Кәсіпкерлік қызметтерін қолдау бюджеттік бағдарламасын іске асыру барысында
Қарағанды облысы мысалындағы талдамалық шолу
Бәсекелестік пен кәсіпкерлікті дамыту
Бұл мәтінде Қарағанды облысында шағын және орта бизнесті (ШОБ) қолдау тәжірибесі, қаржыландыру көлемдері, инфрақұрылымдық бастамалар және бәсекеге қабілеттілікті арттыруға бағытталған тетіктер қарастырылады. Келтірілген деректер 2004–2007 жылдар аралығындағы динамиканы және 2007 жылға жоспарланған көрсеткіштерді қамтиды.
Негізгі көрсеткіштер (2006–2007)
- Шағын кәсіпкерлік субъектілері (2006)
- 39 975
- 2005 жылмен салыстырғанда +5,0%
- Жұмыс істейтіндер саны (2006)
- 101,1 мың
- 2005 жылға қатысты 106,4%
- Өнім/қызмет көлемі (2006)
- 78,9 млрд ₸
- 2005 деңгейінен +16%
- Жоспар (2007)
- 85,1 млрд ₸
- 2006 жылдан +6,2 млрд ₸ (108,0%)
2007 жылға күтілетін өсім
-
Субъектілер саны
39 975-тен 41 100-ге дейін өседі ( +1 125, 103,0% ).
-
Жұмыспен қамту
106,1 мың адамға дейін ( +5,0%, +5,0 мың ).
-
Өнім/қызмет көлемі
85,1 млрд ₸ деңгейіне жету жоспарланған.
Қаржылық қолдау: неге маңызды?
Кәсіпкерлікті дамытудың өзегінде қаржыландыруға қолжетімділік тұр. Шағын кәсіпкерлік субъектілеріне берілетін кредит көлемі жыл сайын өсіп, негізгі үлесті екінші деңгейлі банктер қамтамасыз етіп отыр.
| Жыл | Кредит көлемі, млрд ₸ | Соның ішінде ЕДБ, млрд ₸ | Ескертпе |
|---|---|---|---|
| 2005 | 50,3 | 49,6 | Нарықтық кредиттеудің кеңеюі |
| 2006 | 78,3 | 77,8 | Өсім айқын жеделдеді |
| 2007 (жоспар) | 95,0 | 94,6 | Қолдау көлемін ұлғайту көзделген |
Маңызды түйін
Қаржыландырудың ұлғаюы кәсіпорындардың өндіріс көлемін арттыруына, жаңа жұмыс орындарын құруына және өңірдің жалпы бәсекеге қабілеттілігін күшейтуіне ықпал етеді.
Инфрақұрылым және үйлестіру: ортақ стратегия
Қызметтерді жүйелеу және бәсекелестікті дамыту үшін Қарағанды облысында кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылымы субъектілерінің өзара тиімді әрекеттесу стратегиясы әзірленуде. Оның мақсаты — облыс экономикасында және жалпы ел көлемінде шағын және орта бизнесті қолдаудың келесі даму кезеңін қалыптастыру.
Кооперацияның негізгі бағыттары
- Қоғамдық ұйымдар, бизнес-бірлестіктер және мемлекеттік басқару органдары арасындағы өзара әрекет механизмдерін құру.
- Ғылыми, білім беру, консалтингтік және өзге құрылымдардың қатысуымен өңірлік маңызды жобаларды іске асыруға серіктестік қалыптастыру.
- Нарықтық механизмдер арқылы конструктивті келісім мен бәсекелі ортаны күшейту.
Бәсекелестік жөніндегі Кеңес
Қарағанды облысында әкімнің 2007 жылғы 27 сәуірдегі № 09-14 қаулысымен бәсекелестік жөніндегі Кеңес құрылды. Кеңес мемлекеттік және жеке сектор өкілдерінен тұрады, ал төрағалықты Қарағанды облысының әкімі жүзеге асырады.
Мақсаты
Облыс экономикасының бәсекеге қабілеттілігін арттыру және тауарлар мен қызметтерді жоғары қосылған құнмен Қазақстан, жақын және алыс шетел нарықтарына ілгерілету.
Негізгі міндеттері
- Салалық және өңірлік бастамалар бойынша ұсыныстар әзірлеу.
- Нарықтарға шығуды қолдайтын үйлестіру шараларын күшейту.
Кластерлер және кадр даярлау
Бәсекелестікті дамыту мақсатында металлургия және металл өңдеу кластері, сондай-ақ Қарағанды қаласының фармацевтикалық кластері аясында жұмыстар жүргізілуде. Осы бағыттар бойынша үйлестіру кеңестері құрылып, жоспарларға техникалық және кәсіптік білім беру сапасын арттыру, оқу орталықтарын ашу және еңбек нарығында мамандардың бәсекеге қабілеттілігін көтеру мәселелері енгізілген.
