседі.
- Қорытындылардың сенімділігін арттырады.
- Теориялық жинақтауға берік негіз қалыптастырады.
Ең жиі қолданылатындары
Тіркеу
Көрсеткіштерді белгілеу, жинақтау және жүйелеу.
Өрнектеу
Сандық деректерді ықшам түрде көрсету.
Сызба сызу
Нәтижелерді визуализациялау және салыстыру.
Осы тәсілдер арқылы өңделген нәтижелер кесте, график және таблица түрінде беріліп, сандық тәуелділіктерді айқын көрсетуге мүмкіндік береді.
Қорытынды
Педагогикалық зерттеулерде әдіснама зерттеудің бағытын, логикасын және ғылыми танымның жалпы қағидаларын айқындайды, ал зерттеу әдістері нақты дерек жинауға, талдауға және дәлелдеуге қызмет етеді. Эмпириялық, теориялық және математикалық-статистикалық әдістерді үйлестіру педагогикалық құбылыстарды жан-жақты әрі дәл зерттеуге жағдай жасайды.