Ақылың болса арыңды сақта
Ар мен намыс туралы халық даналығы
Қазақтың мақал-мәтелдері мен нақыл сөздері ар-ұят, намыс, адамгершілік туралы ойды ұрпақтан ұрпаққа жеткізіп келеді. Төмендегі қанатты сөздер — мінезді түзейтін, жауапкершілікке шақыратын, өмірдің өзегін ұғындыратын қысқа да нұсқа тұжырымдар.
Намыс — ердің қозғаушы күші
Ерді намыс өлтіреді, қоянды қамыс өлтіреді.
Ер жігітке өлімнен ұят күшті.
Ел намысы — ер намысы.
Ер жігіт — елінің ұлы, намысының құлы.
Атты қамшы айдайды, ерді намыс айдайды.
Ар-ұят — ең қымбат қазына
Жігіттің құны — жүз жылқы, ары — мың жылқы.
Ақылың болса, арыңды сақта: ар-ұят керек әр уақытта.
Мал сақтама, ар сақта.
Малыңа сүйенбе, арыңа сүйен.
Тәнім — жаным садағасы, жаным — арым садағасы.
Мінез, сабыр және ішкі тәртіп
Ашу — ақылдың дұшпаны, нәпсі — иманның дұшпаны.
Еңбек өмірді ұзартады, ұят бетті қызартады.
Үлкен пышақ ұялғанынан өтеді.
Қазаннан қақпақ кетсе, иттің ұяты кетеді.
Арлы арына қараса, арсыз «жеңдім» дейді.
Өсиет: таңдауың мен жауапкершілігің
Жақсы аттың жалын сақтағанша, жақсы жігіттің арын сақта.
Қайталаған дерт жаман, қайта бұзған серт жаман.
Арақпен достастым дегенше, адамгершілікпен қоштастым де.
Жарлы болсаң да арлы бол.
Адам болам десең, арыңды ақшаға сатпа.
Қысқа қайырымдар
Ат аяған жерге қарайды, құс аяған көкке қарайды.
Ер мойнында қыл арқан шірімейді.
Жігітке жар қымбат, намыс пен ар қымбат.
Бар — барын жейді, ұятсыз — арын жейді.
Бетің қисық болса, айнаға өкпелеме; ниетің қисық болса, ағайынға өкпелеме.
Қолыңмен істегеніңді мойныңмен көтер.