Салыстыру тәжірибе, эксперимент процесінің нәтижесінің объективтілігін көрсететін қажетті әдіс
Музыкалық-педагогикалық ізденістегі эмпирикалық әдіс
Музыкалық-педагогикалық ізденісте эмпирикалық әдіс (тәжірибе мен практикалық әрекетке сүйену) әдіснамалық ой-тұжырымның маңызды мазмұндық негізі бола алады. Эмпирикалық таным — тәжірибе жолымен жүзеге асатын таным.
Эмпирикалық танымның нысаны
Эмпирикалық танымның зерттеу пәні ретінде музыкалық білім беру практикасының өзі және сол әрекеттің нәтижесі алынады.
Эмпирикалық деңгейдің нәтижесі
- тәжірибенің қалыптасуы;
- музыкалық-педагогикалық ізденістің ережелері мен нормалары;
- фактілерді бақылау және тіркеу;
- пікірдің жүйелілігі мен негізділігі.
Сондықтан факт, болмыс, процесс — ізденістің мазмұндық базасы болып саналады және мәселені теориялық деңгейде шешуге негіз береді.
Эмпирикалық әдістердің негізгі түрлері
Музыкалық-педагогикалық ізденістің эмпирикалық әдістеріне мыналар жатады: педагогикалық бақылау, әңгімелесу, салыстыру, педагогикалық сұрастыру, сондай-ақ музыкалық-педагогикалық тәжірибені зерттеу және т.б.
Педагогикалық бақылау
Педагогикалық бақылау табиғи жағдайда (мектепте — сабақта, ЖОО-да — дәріс пен семинарда және т.б.) немесе арнайы ұйымдастырылған жағдайда жүргізіледі. Арнайы ұйымдастырылған бақылау, мысалы, музыкалық сабақ процесін, музыкалық білім беру формалары мен әдістерін, оқушылар мен болашақ педагог-музыканттың музыкалық дамуының қалыптасуын және олардың өзара байланысын анықтауға бағытталады.
Түрлері
Бақылау тұтас немесе таңдамалы болуы мүмкін. Таңдамалы бақылау әдетте нақты, тар шеңберлі сұрақтарды зерттегенде қолданылады.
Нәтижені тіркеу
Нәтижелер арнайы күнделікке жазылып, фактілер жүйелі түрде тіркеледі.
Бақылау барысында қайшылықтар айқындалады, гипотеза құрылады және дәлелденеді; нақты деректерден жалпы қорытындыға шығуға қажетті материал жиналады әрі әртүрлі теориялық әдістерді қолдануға мүмкіндік туады.
Әңгімелесу
Балалармен, олардың мұғалімдерімен және ата-аналармен әңгімелесу — зерттеушінің музыкалық-педагогикалық болмыс пен үдерістің мәніне тереңірек енуіне мүмкіндік беретін әдіс. Сабақ үстіндегі диалог арқылы алынған деректер нақтыланып, фактілер толықтырылады.
Әңгіме мақсатына сәйкес жоспарланып, мазмұны алдын ала ойластырылып құрастырылады.
Салыстыру
Салыстыру — музыкалық-педагогикалық болмысты ұқсастықтары мен айырмашылықтары арқылы түсіндіретін маңызды әдіс. Ол:
- бір белгі бойынша салыстыру (ұқсастық пен айырмашылықты табу);
- бірнеше белгі бойынша салыстыру;
- бір құбылыстың әртүрлі кезеңдердегі дамуын салыстыру.
Салыстыру тәжірибе мен эксперимент нәтижелерінің объективтілігін дәлелдеуге көмектесетін қажетті әдіс болып табылады.
Сұрастыру
Сұрастыру музыкалық-педагогикалық зерттеуде екі формада қолданылады: жазбаша (сауалнама) және ауызша. Сұрақтардың мазмұны арқылы төмендегілер анықталады:
Қатынас және уәж
балалардың музыкаға және музыка сабақтарына қатынасы, музыкалық қажеттілігі.
Деңгей және дағды
музыкалық білім деңгейі, дағдылары мен икемділіктерінің қалыптасуы, музыкалық-шығармашылық тәжірибесі.
Осылайша, сұрастыру әдісі алынған деректердің объективтілік деңгейін бағалауға мүмкіндік береді.
Музыкалық-педагогикалық тәжірибені зерттеу
Эмпирикалық әдістердің бірі — музыкалық-педагогикалық тәжірибені зерттеу. Бұл тәжірибе жаңашылдығы, нәтижелілігі және тұрақтылығы тұрғысынан қарастырылады.
Нені қамтиды?
Бұл бағыт өз ісінің танымал шеберлері, әдіскерлері мен ғалымдарының жұмысын талдауды, сондай-ақ сол тәжірибені оқу-тәжірибелік ортада негіздеу мен қолдануды қамтиды. Зерттелген тәжірибе студент үшін әрі қызықты, әрі жаңа болуы мүмкін; оны насихаттау мен тарату барысында назар аударуға лайық тұстары айқындалады.
Үлгі ретінде Д.Е. Огородниковтің вокалдық дамуға арналған әдістемелік жүйесін атауға болады.
Қорытындылай келе, жоғарыда аталған және басқа да эмпирикалық әдістер музыкалық-педагогикалық мәселелерді талдауда әдіснамалық ойдың мазмұндық негізі болып табылады.