Қазақстан республикасындағы жергілікті өзін өзі басқарудың қазіргі жағдайы туралы қазақша реферат
Қазақстан Республикасындағы жергілікті өзін-өзі басқарудың қазіргі жағдайы
Жергілікті өзін-өзі басқару — тұрғындардың күнделікті қажеттіліктерін жергілікті деңгейде тиімді өтеуге, ресурстарды ұтымды пайдалануға және аймақтың дамуын жеделдетуге бағытталған басқару жүйесі. Бұл жүйенің сапасы көбіне аумақтық мүдделердің дұрыс айқындалуына, өкілеттіктердің нақтылануына және экономикалық дербестіктің нақты тетіктеріне байланысты.
Тұжырымдамаға енгізілуі тиіс негізгі құрамдастар
Республикалық өзін-өзі басқару тұжырымдамасы нақты әрі жұмыс істейтін құжат болуы үшін төмендегі жағдайларды жүйелі түрде қамтуы қажет:
-
Территориялық деңгейдегі мүдделер мен басымдықтар
Аумаққа тән әлеуметтік-экономикалық сұраныстарды айқындау және оларды іске асырудың басым бағыттарын белгілеу.
-
Субъектілер, функциялар және қағидалар
Өзін-өзі басқаруға қатысатын субъектілердің құрамы, олардың міндеттері мен өзара әрекет ету тәртібі, сондай-ақ құқықтық негіздер мен іскерлік қағидалар.
-
Материалдық-өндірістік және қаржылық құралдар
Мақсаттарға жету үшін ресурстардың болуы және оларды пайдалану тетіктерінің ашықтығы мен жауапкершілігі.
-
Тиімділікті бағалау көрсеткіштері
Экономикалық кешеннің нәтижелілігін өлшейтін көрсеткіштер жүйесі: қызмет сапасы, шығын тиімділігі, әлеуметтік әсер және даму қарқыны.
-
Мемлекеттік басқарумен үйлесім
Мемлекеттік басқару мен аумақтық өзін-өзі басқарудың құзыреттері қабаттаспай, бірін-бірі толықтыратындай үйлестірілуі.
Нәтижені өлшейтін басты екі өлшем
Өзін-өзі басқарудың нәтижесі ең алдымен екі өлшем арқылы бағаланады:
1) Тұрғындардың мұқтажын өтеу деңгейі
Қызметтердің қолжетімділігі, сапасы және жергілікті мәселелердің уақытылы шешілуі.
2) Аймақтың ұлттық табысқа қосқан үлесі
Өңірлік экономиканың өнімділігі мен ел дамуына қосатын нақты салмағы.
Осы екі өлшемнің біртұтастығы территориялық басқарудың үйлесімділігін көрсететін маңызды көрсеткіш болып саналады.
Аймақтық даму және басқарудың экономикалық дербестігі
Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуы мен келешектегі өрлеуі көбіне оның аймақтары мен облыстарының даму деңгейіне байланысты. Әрбір облыс — өзіндік ерекшелігі бар, күрделі әрі аумақты әкімшілік-шаруашылық кешен. Оның шеңберінде көптеген ірі экономикалық міндеттерді шешуге мүмкіндік бар.
Орталықсыздандыру тетіктерін тиімді қолданған жағдайда, облыстық органдар бірқатар мәселелерді дербес бақылап, жедел шешім қабылдай алады. Экономикалық, әлеуметтік және саяси үдерістер туралы деректерді жергілікті деңгейде жылдам пайдалану басқарушылық шешімдердің сапасын арттырады. Бұл — экономикалық бостандықтың және жауапты басқарудың маңызды белгісі.