Қазақша рефераттар

Инновациялық қызметтің тиімділігі

Әлеуметтік нәтиже және оны бағалаудың күрделілігі

Әлеуметтік нәтиже — адам мен қоғамның қажеттіліктерін қанағаттандыратын, бірақ тікелей ақшалай (құндық) бағамен өлшеу қиын болатын әсерлердің жиынтығы. Оған, мысалы, денсаулықтың жақсаруы, өмір сапасының артуы, эстетикалық сұраныстардың қанағаттандырылуы сияқты нәтижелер жатады.

Көптеген әлеуметтік әсерлерді тура да, жанама түрде де дәл өлшеу мүмкін емес. Сондықтан мұндай жағдайда көбіне сапалық көрсеткіштермен шектелуге тура келеді. Әлеуметтік жетістіктердің маңызы артқанымен, оларды интегралды сандық бағалау әлі де күрделі мәселе болып қала береді.

Инновацияларды игерудің әлеуметтік салдарын бағалау — инновациялық қызметтің әдіснамалық мәселелерінің ішіндегі ең күрделілерінің бірі.

Инновациялық қызмет тиімділігінің көрсеткіштері жүйесі

Төменде инновациялық қызмет пен инновация тиімділігін бағалауда жиі қолданылатын көрсеткіштер топтары берілген.

Кесте 2 — Инновациялық қызметтің және инновация тиімділігінің көрсеткіштері
Көрсеткіш тобы Мазмұны
1. Экономикалық эффект
  • 1.1. Шығындарды төмендету, соның нәтижесінде өнімнің өзіндік құнын азайту.
  • 1.2. Шығарылатын өнім көлемін арттыру.
  • 1.3. Өнім сапасын жақсарту.
  • 1.4. Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін күшейту.
  • 1.5. Нарықтағы өткізу арналары мен сату көлемін ұлғайту.
  • 1.6. Қаржылық-экономикалық көрсеткіштерді жақсарту.
  • 1.7. Пайдалылық пен рентабельділікті арттыру.
  • 1.8. Кәсіпорын құнын арттыру (гудвилл).
  • 1.9. Басқару жүйесін жетілдіру, менеджмент тиімділігін көтеру.
  • 1.10. Қызметкерлердің ынтасын арттыру үшін материалдық жағдайын жақсарту.
2. Ғылыми-техникалық эффект
  • 2.1. Инновациялық өнімнің материалдық (жаңа құралдар, еңбек заттары) және материалдық емес (ноу-хау, қолдану барысында артықшылық пен коммерциялық пайда беретін) түрлері.
  • 2.2. Зияткерлік меншік және оған қатысты патенттер, авторлық куәліктер, тауар белгілері, сондай-ақ материалдық емес активтер құрамына кіретін және ұзақ мерзімде пайда әкелетін элементтер.
  • 2.3. Іргелі және қолданбалы зерттеулер нәтижесінде ғылыми ақпарат көлемінің артуы.
3. Өндірістік эффект
  • 3.1. Өнім саны мен сапасы: өндіріс көлемін ұлғайту, жаңа өнімнің салыстырмалы үлесін арттыру, қасиеттері мен сапасын жақсарту.
  • 3.2. Өндірістік қорлардың болуы және оларды пайдалану: еңбек өнімділігі, жабдықталу деңгейінің артуы.
4. Әлеуметтік эффект
  • 4.1. Өмір сапасы мен денсаулық деңгейін арттыру.
  • 4.2. Эстетикалық сұраныстарды қанағаттандыру.
5. Қаржы-экономикалық эффект
  • 5.1. Құнның абсолюттік және салыстырмалы көрсеткіштері.
  • 5.2. Жаңа өнімді сату көлемі және жаңа технологиялық процестер арқылы өндірілген өнімдер.
  • 5.3. Өндіріс масштабы және құнның өзгеруі.
  • 5.4. Инновация құны және қаржыландыру көздері.
  • 5.5. Таза дисконтталған табыс (NPV) немесе интегралдық әсер.
  • 5.6. Рентабельділік индексі және табыстылықтың ішкі нормасы (IRR).
  • 5.7. Өтелу мерзімі.

Тиімділікті бағалаудағы ақша ағымдары және дисконттау

Инновация тиімділігін қаржылық тұрғыдан бағалауда екі үрдіс қарастырылады: инвестициялаудың бастапқы кезеңінен болашаққа дейінгі ақша ағымының қозғалысы және болашақтағы ақша ағымдарын қазіргі уақытқа келтіру (дисконттау).

Келетін қаражаттың экономикалық мағынасы

Келетін қаражат көлемі инвестицияның кірістілік деңгейіндегі құнын көрсетеді, яғни салынған қаражаттың қандай нәтиже беретінін сипаттайды.

Дисконттаудың экономикалық мағынасы

Дисконттау әртүрлі уақыт кезеңдеріндегі ақша ағымдарын салыстыруға келтіреді және олардың уақыт құнын есепке алады. Дисконттау коэффициенті инвестор салған қаражатынан жыл сайын қандай пайыз күтетінін көрсетеді.