Жеңіл көлікті бағалау процесі
Мазмұны
І бөлім. Бағалау туралы жалпы мәліметтер
- 1.1 Жеңіл көлікті бағалау процесі (5–7)
- 1.2 Жеңіл көлікті бағалаудың түрлері мен әдістері (8–14)
ІІ бөлім. Қазақстандағы жеңіл көлікті бағалаудың ерекшеліктері
- 2.1 Жеңіл көліктің бағалануының динамикасы (15–22)
- 2.2 Машиналардың тозу түрлері (23–26)
- 2.3 Жеңіл көліктің қазіргі кезеңдегі үрдістері (27–31)
ІІІ бөлім. Жеңіл көлікті салыстырмалы талдау
(32–34)
Қорытынды және дереккөздер
- Қорытынды (35–37)
- Қолданылған әдебиеттер (38–39)
Кіріспе
Көлік-коммуникациялар кешенінің (ККК) экономикалық және саяси маңызы
Көлік пен байланыс тәуелсіз Қазақстанның тыныс-тіршілігінде аса маңызды рөл атқарады. Бұл, бір жағынан, еліміздің орасан үлкен аумағымен, халықтың сирек орналасуымен және шикізат пен өндіріс ресурстарының шашыраңқылығымен тығыз байланысты. Осындай жағдайда көлік-коммуникациялар кешені (ККК) еліміздің экономикалық қана емес, сонымен бірге саяси тұтастығын да қамтамасыз етеді.
Екінші жағынан, Қазақстанның Еуразия құрлығының дәл ортасында орналасуы және негізгі еңбек нарықтары мен капиталдан географиялық тұрғыдан шалғай болуы экспорттық-импорттық операцияларда көлік шығындарының үлесін арттыра түседі. Соның нәтижесінде әлемдік экономикалық жүйеге ықпалдасу қажеттілігі күшейеді.
Геосаяси мүмкіндік
Қазақстанның Еуропа мен Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азияның сыйымды әрі қарқынды дамып келе жатқан нарықтарының арасында орналасуы бұл қолайсыздықтарды өтеуге мүмкіндік береді. Соның бір жолы — ел аумағына трансконтиненталды транзитті тарту.
Дегенмен нақты интеграциялық үдерістерді тек баламалы және тиімді жұмыс істейтін көлік жүйесі арқылы ғана жандандыруға болатыны анық.
Нарықтық қатынастардың қалыптасуы мен меншік құқығын жаппай қайта бөлу Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық өміріне ауқымды өзгерістер әкелді. Көлік секторында бәсекелі орта қалыптасып, күнкөріс үшін қатаң бәсеке күшейді. Бұл тайталас ККК-ның әртүрлі секторлары арасында ғана емес, көліктің бір түрі аясындағы жеке шаруашылық жүргізуші субъектілер арасында да жүріп жатыр.
Аталған үдерістер экономикалық белсенділіктің елеулі бәсеңдеуі және қоғамдағы қарама-қайшылықтардың шиеленісуі жағдайында өтті. Жас тәуелсіз мемлекеттің еңбек бөлінісінің орныққан әлемдік жүйесіне кіруі бұл қиындықтарды одан әрі арттырды.
Баға сәйкестігі
Ішкі бағаларды әлемдік бағалармен үйлестірмейінше, тиімді ықпалдасу мүмкін емес. Көлік секторында бұл тарифтердің өсуіне алып келеді.
Өтпелі экономика тәуекелі
Тарифтердің өсуі өтпелі экономика жағдайында өзгерістер қарқынына кері әсер етуі мүмкін, сондықтан бейімделу шаралары маңызды.
Осылайша, жаңа экономикалық жағдайларда Қазақстан Республикасынан ККК-ның жұмысын әрі қарай бейімдеу бойынша өзара байланысты міндеттердің тұтас кешенін шешу талап етіледі. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, бұл жерде тек нарықтық тетіктерге ғана сүйену жеткіліксіз.
Реформалардың бастапқы кезеңдерінде басты міндет мемлекеттік меншікті мемлекет иелігінен алу және әлеуметтік тұрақтылықты сақтау болса, қазіргі кезең жаңа басымдықтарды ұсынады. Яғни, экономикалық қатынастардың ырықтылығын (либералды қағидаттарды) сақтай отырып, жергілікті және республикалық деңгейлердегі ұйымдық-басқарушылық функцияларды жетілдіру қажет.
Бейімдеуді талап ететін бағыттар
- Мультимодалды (құрама) тасымалдардың логистикасына негізделген заманауи көлік технологияларын қазақстандық жағдайға бейімдеу.
- Көлік коммуникацияларын және көлік инфрақұрылымы объектілерін жаңғырту.
- Техникалық қайта жарақтандыруды жеделдету, ең алдымен көлік құралдарының паркін (КҚ) қалпына келтіру және дамыту.
Сонымен қатар көлік процесінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және көлік кешенінің қоршаған ортаға келеңсіз әсерін азайту өзектілігі арта түсуде. Бұл, түптеп келгенде, халықтың денсаулығы мен өмірін қорғауға бағытталған мемлекеттік қолдауды күшейтуді талап етеді.