Басқарушылық құзыреттердің рөлі
Өңірде кәсіпкерлікті дамыту білімді, бәсекеге қабілетті басқаруға және кәсіпорындардың өз қызметін талдау, нормалау, ұйымдастыру және басқару дағдыларын күшейтуге сүйенеді. Нәтижесінде бұл кәсіпорындардың ғана емес, өңір мен мемлекеттің тауарлар мен қызметтер бойынша жалпы бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етеді.
Шағын кәсіпкерлікті қолдау бағдарламаларының нәтижелері
Қарағанды облысында шағын кәсіпкерлікті қолдау мен дамыту бағдарламасын іске асыру кәсіпкерлік ортаның өсуін көрсетті. 2006 жылы 2005 жылдың шілдесімен салыстырғанда шағын кәсіпкерлік субъектілерінің саны 6 322 бірлікке өсіп, 51 062-ден 57 384 бірлікке дейін жетті. Өндірілген өнімдер көлемі (жұмыстар, қызметтер) 20,9 млрд теңгеге, ал бюджетке төлемдер 1,5 млрд теңгеге артты.
Іске асыру құралдары
- Бизнес субъектілері үшін ақпараттық сайт әзірленді.
- Кәсіпкерлерге маркетинг, менеджмент және бухгалтерлік есеп бойынша оқыту ұйымдастырылды.
- Консультациялық қолдау көрсетілді.
Облыстық бюджеттен бөлінген қаражат
- 2004
- 7,1 млн ₸
- 2005
- 5,0 млн ₸
- 2006
- 11,8 млн ₸
- 2007
- 8,4 млн ₸
2004–2006: өңірлік қолдау нәтижелері
2004
Балқаш, Жезқазған, Қарағанды қалаларында және Осакаров, Қарқаралы аудандарында, Жәйрем кентінде 6 шағын бизнес орталығы құрылды. 919 консультация беріліп, 199 бизнес-жоспар жасалды, 623 кәсіпкер оқытылды.
2005
Осакаров, Қарқаралы, Бұқар жырау, Жаңаарқа, Шет және Абай ауылдық аудандарында 6 шағын бизнес орталығы құрылды. 1 734 консультация көрсетіліп, 462 бизнес-жоспар әзірленді, 1 315 кәсіпкер оқытылды.
2006
Қарағанды және Шахтинск қалаларында, Осакаров ауданында ақпараттық портал әзірлеуге және шағын бизнес орталығын құруға трансферттер бөлінді. Осакаров ауданында 277 консультация көрсетілді, Шахтинск қаласында 123 кәсіпкер оқытылды.
Импорт алмастыру және келісімшарттар
Импорт алмастыру бағдарламасы аясында импорт алмастыратын өнімдерді жеткізу бойынша келісімшарттар жасау бағытында жұмыстар жүргізілді. 2006 жылдың басында 54 шағын және орта бизнес кәсіпорны 5,5 млрд теңге сомасына өнім жеткізуді ұсынды — бұл ұсыныстардың жалпы сомасының 17,5%-ын құрады. 2007 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша ШОБ субъектілері жеткізген нақты өнім көлемі 9,0 млрд теңгеге жетіп, қатысушылар саны 142 бірлікті құрады.
Маркетингтік зерттеулер және өңір имиджі
2007–2009 жылдарға арналған шағын кәсіпкерлікті қолдау мен дамытудың жаңа бағдарламасын әзірлеуде ұсыныстардың негізділігін арттыру үшін облыстық бюджеттен маркетингтік зерттеулерге 5,0 млн теңге бөлінді. Зерттеу аясында 503 бизнес субъектісі салалар бойынша сауалнамаға тартылды.
Сауалнама құрылымы (503 субъект)
- Сауда және тұрмыстық қызметтер 58%
- Құрылыс 13%
- Көлік 13%
- Тауар өндірісі және халық тұтынуы 7,5%
- Оқыту, консалтинг және басқа қызметтер 4,5%
- Ауыл шаруашылығы өндірісі 4%
PR-бағыт және қоғамдық пікір
Қарағанды облысының имиджін отандық және әлемдік нарықта айқындау мақсатында 100 негізгі интернет-сайт талданып, соның негізінде PR-стратегия бағыты анықталды. Сонымен қатар, шағын кәсіпкерлікке және жалпы экономикалық реформаларға қатысты өңір тұрғындары арасында 3 000 адамды қамтыған социологиялық сауалнама жүргізілді.
Нәтиже
Жүргізілген зерттеулер Қарағанды облысында шағын кәсіпкерліктің негізгі мәселелерінің «картасын» құруға және қолдау шараларын нақтылауға негіз болды.
Қорытынды ой
Қарағанды облысының тәжірибесі көрсеткендей, шағын кәсіпкерлікті дамыту тек қаржыландыру көлемін арттырумен шектелмейді. Нәтиже беретін модель инфрақұрылымды дамыту, мемлекеттік және жеке сектордың үйлесімді әрекеті, кластерлік бастамалар, кадр сапасын көтеру және дәлелді талдауға сүйенген бағдарламалық жоспарлау арқылы қалыптасады.