Бейбітшілік пен адамзат қауіпсіздігіне қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы туралы қазақша реферат
Басқару тәртібіне қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы
Басқару тәртібіне қарсы қылмыстар деп мемлекеттік кәсіпорындардың, мекемелердің, ұйымдардың, сондай-ақ шаруашылық жүргізуші субъектілердің басқару саласындағы бірқалыпты әрі дұрыс қызметін бұзатын, қылмыстық заңда көрсетілген қоғамға қауіпті әрекет немесе әрекетсіздік танылады.
Жаңа Қылмыстық кодексте осы бағыттағы қылмыстар қатарына бірқатар жаңа баптар енгізілген. Солардың бірі — жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын адамға қатысты қолданылатын қауіпсіздік шаралары туралы мәліметтерді жария ету.
Топтық объект: басқару тәртібі
Қылмыстық кодекстің 14-тарауында көзделген қылмыстардың топтық объектісі — басқару тәртібі. Ол мемлекеттік ұйымдастырудың, мекемелердің, кәсіпорындардың және өзге де субъектілердің басқару саласындағы дұрыс қызметін қамтамасыз ететін қоғамдық қатынастардың жиынтығын білдіреді.
Ұқсас топтардан айырмашылығы
Басқару тәртібіне қарсы қылмыстар мен мемлекеттік қызмет мүдделеріне қарсы қылмыстар сырттай ұқсас көрінуі мүмкін. Алайда олар объектісі мен субъектісі арқылы ажыратылады.
- Басқару тәртібіне қарсы қылмыстардың топтық объектісі — мемлекеттік немесе мемлекеттік емес органдардың тек басқару саласындағы дұрыс, бірқалыпты қызметі.
- Мемлекеттік қызмет мүдделеріне қарсы қылмыстардың топтық объектісі — мемлекеттік аппараттың тұтастай дұрыс әрі бірқалыпты қызметі.
- Біріншісінде субъект ретінде жай адамдар да, лауазымды адамдар да болуы мүмкін, ал екіншісінде — мемлекеттік аппараттың лауазымды адамы немесе мемлекеттік қызметші болады.
Тікелей және қосымша объектілер
Бұл қылмыстардың тікелей объектісі — басқару саласындағы қоғамдық қатынастардың нақты түрлері. Қосымша тікелей объектілер ретінде адамдардың өмірі, денсаулығы, ар-намысы, адамгершілігі және қауіпсіздігі қамтылуы мүмкін.
Кейбір қылмыс құрамдарында қылмыстың заты (мысалы, 317, 323–325, 331-баптар) және жәбірленуші (318–322, 327-баптар) көрсетілген.
Қылмыс құрамы және зардап мәселесі
Басқару тәртібіне қарсы қылмыстардың құрамы негізінен формальдық құрамға жатады. Дегенмен ҚК-тің 322-бабының 2-тармағында және 331-бабының 2-тармағында көзделген құрамдардың міндетті белгісі ретінде ауыр зардаптардың орын алуы талап етіледі.
Сонымен қатар кейбір құрамдарда (330 және 331-баптар) міндетті белгі ретінде қылмыс жасалған орын көрсетіледі.
Қорытынды мәні
Басқару тәртібіне қарсы қылмыстар басқару саласындағы қоғамдық қатынастардың тұрақтылығын қорғауға бағытталған. Бұл қылмыстардың объектісі мен субъектісін нақты айқындау оларды мемлекеттік қызмет мүдделеріне қарсы қылмыстардан дұрыс ажыратуға, сондай-ақ заңды дұрыс қолдануға мүмкіндік береді.