Қасқасу шатқалы флорасын зерттеу әдістері
Батыс Тянь-Шань флорасын зерттеудің қалыптасуы
Батыс Тянь-Шань тау жүйесінің, соның ішінде Қаржантау жотасының флорасын зерттеу 100 жылдан астам уақыт бұрын — Орта Азиядағы ірі географиялық экспедициялар кезеңінде басталды. XIX ғасырдың екінші жартысында өңірдің әр бөлігінде бірқатар ғалымдар зерттеу жүргізді: географ А.В. Буняковский, геологтар И.В. Мушкетов пен Д.Л. Иванов, ботаниктер А.Э. Регель, Г. Капю, С.И. Коржинский, Д.И. Литвинов және басқалар.
Батыс Тянь-Шань флорасын тануға О.Э. Кнорринг, З.А. Минквиц (1915), Б.А. Федченко (1941–1966), Н.В. Павлов (1956) елеулі үлес қосты. Б.А. Федченко өзінің жинаған өсімдік үлгілері мен көптеген зерттеушілердің материалдарын толықтыра отырып, «Флора западного Тянь-шаня» (1941–1961) атты еңбегін бастағанымен, бұл еңбек толық аяқталмай қалды.
Университеттік экспедициялар және қорықтардың рөлі
Орта Азия мемлекеттік университетінің (САГУ, қазіргі ТашГУ) ботаниктері Батыс Тянь-Шань флорасын кешенді түрде зерттеді. 1921 жылы Өгем өзені бассейнінде университеттің Өгем ботаникалық экспедициясы жұмыс жүргізді. Кейін олар жыл сайын Батыс Тянь-Шаньның әртүрлі аудандарында экспедициялар ұйымдастырды.
1920 жылдардың басынан бастап Батыс Тянь-Шань флорасын зерттеуге А.И. Введенский қомақты үлес қосты. 1926 жылы Талас Алатауының батыс бөлігіндегі орман заказнигі Ақсу-Жабағылы қорығы болып қайта құрылды. Бұл қорық көптеген ботаниктердің өңірде жұмыс істеуіне берік ғылыми база ретінде қызмет атқарды.
1939 жылы КСРО ҒА Қазақстан филиалының ботанигі В.У. Макарчук Қаржантау жотасының биік таулы аймақтарын зерттеуге кірісті. Н.В. Павлов Батыс Тянь-Шаньдағы зерттеулерін 1949 жылдың жазында ҚазССР ҒА Ботаника институтының экспедициясымен бірге бастады. 1953–1954 жылдары Қаржантау жотасының таулы бөліктері жан-жақты зерттелді.
Қасқасу шатқалы флорасын зерттеу әдістері
Зерттеу нысаны ретінде Қасқасу шатқалының флорасы алынды. Жұмыс барысында далалық материалдар (гербарий) жиналып, өңделіп, талданды. Далалық зерттеулер 2003–2004 жылдары жүргізілді.
Негізгі тәсіл
Таксондарды айқындауда негізінен салыстырмалы морфологиялық-географиялық әдіс қолданылды.
Дереккөздер
Түрлерді анықтауда аймақтық флоралар, анықтағыштар және Қызыл кітап материалдары кеңінен пайдаланылды.
Пайдаланылған негізгі еңбектер
- «Флора Казахстана» (9 том, 1956–1966)
- «Определитель растений Средней Азии» (10 том, 1968–1993)
- «Иллюстрированный определитель растений Казахстана» (2 том, 1969–1972)
- «Красная книга КазССР» (1981)
- «Красная книга. Государственный кадастр Южно-Казахстанской области» (2002)
Флористикалық спектрдің негізі ретінде А.Л. Тахтаджянның (1987) тұқымдастар мен туыстарға арналған жүйесі алынды. Түрлер мен туыстар атауларын біріздендіруде С.К. Черепановтың (1973–1981) еңбектері айрықша көмектесті.