Халықаралық шарттар
Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңнамасының пәні
Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 16 сәуірдегі № 94 Заңы тұрғын үй қатынастарын реттейтін құқықтық негізді белгілейді. Тұрғын үй саласындағы қатынастар азаматтардың, заңды тұлғалардың және мемлекеттік органдардың қатысуымен туындайды.
Заң қандай қатынастарды реттейді?
- Тұрғын үйлерге меншік құқығының және оларды пайдалану құқығының пайда болуы мен тоқтатылуының негіздері.
- Тұрғын үйді пайдалану құқығын жүзеге асыру тәртібі.
- Тұрғын үйлерге қойылатын талаптар.
- Тұрғын үй қорларының сақталуын және жөнделуін қамтамасыз ету.
- Азаматтардың тұрғын үй саласындағы құқықтарының сақталуы және тұрғын үй қорының пайдаланылуын мемлекеттік бақылау.
Нормативтік негіз
Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй қатынастары осы Заңмен, Азаматтық кодекс нормаларымен және соларға сәйкес қабылданатын өзге де заңдармен реттеледі.
Қаржыландыру және қорды дамыту
Тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға, тұрғын үй қорының дамытылуы мен ұлғайтылуына қатысты қатынастар осы Заңның талаптарын ескере отырып, тиісті заңдармен реттеледі.
Арнайы мақсаттағы үй-жайларда тұру
Мейманханаларда, пансионаттарда, интернаттарда, қарттар үйлерінде және ұқсас мақсаттағы басқа да үй-жайларда тұру тәртібі заңдармен реттеледі.
Қазақстан Республикасының тұрғын үй қоры
Қазақстан Республикасының тұрғын үй қоры жеке және мемлекеттік тұрғын үй қорларынан тұрады.
Жеке тұрғын үй қоры
Азаматтар мен заңды тұлғалардың меншік құқығымен иеленетін, мемлекеттік емес меншік нысанына негізделген тұрғын үйлер.
Мемлекеттік тұрғын үй қоры
Меншік құқығымен мемлекетке тиесілі тұрғын үйлер, соның ішінде:
- жергілікті атқарушы органдардың қарамағындағы мемлекеттік коммуналдық тұрғын үй қоры;
- мемлекеттік кәсіпорын қарамағындағы тұрғын үй қоры.
Маңызды шектеулер
Тұрғын үй қорына тұрғын үйлердегі тұрғын емес үй-жайлар кірмейді.
Жеке тұрғын үй қорындағы және мемлекеттік кәсіпорындар қорындағы тұрғын үй-жайларды мәжбүрлеп алып қоюға Заңда және өзге актілерде тікелей көзделген жағдайлардан басқа кезде тыйым салынады.
Тұрғын үйлерді пайдалану тәртібі
Тұрғын үйді пайдалану кезінде оның мақсаты, қауіпсіздігі және өзге тұрғындардың құқықтары ескерілуі тиіс.
Негізгі қағидалар
- Тұрғын үйді (немесе оның бір бөлігін) тұрғын емес мақсатта пайдалануға заңда көзделген жағдайларда ғана жол беріледі.
- Пайдалану тұрғын үйдің бұзылуына немесе бүлінуіне әкелмеуге, басқа тұрғындардың тұру жағдайын нашарлатпауға және қоршаған ортаға зиян келтірмеуге тиіс.
Қайта жабдықтау және қайта жоспарлау
Тұрғын және тұрғын емес үй-жайларды қайта жабдықтау немесе қайта жоспарлау үй-жай иесінің келісімімен және құрылыс нормалары мен ережелеріне сәйкес келуіне жауап беретін заңды немесе жеке тұлға дайындаған жоба болған жағдайда жүзеге асырылады.
Жобаның міндетті талаптарға сәйкестігін сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен растайды.
Жауапкершілік
Атқарылған жұмыстардың жобаға сәйкестігі үшін меншік иесі мен жұмысты орындаушы Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен жауап береді.
Келісім талап етілетін жағдайлар
Егер өзгерістер тіреуіш конструкцияларға немесе ортақ мүлікке әсер етсе, тұрғын үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелерінің жалпы санының кемінде үштен екісінің міндетті жазбаша келісімі қажет.
Ал егер өзгерістер тек жапсарлас үй-жайлар (үй бөліктері) меншік иелерінің мүдделеріне ғана әсер етсе, жазбаша келісім тек сол адамдардан ғана алынады.
Тұрғын үй қорын мемлекеттік есепке алу
Қазақстан Республикасының тұрғын үй қоры, оның кімге тиесілі екеніне қарамастан, Қазақстан Республикасы Үкіметі белгілейтін тәртіппен Қазақстан Республикасы үшін бірыңғай жүйе бойынша мемлекеттік есепке алынады.
Тұрғын үй дауларын шешу
Даулар қайда қаралады?
Тұрғын үйге қатысты құқықтық қатынастардан туындайтын дауларды сот шешеді.
Шығару тәртібі
Азаматтарды және заңды тұлғаларды олар тұратын тұрғын үй-жайлардан тек осы Заңда белгіленген негіздер бойынша және сот тәртібімен ғана шығаруға болады.
Шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың құқықтары
Тең құқық қағидасы
Қазақстан Республикасында шетелдік заңды тұлғалар мен шетелдіктер, егер заң актілерінде өзгеше белгіленбесе, тұрғын үй қатынастарында Қазақстан Республикасының заңды тұлғаларымен және азаматтарымен бірдей құқықтарды пайдаланады және бірдей міндеттерді атқарады.
Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын азаматтығы жоқ адамдар тұрғын үй қатынастарында Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең құқықтарды пайдаланады және сондай міндеттерді мойнына алады.
Халықаралық шарттардың қолданылуы (10-бап)
Егер Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шартта тұрғын үй заңнамасындағыдан өзгеше ережелер белгіленсе, халықаралық шарттың ережелері қолданылады.
Тұрғын үйге жеке меншік құқығын алу
Тұрғын үйді сатып алу құқығы (11-бап)
Азамат немесе заңды тұлға, егер заң актілерінде өзгеше көзделмесе, Қазақстан Республикасы аумағында қай жерде тұратынына қарамастан, жеке меншігіне тұрғын үйді заңды түрде сатып алуға құқылы.
Шектеу қойылмайды
Бір азаматтың немесе бір заңды тұлғаның меншігіндегі тұрғын үйлердің саны мен көлеміне шек қойылмайды.
Тұрғын үйге меншік құқығын алуға немесе оны жүзеге асыруға байланысты қатынастар Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасымен де реттеледі.