Қазақстан Республикасының дипломатиясы
Қазақстан Республикасының дипломатиясы
Заман ағымы жылдамдады. Қазақстан әр жолы өз өткен тарихи жолын ой елегінен өткізген сайын осы пайымға қайта оралады. Бес жыл бұрын да солай еді, қазір де дәл солай: еліміз тәуелсіздігінің он жылдығын атап өтті. Бұл кезең Қазақстан мемлекеттігін нығайту жолында Президент Н.Н. Назарбаев ерекше күш-жігер жұмсаған жылдар болды.
Түйін
Қазақстан әлемдік саяси және экономикалық қоғамдастықтан өзіне лайық орнын алмаса, халықаралық міндеттемелеріне толық жауапкершілікпен қарайтын мемлекет ретінде танылмаса және халықаралық құқықтың беделді субъектісі мәртебесін иеленбесе, тарихи тұрғыдан маңызды мақсаттарға қол жеткізу мүмкін болмас еді.
Сондықтан тәуелсіз Қазақстанның мемлекеттілік шаңырағын көтеруде және оны нығайтуда сыртқы саясаттың рөлі айрықша. Мұнда бір маңызды жайтты есте ұстаған жөн: қираған кеңестік империяның орнында пайда болған жаңа мемлекеттер үшін бұрынғы жүйеден экономиканы басқарудың белгілі бір дағдылары мұраға қалғанымен, дербес сыртқы саясат жүргізу мүлде тың жол еді.
Тіпті экономика саласында белгілі бір дәстүрлер мен тәжірибе, соған сай кадрлар ішінара сақталса, халықаралық қатынастар саласы бұрынғы кеңестік республикалар үшін мүлде жаңа кеңістік болды: дәстүр де, тәжірибе де, ең бастысы — мамандар да жетіспеді. Осындай күрделі жағдайда Қазақстан отандық дипломатияның іргетасын «тақыр жерден» қалап, институционалдық негізін қалыптастыруға кірісті.
Әлем назарындағы сұрақ
Аумағы бойынша әлемде тоғызыншы орынды иеленетін ірі еуразиялық мемлекет ретінде Қазақстан сыртқы саясатын қалай жолға қояды, қандай жетекші бағыттарға басымдық береді, көршілес елдермен ғана емес, жалпы әлемдік қоғамдастықпен қарым-қатынастары қалай қалыптасады?
Ядролық фактор
Бұл қызығушылықты Қазақстан аумағында ядролық қарудың болуы да күшейтті. Қаржылық ресурс пен тиімді басқару тәсілі жеткілікті болған жағдайда, жаппай қырып-жоятын қару түрлерін сақтау қаупі халықаралық қауымдастықты ерекше алаңдатты.
Қазақстан мен Ресей азаматтыққа қабылдаудың жеңілдетілген тәртібі арқылы азаматтық алу сияқты күрделі мәселені де реттеуге қадам жасады. Сонымен бірге Қазақстанның қосарланған азаматтық практикасына жол бермеу жөніндегі бұрынғы ұстанымын сақтап қалғанын атап өткен жөн.
Ресей бағытының басымдығы
- Ресеймен тату көршілік, достық және тұрақты қарым-қатынас Қазақстан үшін стратегиялық мәнге ие.
- Астана Мәскеумен жан-жақты ынтымақтастықты дамытуға мүдделі, сондықтан ресейлік бағыт сыртқы саясаттағы бірінші кезектегі басымдықтардың қатарына жатады.
- Ынтымақтастықты ұзақ мерзімді әрі тұрақты даму жолына қою үшін Қазақстан басшылығы жүйелі түрде нақты жұмыстар атқаруда.
Бұл үрдісте Мәскеудің өзара қарым-қатынасты нығайтуға айрықша мүдделілік танытуының принципті маңызы бар. Ресей де Қазақстанның табиғи одақтас әрі әріптес екенін, екіжақты ұмтылыссыз белсенді ынтымақтастықтың мүмкін еместігін түсінеді.