Тауарлардың бойынша жасалатын операциялардың есебі
Мазмұны
Кіріспе
Кәсіпорынның сыртқы экономикалық қызметінің негізгі түрлері — тауарларды экспорттау және импорттау.
Экспорт және импорт ұғымдары
- Экспорт — тауарларды сатып алушы елге жөнелту арқылы шетелдік сатып алушыға сату.
- Импорт — тауарларды сатып алушы елге жеткізу арқылы шетелдік сатушыдан сатып алу.
Шетел валютасында жасалатын операцияларды бухгалтерлік есепте дұрыс көрсету үшін белгіленген ережелер мен тәртіптер қолданылады. Мұндай операцияларға шетел валютасымен рәсімделген мәмілелер жатады.
Сыртқы экономикалық қызметтің жалпы мәселелері
Кәсіпорын түсінігі
Кәсіпорын — белгілі бір өнім өндіретін немесе халыққа қызмет көрсететін заңды тұлға. Кәсіпорын қызметінің нәтижелілігі тек өнімді өткізу мен көрсетілген қызметтен түскен пайдамен шектелмейді.
Нәтижелілікті айқындайтын факторлар
- өндірістік қорлардың көлемі (негізгі қорлар және айналым қорлары);
- әлеуметтік саладағы тұтыну қорларының жиынтығы;
- жиналған қаражаттар және өзге де ресурстар.
Тиімді басқару құрылымы
Кәсіпорынның тиімді құрылымы басшылыққа барлық бөлімшелердің қызметін бақылауға мүмкіндік береді және күш-жігерді әріптестер мен клиенттердің талаптарын сапалы қанағаттандыруға, қызмет көрсету түрлерін жетілдіруге және басым тапсырмаларды орындауға бағыттайды.
СЭҚ аясындағы негізгі ағымдар
- Материалдар
- сатып алу және жеткізу
- Құрал-жабдық
- импорттық жеткізілімдер
- ТМҚ
- тауарлар мен қорлар
- Материалдық емес активтер
- лицензиялар, құқықтар
Шетел валютасындағы операциялардың есебі
Шетел валютасындағы операциялар — шетел валютасында жасалатын және валюталық бағамның өзгерісін ескеруді қажет ететін мәмілелер. Оларды бухгалтерлік есепте көрсету үшін белгіленген нормативтік ережелер мен есеп саясатының талаптары негізге алынады.
Валюталық мәмілелерге жататын операциялар
- шетел валютасына сатып алынған немесе сатылған мүліктер;
- шетел валютасымен алынған немесе берілген міндеттемелер;
- шетел валютасымен өзге жолдармен алынған активтер;
- валютамен сатылған активтер және басқа да ұқсас операциялар.
Тауар импорты бойынша жасалатын операциялардың есебі
Импорттау операциялары шетелден материалдарды, құрал-жабдықтарды, тауарларды, материалдық емес активтерді және басқа да мүліктерді сатып алумен байланысты болады.
Есеп айырысу және аналитикалық есеп
Импорт бойынша есеп айырысулар әдетте мердігерлермен және жабдықтаушылармен есеп айырысу шоттарында көрсетіледі. Бұл шоттар операциялар сипатына қарай аналитикалық тұрғыда топтастырылады.
Практикалық екпін
Импорт операцияларын есепте дұрыс көрсету үшін келісімшарт талаптары, жеткізу шарттары, төлем валютасы және растайтын құжаттар толық әрі уақтылы рәсімделуі тиіс.
Тауар экспорты бойынша жасалатын операциялардың есебі
Экспорт — тауарларды сатып алушы елге жөнелтіп, шетелдік сатып алушыларға сату. Экспортқа арналған тауарлардың қозғалысын дұрыс рәсімдеудің негізі — құжаттандыру.
Құжаттандырудың маңызы
Экспортқа байланысты құжаттар тауардың жөнелтілуін, меншік құқығының ауысуын, есеп айырысу негізін және сыртқы сауда талаптарының орындалуын дәлелдеуге қызмет етеді.
Толлингтік операциялардың есебі
Толлингтік операция — өңдеуге берілген давальчестік шикізатпен байланысты операция. Бұл жағдайда шикізат тапсырыс берушіге тиесілі болып қалады, ал орындаушы өңдеу қызметін көрсетеді.
Есепке ықпал ететін ерекшеліктер
- шикізаттың меншік иесі және тәуекелдердің бөлінуі;
- өңдеу құны мен қызметтің нәтижесін растау;
- есеп айырысу валютасы және салық салу тәртібі.
Атқарылған жұмыстар мен көрсетілген қызметтердің есебі
Сыртқы экономикалық қызмет аясында тауарлармен қатар жұмыстарды орындау және қызмет көрсету де жүзеге асырылады. Мұндай операциялардың маңызды айрықша белгісі — салық салу тәртібі және қызметтің нәтижесін дәлелдейтін құжаттардың (акт, есеп, қабылдау-тапсыру) уақтылы рәсімделуі.
Франчайзинг бойынша жасалатын операциялардың есебі
Франчайзинг бойынша операциялар әдетте құқықтарды пайдалануға байланысты төлемдермен, шарт талаптарын сақтаумен және есепте материалдық емес активтер мен шығыстарды дұрыс жіктеумен сипатталады. Бұл бағытта келісімшарттық негіз, төлем кестесі және құқықтарды беру/пайдалану шарттары шешуші рөл атқарады.
Қорытынды
Сыртқы экономикалық қызмет кәсіпорын үшін экспорт, импорт және валюталық операцияларды қамтитын күрделі жүйе болып табылады. Операцияларды дұрыс есепке алу үшін құжаттандырудың толықтығы, келісімшарт талаптарының сақталуы және валюталық ерекшеліктердің ескерілуі маңызды. Толлинг, жұмыстар мен қызметтер, франчайзинг сияқты бағыттарда есеп жүргізу нақты мазмұнға қарай ұйымдастырылып, салық салу тәртібімен үйлестірілуі тиіс.
Қолданылған әдебиеттер
Мәтінде қолданылған әдебиеттер тізімі берілмеген. Қажет болса, оқу орны талаптарына сай ресімделген дереккөздер тізімін қосыңыз.