Қазақша рефераттар

Есеп саясатының мазмұны

Мазмұны

Бөлімдер

  1. Кіріспе 3
  2. 1. Бухгалтерлік есепте есеп саясатының түсінігі және оған қойылатын талаптар 6
    1. 1.1. Есеп саясатының мазмұны 6
    2. 1.2. Есеп саясатын дайындау 9
    3. 1.3. Есеп тіркелімдері, жазбалары және олардың нысандары 10
  3. 2. ҚЕХС-қа сәйкес есеп саясаты, бухгалтерлік бағалаулардағы өзгерістер мен қателер 18
    1. 2.1. ҚЕХС бойынша есеп саясатын таңдау және қолдану 18
    2. 2.2. ҚЕХС бойынша есеп саясатындағы өзгерістер және оларды қолдану 20
    3. 2.3. ҚЕХС бойынша есеп саясатындағы қателер 26
  4. Қорытынды 30
  5. Қолданылған әдебиеттер тізімі 32
  6. Қосымша 33

Кіріспе

«Есеп саясаты» термині Қазақстан Республикасы бухгалтерлерінің кәсіби тәжірибесіне ресми түрде Қазақстан Республикасы бухгалтерлік есеп жөніндегі Ұлттық комиссияның 1996 жылғы 13 қарашадағы №2 қаулысына сәйкес енгізілді. Толық мағынада есеп саясатының мәні №1 «Есеп саясатының маңызын ашу» бухгалтерлік есеп стандартында айқындалып, меншік түріне және қызмет ерекшеліктеріне қарамастан барлық ұйымдар үшін есеп саясатын әзірлеу міндетті талап ретінде бекітілді.

Әрбір ұйым өз есеп саясатын қалыптастырып, оны ішкі шаруашылық қызметінде және бухгалтерлік есеп жүргізу тәжірибесінде қолдануға мүмкіндік алады. Есеп саясаты — ұйымның бухгалтерлік есеп объектілерін жіктеу, тану, бағалау және көрсету үшін қолданылатын қағидалар мен әдістердің, ережелер мен рәсімдердің жүйесі.

Ұйымда қалыптасатын есеп саясаты бухгалтерлік есеп қағидаттарынан, нормативтік нұсқаулардан, әдістерден және ішкі операциялардың мазмұнынан құралады. Бұл тетіктердің барлығы қаржылық есепті жүйелеу, көрсеткіштердің шынайылығын дәлелдеу және пайдаланушыларға дұрыс ақпарат ұсыну мақсатында қолданылады.

Қаржылық жағдайды және ондағы өзгерістерді, сондай-ақ шаруашылық қызметтің нәтижелерін негізді түрде көрсету үшін ұйым басшылығы бухгалтерлік есептің көпсатылы қағидаттары мен әдістері ішінен ұйымға ең қажеттісін таңдап, оларды қолдану тұжырымдамасын әзірлеуге міндетті.

Есеп саясатының түпкі мақсаты

  • Нарыққа бейімделудің ұтымды жолдарын айқындау және басқарушылық шешімдерді негіздеу.
  • Өндірісті жаңғыртуға, жаңа әрі сапалы өнім шығаруға ықпал ету.
  • Қаржылық күйреу тәуекелін төмендету, активтер мен құндылықтарды дұрыс бағалау және есептен шығару.
  • Резервтік қорлар көздерін көбейту және өндірістік тиімділікті басқару.
  • Ең бастысы — ұйымның таза пайдамен тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз ету.

Таза пайдамен қызмет атқаруға ұйымның өзі ғана емес, сондай-ақ акционерлер, инвесторлар, өнімді сатып алушылар және несиелендірушілер де мүдделі. Сондықтан есеп саясаты ұйымның экономикалық әлеуетін ашуға және қаржылық нәтижені жақсартуға тікелей ықпал етеді.

Есеп жүйесін ұйымдастыру әр ұйымның технологиялық деңгейіне, техникалық мүмкіндіктеріне, салалық ерекшеліктеріне және табыс қалыптастыру моделіне байланысты әртүрлі қалыптасады. Сол себепті көп нұсқалы есеп жүргізу тәсілдерінің ішінен ең қажетті әрі тиімдісін таңдау қажеттілігі туындайды. Есеп саясатының барша ұйымға ортақ, өзгермейтін «ең дұрыс» типтік нұсқасы болмайды.

Есеп саясаты негізінен қаржылық есеп аясында жасалғанымен, оның басқарушылық және салық есебімен тікелей байланысы бар. Осы есеп түрлері арасында үйлесімділік сақталуы маңызды, өйткені әрқайсысының мақсаттары мен әдістері әртүрлі болғанымен, қорытынды ақпарат бір-біріне қайшы келмеуі керек.

Негізгі анықтама

Есеп саясаты — бухгалтерлік есеп объектілерін тану, өлшеу, жіктеу, тіркеу және қаржылық есептілікте көрсету үшін қолданылатын ұйымның қағидалары мен әдістері, рәсімдері мен ішкі ережелерінің жүйесі.

Неге маңызды?

  • Есептің бірізділігі мен салыстырмалылығын күшейтеді.
  • Қаржылық есептіліктің сапасын және сенімділігін арттырады.
  • Басқарушылық шешім қабылдауды жеңілдетеді.

