Қазақша рефераттар

Құжаттардың көмескіленген, өшіп бара жатқан мәтіндерін қалпына келтіру туралы қазақша реферат 2002 жылы мұрағаттардағы мәтіндері өше бастаған құжатарды көшірмелеу жөнінде Жаднаманы мұрағат қызметкерлері әзірлейді

Көмескіленген және өшіп бара жатқан мәтіндерді қалпына келтіру

2002 жылы мұрағаттарда мәтіні өше бастаған құжаттарды көшірмелеу жөніндегі Жаднама мұрағат қызметкерлері тарапынан әзірленді. Құжат мәтінін айқындау мен қалпына келтіру жұмыстары әртүрлі жағдайларда мақсатты түрде жоспарланып, жүйелі түрде жүргізілуі тиіс.

Қай кезде өше бастаған мәтіндерді анықтау қажет?

Жаднамада өшіп бара жатқан мәтіндерді айқындау шаралары мынадай жұмыстар кезінде міндетті түрде қарастырылатыны көрсетілген:

  • айрықша құнды құжаттарды анықтау барысында;
  • баспаға жинақтар дайындау кезінде;
  • әртүрлі картотекалар құрастыру кезінде;
  • құжаттардың тарихи-деректі көрмелерін өткізуге дайындық кезінде;
  • өзге де іріктеу, есепке алу және сипаттау жұмыстарында.

Есепке алу және құжаттандыру тәртібі

Анықталған әрбір құжаттың мәтіні карточкаға тіркеліп, қысқаша сипатталады. Одан кейін құжаттар сақталуын қамтамасыз ету басқармасына беріледі. Мұнда өше бастаған әрі айқындығы төмен мәтіндер бойынша есепке алу картотекасы тұрақты түрде жүргізіледі.

Компьютерде қайта теру арқылы қалпына келтіру

Жаднамада құжат мәтінін компьютерде қайта теру арқылы қалпына келтіру тәсілі егжей-тегжейлі сипатталған. Мәтін түпнұсқадағы қалпын барынша сақтай отырып көшіріледі.

Теру параметрлері

Жоларалық интервал
1,5
Негізгі шрифт көлемі
13 pt
Кестелердегі шрифт
қажетіне қарай өзгертіледі

Парақ жиегі (өрістер)

Жоғарғы жиек
1,5 см
Төменгі жиек
1,5 см
Сол жақ жиек
2,5 см
Оң жақ жиек
1,8 см

Бет ауысуын белгілеу

Егер түпнұсқадағы бір парақтың мәтіні компьютерлік көшірмеде бір беттен асып кетсе, онда түпнұсқада жаңа парақ қай жерден басталса, дәл сол жерге «Түпнұсқада №… парақ» немесе «Түпнұсқада №… парақтың мұқаба беті» деген белгі қойылады.

Түпнұсқаның тұтастығын сақтау қағидаты

Маңызды талап

Түпнұсқа құжатты қалпына келтіру кезінде оны редакциялауға, қандай да бір өзгеріс енгізуге, орфографиялық қателерді немесе қате басылған тұстарды түзетуге жол берілмейді.

Белгілер мен жазбалардың орналасуы

Резолюциялар мен белгілер түпнұсқада қай жерге қойылса, көшірмеде де сол орынға сәйкес берілуі тиіс. Егер мұндай белгілер құжат мәтінінің үстіне жазылған болса, онда олар негізгі мәтіннен кейін беріліп, түпнұсқада орналасқан орны көрсетіледі.

Мысал: «3-парақтың 5-абзацына жай қарындашпен “Іске тіркелсін” деп белгі қойылған».

Оқылмайтын тұстарды көрсету

Жекелеген сөздер немесе қойылған қолдар қалпына келтіруге келмесе, мәтінде бұл жағдай арнайы белгіленеді: «Қойылған қол оқылмайды» немесе «Сөз оқылмайды».

Көшірмені тексеру және рәсімдеу

  • Көшірме міндетті түрде түпнұсқамен салыстырылады.
  • Көшірменің соңында мәтінді қалпына келтірген қызметкердің лауазымы, аты-жөні көрсетіліп, қолы қойылады және күні жазылады.
  • Құжат көшірмесі «Мұрағат көшірмесі» деген мөртабанмен (штамппен) куәландырылады.
  • Қалпына келтірілген парақтар карточкаға тіркеледі.

Микроафишалау және сақтау

Құжат мәтіні қалпына келтірілгеннен кейін көшірме микроафишаланады, мұқабаға дербес тігіліп, қоймадағы түпнұсқа сақталған мұрағат қорабына орналастырылады. Тізімдемеде істің қалпына келтірілгені және микроафишаланғаны туралы белгі жазылады.

Қалпына келтіру цехының жұмысы

Құжаттық материалдар ұзақ уақыт сақталудан және мұрағатта жиі пайдаланудан тозады. Оларды одан әрі қолдану үшін белгілі бір деңгейде қалпына келтіру жұмыстары қажет. Бұл — құжаттардың сақталуын қамтамасыз етудегі маңызды фактор.

Негізгі міндет

Қалпына келтіру цехының міндеті — бүлінген құжаттарды қалпына келтіру және алдын ала өңдеу (бүлінбейтін ету) арқылы олардың ұзақ уақыт сақталуын қамтамасыз ету. Бұл жұмыс үлкен тәжірибе мен мол еңбекті талап етеді.

Жұмыс кезеңдері (қысқаша)

  1. Құжаттардың жай-күйін тексеру және нөмірлеу.
  2. Шаңнан тазарту.
  3. Қажет болса, парақтап дезинфекциялау.
  4. Қағазды конденсаторлық және миколенттік түрлерімен бекіту.
  5. Жетіспейтін парақтардың орнын толықтыру.
  6. Парақтарды дымқылдау, престеу, кесу, түптеуге дайындау.

Жалпы алғанда, қалпына келтіру жұмыстарының басым бөлігі қолмен атқарылады. Бұл процесте антисептиктер мен пластификаторлар қосылған арнайы ұн желімі пайдаланылады. Қалпына келтіру процестері қайтарымды: қажет болған жағдайда құжатқа нұқсан келтірмей қайта ажыратып, жұмысты жаңадан бастауға болады.

Анықтама: орталық зертхананың жылдық көрсеткіштері

Сақтық қоры (негативтер)

300 000+ кадр

Сақтық қоры (позитивтер)

300 000+ кадр

Қалпына келтірілетін және жөнделетін парақтар

85 000–100 000

Түптелетін істер

4 000+

Дайындалатын мұрағаттық қорапшалар

3 000

Мемлекеттік мұрағат қорларының маңызы

Мемлекеттік мұрағаттарда сақтаулы құжаттық материалдардың маңызы көпшілікке мәлім. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік мұрағаттық қоры ел дамуының басты кезеңдерін қамтитындықтан, зерттеу ісінде де, практикалық қызметте пайдалануда да бірегей дерек көзі болып табылады.