Қазақша рефераттар

Америка және американдықтар туралы қазақша реферат

Американдықтардың үкімет пен саясатқа көзқарасы

Америка туралы айтқанда, «американдықтар тумысынан үкімет пен саясатты онша ұната бермейді» деген пікір жиі кездеседі — және бұл тұжырым шындыққа жақын. Әсіресе олар салық төлеушілердің ақшасын орынсыз шашатын, жергілікті немесе жеке істерге араласуға тырысатын Вашингтондағы бюрократтарға сын көзбен қарайды.

Американдықтардың көбі «ең жақсы үкімет — ең аз билік жасайтын үкімет» деген ұстаныммен келіседі. Мәселен, 1984 жылғы сауалнамада қатысушылардың төрттен бірі федералдық үкімет жалпыұлттық міндеттерді шешуге көбірек көңіл бөлсе екен деген тілегін білдірген. Ал тұрғын аудандар, қауымдар мен штаттар өз мәселесін өздері шешуді мақтаныш санайды; бұл көңіл күй әсіресе АҚШ-тың Батыс өңірлерінде айқынырақ байқалады.

Шенеунікке сенімсіздік және «бұйыру» мәдениетіне қарсы тұру

Американдықтар үкімет шенеуніктеріне әрдайым жылы қабақ таныта бермейді. Олар кейде король әулетінен шыққан адамдарға да ықылас білдіруі мүмкін — бірақ король шенеуніктердің «королі» болмаса ғана. Өздерін «сарапшымыз» деп таныстыратындарға да күдікпен қарайды, ал біреудің «осыны істе» деп бұйыруын ұната қоймайды.

Бұл мінез-құлықтың тарихи негізі бар: 1775–1783 жылдардағы Тәуелсіздік жолындағы соғыстан бастап, 1861–1865 жылдардағы Азамат соғысына дейін сарбаздар офицерлерді таңдауға ықпал еткен жағдайлар кездескен.

Қоғамдық санадағы образ: саясаткер мен бюрократ

Америкалық кинофильмдерде, көркем әдебиетте және телесериалдарда жемқор саясаткерлер мен біліксіз шенеуніктердің бейнесі жиі беріледі. Егер біреу президент болғысы келсе, кейбірі мұны «тақымына тар келеді» деп әжуалауы мүмкін.

Репортерлер мен журналистер, соның ішінде теледидар қызметкерлері де, мемлекет қайраткерлеріне «міндетті түрде құрмет көрсету» дәстүрін қатаң ұстанбайтындар ретінде әлемге белгілі. Көптеген шетелдік бақылаушылар атап өткендей, жалпы американдықтар өздеріне билік жүргізуге төзімсіз келеді.

Эгалитаризм: күнделікті өмірдегі тең қарым-қатынас

АҚШ-қа келген көптеген шетелдіктер күнделікті өмірде көзге бірден түсетін эгалитаризмнің (тең қарым-қатынас мәдениетінің) күштілігіне таңданады. Американдықтар шығу тегі, білімі мен әлеуметтік жағдайы әртүрлі болса да, көбіне бір-бірімен тең дәрежеде сөйлесіп, араласа алады.

Теңдік бар ма: ұран мен шындықтың арасы

«Құдай мен заң алдында барлық адам тең жаратылған» деп жариялайтын елде толық теңдік бар ма? Әрине, жоқ. Кейбір адамдарда туа біткен немесе байлығы мен талантының арқасында қол жеткізген артықшылықтар бар. Кейбірі таңдаулы мектептерде оқиды. Ал енді біреулердің терісінің түсі, сөйлеу мәнері немесе діні көршілеріне ұнамауы мүмкін.

Дегенмен, теңдік — нәсілдер, тілдік топтар, мәдени және діни көзқарастар, үміттер мен армандар, тіпті тарихи қалыптасқан қайшылықтар тоғысқан қоғам үшін мәңгілік мұрат ретінде сақталып келеді.

Өз үкіметі туралы парадокс: сын мен сенімнің қатар өмір сүруі

Сонымен, американдықтар өздерінің басқару жүйесі жөнінде не ойлайды? «Біз — халықпыз» дейтін қоғам бүгінгі таңда өзі үшін нені шеше алады? Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты саналатын бір америкалық автордың мына сөзі жиі келтіріледі: біз өз үкіметімізді дәрменсіз, ақымақ, билікқұмар, адал емес және әдепсіз деп айыптай аламыз; бірақ сонымен бірге оның әлемдегі ең таңдаулы үкімет екеніне де терең сенеміз және бұл ойды әрбір американдықтың санасына сіңіргіміз келеді.

Алайда АҚШ-тың миллиондаған тұрғынының бәрі бұл пікірмен толық немесе ішінара келіседі деу қиын. «Барлық жұрттың атынан сөйлейтін ол қай американдық?» — деп қарсы сұрақ қоятындар да табылады.

Қолданылған әдебиеттер тізімі

  • Дуглас С. Стивенсон. Америка: халық пен ел. – Алматы: «Ғылым», 1995.
  • Мәшінбаев С.М. Еуропа және Америка елдерінің қазіргі заман тарихы (1918–1945 жж.). АҚШ. Қысқаша тарих. – Алматы: «Ғылым», 1996.
  • Бомье Ж. Гитлерден Труменге дейін. Алматы, 1952.
  • Я. Әубәкіров. Экономикалық теория негіздері. Алматы, 1998.
  • М.Б. Төреғожина. Экономиканы мемлекеттік реттеу. Алматы, 2008.
  • Шеденов. Жалпы экономика. Алматы, 2004.
  • Гранберг А.Т. Основы региональной экономики. М., 2001.
  • Региональная экономика. Под ред. Кузнецов Н.Г., Тяглов С.Т. Ростов-на-Дону: «Феникс», 2003.
  • Региональная политика Республики Казахстан: экономический механизм реализации. Алматы: «Ғылым», 1997.
  • Храпунов В.В. Региональные аспекты экономической реформы в Казахстане. Алматы: «Білім», 1999.
  • Актуальные вопросы современного социально-экономического развития Казахстана. Алматы, 2004.
  • Региональная экономика и управление. Под ред. Е.Г. Коваленко. М.; СПб.: Издательство «Питер», 2005.
  • Кузнецова О. Теоретические основы государственного регулирования экономического развития регионов. Вопросы экономики, 2009, № 4, с. 46–66.
  • Телеужанов Е. Ресурсный потенциал региона и приоритетные направления развития. Транзитная экономика, 2009, № 2.
  • Шокоманов Ю.К. Динамика экономического развития Казахстана и отдельных территорий в региональном разрезе за 10 лет независимости. Экономика и статистика, 2009, № 22.
  • Нурланова Н.К. Региональная промышленная политика и индустриально-инновационное развитие. Материалы конференции «Теоретические и практические аспекты индустриально-инновационного развития РК», Алматы, 2004, часть 1.
  • Орманбаев А.М. Трансформация экономической системы обществ переходного периода. Алматы, 2002.