Жоғарыда тұлғаның даму процесі туралы айтылса, ал музыка саласындағы тұлғалық және кәсібилік дамуында оның өзінің қасиеттері, сипаты, ерекшеліктері бар екенін білдіреді
Музыка саласындағы тұлғалық және кәсіби даму ерекшеліктері
Тұлғаның жалпы даму процесі туралы айтқанда, музыка саласындағы тұлғалық және кәсіби қалыптасудың өзіне тән қасиеттері, сипаты және ерекшеліктері бар екенін ескеру қажет. Музыканттың дамуы — мақсатқа бағытталған, жоспарлы түрде жүретін психологиялық-педагогикалық үдеріс. Ол оқу-білім алу барысында айрықша орын алады және оқытудың ұйымдастырылуына, мазмұнына, формасына, сондай-ақ әдіс-тәсілдеріне тікелей байланысты.
Мысал ретінде жоғары оқу орнындағы музыкалық-орындаушылық оқыту тәжірибесін қарастырайық (фортепиано, шекті, үрмелі, халық аспаптары және дирижерлеу).
Оқу тәжірибесіндегі негізгі мәселелер
1) Репертуардың шектеулілігі және дамудың баяулауы
Музыкалық-орындаушылық бағыттағы студент күнделікті тәжірибеде оқу-педагогикалық репертуардың белгілі бір көлеміндегі шығармаларды ғана меңгереді. Репертуардың тарлығы дүниетаным аясын шектеп, даму қарқынын баяулатады; қызығушылық пен қабылдау деңгейінің төмендеуіне әкелуі мүмкін.
2) Жаттығуға ғана сүйену және теориялық қордың әлсіздігі
Орындаушылық сыныптардағы жұмыс көбіне «жаттығу жасау» үлгісінде қабылданып, жүйелі талдау мен жалпылауға жеткілікті орын берілмей жатады. Соның салдарынан теориялық қор әлсіреп, музыкалық-танымдық білім жеткіліксіз қалыптасады. Бұл жағдай жастардың музыкаға қатысты көркем-интеллектуалдық және эмоционалдық даму мүмкіндігін шектейді.
3) Авторитарлық стиль және шығармашылық бастаманың тежелуі
Оқу үдерісі кей жағдайда авторитарлық бағытта ұйымдастырылады. Еркіндіктің тапшылығы студентке қысым тудырып, өзіндік шешім қабылдауға, шығармашылық бастама мен белсенділікке жол бермейді. Сондықтан еркіндік пен даму (оның ішінде тұлғалық-кәсіби даму) — бір-бірімен ішкі байланыстағы, бірін-бірі толықтыратын категориялар.
4) Дағдының «тар мамандануы» және жаңа жағдайға бейімделудің қиындығы
Аспапта ойнау мен оқытудағы икемділік және дағды кейде тым арнаулы сипатқа ие болып, әрекет диапазонын тарылтады. Бұрын қалыптасқан дағдыларды жаңа тәжірибеге және жаңа мақсаттарға жылдам көшіру әрдайым оңай емес.
5) Техникалық құралдарды жеткіліксіз пайдалану
Қазіргі техникалық мүмкіндіктер (аудио, видео) оқу барысында толық қолданылмай жатады. Ал оларды сауатты пайдалану — тыңдау мәдениетін дамытуға, орындауды талдауға және өзін-өзі бақылауға көмектесетін маңызды ресурс.
6) Өзіндік оқуға үйретудің маңыздылығы
Музыкант-оқытушы студентті өз бетінше оқуға үйретуі қажет. Өмір мен кәсіби тәжірибеде алынған білім әрдайым сол күйінде қолданылмайды: кейде қайта бейімделу, қайта оқу, бағытын жаңарту, кәсіби білімін, икемділігі мен дағдыларын қайта қарау қажет болады.
«Оқуды үйрету» — студентті өзіндік әрекет әдіснамасына бейімдеу деген сөз. Нәтижесінде өмірлік және кәсіби позиция қалыптасып, өз жолын құруға, дамуын басқаруға, өзектілігін сақтауға, әлемге, мамандыққа және өзіне қатысты саналы көзқарас орнығады.
Тұлғалық-кәсіби даму қандай қабілеттерге сүйенеді?
Қорытындылай келе, музыканттың тұлғалық-кәсіби дамуы арнайы қабілеттер кешенімен тығыз байланысты. Олардың өзегін музыкалық есту, музыкалық ырғақ сезімі және музыкалық есте сақтау сияқты базалық қабілеттер құрайды.