Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығының жалпы сипаттамасы

Менің курстық жұмысымның тақырыбы — кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы. Жұмысты мазмұны мен логикасына қарай үш бөлімге бөліп қарастырдым: бірінші бөлімде кәмелетке толмағандарға қолданылатын қылмыстық жазалардың жалпы сипаттамасы талданады; екінші бөлімде келтірілген зиянды қалпына келтіру міндетін кәмелетке толмаған адамның мүліктік жағдайын және еңбек дағдысының бар-жоғын ескере отырып жүктеу мәселелері қарастырылады; үшінші бөлімде кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауапкершілігіне қатысты өзекті тақырыптар жүйеленеді.

Жастармен күнделікті жұмыс істейтін мамандар бұл мәселені жоққа шығармайды. Жыл сайын күрделеніп бара жатқан тәлім-тәрбие жұмыстарын заман талабына сай жаңа жүйеге бейімдеуге арналған жиындар мен талқылаулардың да кейде нақты нәтижеге жеткізбей, әңгіме деңгейінде қалып қоятыны байқалады. Мұның астарында айналып өтуге болмайтын объективті себептер бар.

Қылмыс деңгейінің кейде төмендеп, кейде жоғарылап отыруы қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық ахуалмен тығыз байланысты. Сондықтан тәрбие жұмыстары мен патриоттық рухты бір арнаға тоғыстыратын қуатты идеологияны экономикалық және әлеуметтік саясатпен қатар дамыту қажет. Әйтпесе уақыт талабынан қалып қойып, мәселені шешудің орнына тұйыққа тіреле беру қаупі бар.

Қоғамдағы осал буындардың күшеюі күнделікті өмірде бағыт-бағдар таба алмай жүрген көптеген жасөспірімнің кейде қателікпен, ал кейде әдейі түрде ауыр қылмысқа баруына әсер ететін факторлардың біріне айналып отыр.

Жалпы алғанда, кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауапкершілігі туралы мәселе ғалымдар мен тәжірибелік қызметкерлердің назарын бірнеше себепке байланысты аударады. Ең бастысы — жас кезінде қылмыс жасаған тұлғалардың бір бөлігі кейін түзелуі қиын санатқа өтіп, ересектер арасындағы рецидивті қылмыстың «резервін» құрауы мүмкін.

Кез келген қоғам үшін өсіп келе жатқан ұрпақтың денсаулығын қорғау және нығайту, олардың ортасында пайда болатын маскүнемдік, есірткіқұмарлық, жезөкшелік сияқты теріс әлеуметтік құбылыстармен күресу — ерекше маңызы бар міндет.

Дегенмен соңғы жылдары келесі жайтты мойындау қажет: кәмелетке толмағандарды адамгершілік, құқықтық және физикалық тәрбиелеуге жеткілікті деңгейде көңіл бөлінбей келеді. Бұған кейде жасөспірімдер тарапынан қатігездікпен жасалатын қылмыстық әрекеттер санының өсуі де дәлел бола алады.

Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауапкершілігі мен жасөспірімдер қылмыстылығымен күрес мәселелері көптеген ғалымдар мен зерттеушілердің зерттеу пәні болып табылады. Бұл жұмыста М. Нарикбаев, К. Бегалиев, Е. Қайыржанов, Д. Чукмаитов, В. Кудрявцев, В. Эминов, В. Щепельков сияқты ғалымдардың еңбектері пайдаланылды.

Курстық жұмыста кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылық жағдайлары мен ерекшеліктері қарастырылып, оның тиімділігін арттыруға қатысты ұсыныстар ұсынуға талпыныс жасалды. Сондай-ақ кәмелетке толмағандар қылмыстылығымен күресудің тиімді шараларын іздеу және анықтау мақсатында мәселенің тарихи аспектісіне де назар аударылады.