Практикалық мысал

Ұзақ мерзімді жалға беру шарттары бірден ірі пайда әкелмеуі мүмкін, бірақ уақыт өте келе табыстың тұрақты бөлігін қалыптастырып, ақша ағынының болжамдылығын арттыруы ықтимал. Сондықтан мұндай операцияларды тану мен бағалау тәсілдері есеп саясатының маңызды бөлігі болады.

Есеп саясатын реттеу: жоғарыдан және төменнен

Жоғарыдан реттеу

Бұл деңгейде ұйым бухгалтерлік есепті жүргізу жөніндегі заңдар мен нормативтік құқықтық актілерді, бекітілген бухгалтерлік есеп стандарттарын, сондай-ақ салық заңнамасын және өзге де ресми құжаттарды басшылыққа алады.

Төменнен реттеу

Бұл деңгей ұйымның ішкі ерекшеліктеріне сүйенеді: технологиялық үдерістер, салалық құрылым, табыс әкелу тетіктері, басқару моделі, құжат айналымының ұйымдастырылуы және ақпаратты өңдеу технологиясы.

Таңдау және жауапкершілік

Есеп саясатын қалыптастыру үшін ұйым өзіне тән әдістер мен ережелерді таңдап алады. Алайда есеп саясатын ресімдеу барысында бухгалтерлік есеп объектілерін жүргізуге қойылатын жалпы талаптардан, қағидаттардан және қаржылық есеп элементтерін тану ұстанымдарынан ауытқымау қажет.

Егер жан-жақты әрі сапалы әзірленген есеп саясаты ұйымның тиімділігіне, ақша қаражатының өсуіне және пайдаланылмай жүрген резервтерді ашуға ықпал етпесе, онда оның практикалық құндылығы төмендейді. Демек, есеп саясаты ұйым қызметінің нәтижелілігімен тікелей байланысты басқарушылық құрал ретінде қарастырылуы тиіс.

Есеп саясатын әзірлеу үшін қажетті кәсіби негіз

Есеп саясатын әзірлеуге тікелей жетекшілік ететін басшылар мен атқарушы бухгалтерлер ұйымның таза пайдамен жұмыс істеуін қамтамасыз ететін есеп әдістерін зерттеп, қолданудың ең тиімді бағытын таңдауы керек. Бір ғана типтік шешім барлық кәсіпорынға бірдей жарамайды. Сондықтан есеп саясатын түсіну, сапалы құрастыру және өз бетінше шешім қабылдау қабілеті ұйымның қаржылық нәтижесін басқаруда ерекше мәнге ие.

Қажетті білім мен дағдылар

  • Бухгалтерлік есеп қағидаттары мен қолданбалы әдіснама.
  • Салық жүйесі және есеп пен салық есебінің үйлесімін сақтау.
  • Қаржылық менеджмент және есеп деректерін басқаруға қолдану.
  • Ақпаратты өңдеу технологиясы, құжат айналымы және ішкі бақылау.

Бас бухгалтердің рөлі

Нарықтық қатынастардың ерекшеліктерін, олардың тәуекелі мен мүмкіндіктерін дұрыс түсіну бағытында бас бухгалтердің рөлі айрықша. Ол есеп саясатын құрастыруда ұйымға тән ең тиімді тәсілдерді таңдауға, сондай-ақ есептің басқарушылық және құқықтық талаптарға сәйкестігін қамтамасыз етуге ықпал етеді.

Назар аударатын практикалық аймақтар

  • Бастапқы құжаттардың құрамы және қолданылу тәртібі.
  • Шоттардың үлгілік жоспарын қолдану және аналитиканы ұйымдастыру.
  • Активтер мен міндеттемелерді бағалау, амортизация нормаларын белгілеу.
  • Аяқталмаған өндірісті бағалау және шығындарды бөлу тәсілдері.
  • Аудиторлық тексеру және қорытындылау әдіснамаларын қолдану.

Есеп саясатын қалыптастыру қағидаттары

Дербестік қағидаты

Ұйымның активтері мен міндеттемелері меншік иелерінің, қатысушылардың, инвесторлардың және басқа ұйымдардың активтері мен міндеттемелерінен бөлек көрсетіледі. Ресми тіркелген ұйымның шаруашылық қызметі тәуелсіз және дербес жүргізіледі.

Үздіксіздік қағидаты

Ұйым өз қызметін болашақта да тұрақты түрде жалғастырады деп болжанады: ол жойылмайды және қызмет ауқымын мәжбүрлі түрде қысқартпайды.

Сабақтастық қағидаты

Таңдалып бекітілген есеп саясаты бір есепті жылдан келесі жылдарға да жүйелі түрде қолданылып, есептің салыстырмалылығы қамтамасыз етіледі.

Есепке жатқызу (акруал) қағидаты

Ақша қаражатының түсу-түспеуіне қарамастан, шаруашылық операциялары орын алған есепті кезеңге жатқызылып танылады және есепке алынады.

Қорытынды ой

Есеп саясаты — тек формальды құжат емес. Ол ұйымның есеп жүргізу логикасын жүйелейтін, қаржылық есептіліктің сенімділігін арттыратын және таза пайдаға бағытталған басқарушылық таңдауларды нақтылайтын негізгі құрал. Сондықтан оны әзірлеу кезінде нормативтік талаптар мен ұйымның ішкі ерекшеліктері үйлесімді түрде ескерілуі тиіс.