Қазақша рефераттар

Отандық экспорттаушылар Халықаралық сауда орталығы арасында тығыз байланыс орнату

Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) кіруі: қиындықтар және оларды шешу жолдары

Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру үдерісінде мемлекет алдында бірқатар күрделі міндеттер тұрады. Қазақстан үшін де бұл бағытта құқықтық, экономикалық және институционалдық талаптарды орындау, сондай-ақ ішкі нарықтың тұрақтылығын сақтай отырып сыртқы сауданы ырықтандыру мәселелері өзекті.

ДСҰ талаптарына сай келтіру қажет бағыттар

Қазақстанның ДСҰ-ға кіруі үшін белгілі бір тарифтік және тасымалға қатысты тетіктерді қайта қарау қажеттігі туындайды. Атап айтқанда, хабарландыру бойынша тарифтік дифференциацияны алып тастау, теміржол қызметі бойынша экспорттық хабарландыруда қолданылатын төлем коэффициенттерін өзгерту мәселелері қарастырылады.

Коэффициенттерді төмендету талаптары (мысалдар)

Экспорт-импорт хабарламалары бойынша

  • Жалпы көмір тарифі 50%
  • Темір рудалы өнім 15%
  • Күкірт қышқылы 25%

Ішкі хабарламалар бойынша

  • Көмір 15%
  • Мазут 15%

Бұл көрсеткіштер мәтіндегі бастапқы деректердің үлгісі ретінде берілді және нақты келіссөздер барысында қайта нақтылануы мүмкін.

Үкімет үшін басым іс-шаралар пакеті

Егер Қазақстан ДСҰ-ға кіретін болса, негізгі мақсат — ішкі нарықтың тұрақтылығын сақтай отырып, туындайтын мәселелерді жүйелі шешу және мүшеліктен экономикалық пайда алу. Ол үшін Үкімет деңгейінде бірқатар нақты қадамдар қажет.

Макроэкономикалық тұрақтылық

  • Табыс пен қызмет баланстарындағы елеулі теріс сальдоны қысқарту.
  • Төлем балансының оң сальдосын сақтау.
  • Жеке сектордың сыртқы қарызының шамадан тыс өсуіне жол бермеу.
  • Ұлттық валютаның нақты айырбас бағамын тұрақтандыру.

Еңбек ресурстары және көші-қон тәуекелдері

  • Қазақстан мен Қытай арасында еңбек ресурстарына қатысты шектеулер жөнінде екіжақты келісімдер тетігін қарастыру.
  • Шетел азаматтарының ел ішіндегі экономикалық операцияларына мониторинг жүргізу.
  • Шетел азаматтарының Қазақстандағы құқықтық мәртебесін бақылауды күшейту (салық және құқық қорғау органдары арқылы).
  • Қазақстанда уақытша тұратын тұлғалардың заңды тұлға ретінде тіркелу рәсімдерін құқықтық тұрғыдан нақтылау.

Валюта тәртібі және капитал қозғалысы

  • Валюталық операциялар туралы заңнамаға өзгерістер мен толықтырулар енгізу.
  • Шетел азаматтарының валютаны шетелге аударуы кезінде салық органдары талап ететін растайтын құжаттар тетігін енгізу.
  • Капиталдың заңсыз шығарылуының алдын алу үшін қаржылық мониторинг жүйесін құру және күшейту.

Сауда қорғанысы: демпинг және субсидия

  • Субсидиялық және демпингтік импортты анықтау жағдайында макро және микро деңгейде талдау және әрекет ету тетіктерін қалыптастыру.
  • ДСҰ нормалары аясында ел мүддесін қорғау үшін антидемпингтік дауларға қарсы тұратын бизнес-қоғамдастық инфрақұрылымын дамыту.
  • Компенсациялық тергеулер тәуекелін азайту үшін экспорттаушы кәсіпорындарда тұрақты мониторинг жүргізу.
  • Тауар құнына берілетін субсидия деңгейін шамадан тыс арттырмау (мәтіндегі ұсыныс: 5%-дан асырмау), қарыз бен шығынды жабуға бағытталған субсидияларды шектеу.

Экспорттаушыларға ақпараттық қолдау

Қазақстанда электрондық ақпараттық базаны дамыту экспорттаушыларға шетел нарықтарында өз өніміне қолданылатын кедендік тарифтерді уақтылы біліп отыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар отандық экспорттаушылардың Халықаралық сауда орталығымен ынтымақтастығын күшейту маңызды.

Сыртқы сауда балансы: ұғым және Қазақстан тәжірибесі

Жалпы алғанда, сыртқы сауда импорт пен экспорттан құралады. Әрбір елдің сыртқы сауда нәтижесі сауда балансында көрінеді: экспорт құны импорт құнынан жоғары болса — активті сауда балансы, ал керісінше жағдайда — пассивті сауда балансы қалыптасады.

Қазақстанның сыртқы сауда динамикасындағы күрт өзгерістерге мұнай өнімдері, сондай-ақ қара және түсті металлургия өнімдерінің бағасын төмендету ықпал етті. 1998 жылы алдыңғы жылмен салыстырғанда экспорт көлемі 16% төмендеді, ал импорттық түсім айтарлықтай өзгеріске ұшырамады.

Қорытынды: ДСҰ аясындағы ұстанымды күшейту

Қазақстанның ДСҰ-дағы рөлін күшейту үшін елдің ерекшеліктерін дұрыс танып, соған сәйкес саясатты бағдарлау қажет. Қазақстанның айрықша қыры — оның бір мезгілде дамыған және дамушы елдермен әріптестікті тең ұстанымда үйлестіруге ұмтылуы. Егемен мемлекет ретінде қалыптасу барысында халықаралық экономикалық қатынастар саласын жүйелі меңгеру және оны оқытуды жетілдіру де маңызды стратегиялық міндет болып қала береді.

Ескерту: Берілген мәтін реферат мазмұны негізінде редакциялық өңдеуден өтті; терминдер мен тұжырымдар бастапқы құрылым сақтала отырып тілдік тұрғыдан түзетілді.