Республикалық кітап музейі қазақ халқының тарихы мен мәдениетін сақтаудың, насихаттаудың нақты бір көрінісі деуге болады
Республикалық кітап музейі: тарих пен мәдениетті сақтаудың айғағы
Республикалық кітап музейі — қазақ халқының тарихы мен мәдениетін сақтау және насихаттаудың нақты көрінісі. Экспозицияда жазу мәдениетінің қалыптасуы, кітап басу ісінің дамуы, ғылым мен әдебиет, мәдениет пен өнер жетістіктері, сондай-ақ қазіргі баспа ісінің жай-күйі жан-жақты таныстырылады.
Негізгі бағыттар
- Жазу және кітап басу тарихын жүйелі түрде көрсету
- Кітаптарға қатысты тұрақты ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу
- Сирек және бағалы қолжазбаларды жинау, сақтау, зерттеу және насихаттау
Қазақстандағы баспа ісінің алғашқы кезеңдері
Қазақстанда ХХ ғасырдың 20-жылдарына дейін тұрақты баспа және кітап шығару базасы болған жоқ. Дегенмен Семей, Орынбор, Орал, Верный, Омбы, Троицк, Астрахань сияқты қалаларда қазақ және орыс тілдерінде әртүрлі әдебиеттерді шығарған ғылыми қоғамдар мен жеке адамдардың баспаханалары жұмыс істеді. Ол кезеңде көбіне өлкетанулық сипаттағы басылымдар жарық көрді.
Қазақ кітаптарының елеулі бөлігі Қазан, Уфа және Петербург қалаларында басылды. Қазан төңкерісінен кейін Қазақстанда алғаш рет мемлекеттік баспа 1920 жылы Орынборда құрылды.
Экспозиция құрылымы және мазмұны
Музей экспозициясы 1978 жылы ашылды. Алты экспозициялық залда құжаттар, баспа өнімдері және көркем экспонаттар қатаң хронологиялық тәртіппен орналастырылған. Бұл материалдар қазақ кітап баспасының пайда болуына алғышарт болған тарихи үрдістерді ашып көрсетеді.
Экспозицияда қазақ жазушыларының, ғылым, өнер және мәдениет қайраткерлерінің өмірі мен қызметі, Қазан төңкерісінен кейінгі кітап басу ісінің қалыптасуы, сондай-ақ қазіргі баспа ісінің жағдайы кеңінен қамтылған. Музейді қала тұрғындары да, шетелден келген қонақтар да тамашалайды.
Жинақтау және зерттеу жұмыстары
Алғашқы күндерден бастап музейдің басты мақсаты — Қазақстандағы жазба мәдениеті мен кітап басу дәстүрінің ескерткіштерін жинау, сақтау, зерттеу және насихаттау болды. Осы мақсатта сирек әрі құнды қолжазбаларды іздестіруге арналған экспедициялар ұйымдастырылып отырды. Тақырыптық жоспарлар тұрақты түрде жасалып, экспозиция үнемі жетілдірілді. Әртүрлі көрмелер өткізіліп, музей залдарында ұжымдық экскурсиялар жүргізілді.
Қор құрамы: қолжазбалардан фотоматериалдарға дейін
Қазіргі кезде музей қорында 20 мыңнан астам жәдігер сақталған. Олардың ішінде араб, парсы, қазақ және басқа да түркі тілдерінде жазылған қолжазбалар мен көне кітаптар, 1920–1930 жылдардағы қазақ баспасының өнімдері, газеттер, кітап қолжазбалары, әртүрлі фотоматериалдар және ғылыми-қосымша қор бар.
Ерекше құндылықтар
Қорды толықтырудағы серіктестік
Музей қорын қалыптастыруға Мемлекеттік А.С. Пушкин атындағы кітапхана, республикалық баспалар және мәдени мекемелер қолдау көрсетті. Сонымен қатар Мәскеу, Қазан, Душанбе және басқа қалалардан да кітаптар келіп түсті. Бұл кітаптардың басым бөлігі — Қазақстан авторларының өзге халықтар тілдерінде жарияланған шығармалары.
Экспозицияда ұсынылатын материалдар
Экспозицияда мыңнан аса экспонат қойылған: кітаптар мен газеттер, альбомдар, плакаттар, графика және мүсін туындылары, сондай-ақ ғылыми-қосымша материалдар. Көрерменге мазмұнды әрі көрнекі баяндау үшін диорамалар, карталар, макеттер және ксерокөшірмелер де ұсынылған.