Шығындады жүйелі түрде төмендету - кәсіпорындардың жұмыс істеу тиімділігін арттырудың негізгі құралы болып табылады
Шығындарды төмендету және өндіріс тиімділігін арттыру
Шығындарды жүйелі түрде азайту — кәсіпорындардың жұмыс істеу тиімділігін көтерудің негізгі құралы. Нарықтық экономика жағдайында залалды кәсіпорындарды тұрақты түрде қаржылай қолдау қалыпты тәжірибе болып саналмайды. Сондықтан ұлттық экономиканың барлық салаларында өндіріс шығындарын төмендетудің нақты тетіктерін іске қосу қажет.
Тиімділік өлшемі
Әрбір ресурс бірлігі (шикізат, материал, отын-энергия, жабдық, еңбек) ең жоғары нәтижеге жұмыс істеуі керек.
Нәтиже
Өзіндік құн төмендеп, кәсіпорын пайдасы өседі, ал өндірістің жалпы тиімділігі артады.
Ғылыми-техникалық прогресс: екіжақты әсер
Ғылыми-техникалық прогресс жетістіктерін іске асыру бір жағынан өндірістік қуатты және шикізат, материалдар, соның ішінде отын-энергия ресурстарын неғұрлым кең пайдалануға мүмкіндік береді. Екінші жағынан тиімді жаңа машиналарды енгізуге, жаңа технологиялық үдерістерді қолдануға жол ашады. Осы арқылы бір өнімге шаққандағы шығынды азайтып, өндіріс қайтарымын арттыруға болады.
Негізгі талап
Шығынның белгілі бір деңгейін барынша тиімді ету — шаруашылық жүргізудегі көптеген шешімдердің түпкі талабы. Мақсат — ресурстарды жұмсай отырып, әрбір станоктың, механизмнің және технологиялық үдерістің түсімін арттыру.
Ішкі резервтер: үш негізгі топ
Кәсіпорын ұжымдарының ішкі шаруашылық резервтерін тауып, тиімді пайдаланудың негізгі бағыттарын шартты түрде үш топқа бөлуге болады. Өндіріс тиімділігі:
1) Негізгі өндірістік қорлар
Негізгі өндірістік қорларды пайдалануды жақсарту арқылы қуаттылықтың қайтарымын арттыру.
2) Айналым қорлары
Айналым өндірістік қорларды неғұрлым тиімді пайдалану, қорлардың айналымдылығын жеделдету.
3) Еңбек шығындары
Қазіргі еңбек шығындарының нәтижелілігін көтеру, еңбек өнімділігін ұлғайту.
Өндіріс пен еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру
Өндірісті және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру шығындарды үнемдеуге, ең алдымен, ысырапты қысқартуға және нақты еңбек шығынын азайтуға ықпал етеді. Қазіргі кезеңде нақты еңбекті үнемдеу қоғамдық еңбекті үнемдеумен салыстырғанда анағұрлым салмақты нәтиже бере алады.
Екі негізгі мектеп
Бүгінде өндірісті ұйымдастыруды жетілдірудің екі кең тараған бағыты бар: америкалық және жапондық. Олар материалдық-техникалық жабдықтауды ұйымдастыру, экономикалық ынталандыру және өзге де басқарушылық жүйелер арқылы тиімділікті арттыруға ұмтылады.
Мемлекеттік реттеу және стандарттар
Өндіріс шығындарын төмендетуде мемлекеттік ғылыми-техникалық прогресс бағдарламалары мен мемлекеттік стандарттардың рөлі жоғары. Олар технологиялық жаңаруды жеделдетіп, сапа талаптарын біріздендіріп, ресурстарды тиімді пайдалануға ынталандырады.
Өзіндік құнды арзандату: факторлар жүйесі
Өнімнің өзіндік құнын арзандату — еңбек өнімділігін арттырудың объективті көрінісі және экономикалық заңдардың нақты әрекет ету нысаны. Осыған сәйкес өндірістік шығындар біртіндеп төмендеп, жанды еңбек барған сайын өнімдірек бола түседі. Өзіндік құнның төмендеу көрсеткіштері өндіргіш күштердің дамуына сай өткен және қазіргі еңбектің үнемделу деңгейін бейнелейді.
Басты факторлар
- Өндірістің техникалық деңгейін көтеру арқылы өнімділік пен сапаны арттыру.
- Материал, отын, энергия және еңбек сыйымдылығын төмендету арқылы бір өнімге кететін шығынды қысқарту.
- Басқару мен еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру арқылы ысырапты азайту және бақылауды күшейту.
- Технологиялық үдерістер мен негізгі қорларды пайдалануды жақсарту арқылы қуаттылықты тиімді жүктеу.
Қорытынды
Шығындарды төмендету — бір реттік шара емес, технология, ұйымдастыру, басқару және мемлекеттік саясат деңгейінде жүйелі түрде жүргізілетін кешенді жұмыс. Нәтижесінде өнімнің өзіндік құны азайып, кәсіпорынның тұрақтылығы мен бәсекеге қабілеттілігі күшейеді.