Сенің атыңды Қопа қойғаны несі
Қопа шешеннің қайсар мінезі
Ерте заманда байлардың, бектер мен билердің бет-жүзіне қарамай, ойын бүкпесіз айтып салатын Қопа деген өжет шешен өткен екен. Бір күні ол қадірлі шежіреші, Саққұлақ ақсақалға сәлем бере келеді. Саққұлақ: «Тоқта, бір ауыз сөз айт, сосын үйге кір» дегенде, Қопа былай депті:
Сөз сұрасаң Қопадан,
Тартысты жерден тартынбан.
Емен, ағаш, бәйтерек —
Бұтағым көкке шарпылған.
Керегің болса, сұрап қал,
Тіршілікте мына мен тұрған.
Қадірін білмей айырылма,
Қолыңдағы алтыннан.
Сонда Саққұлақ тағы да қағытып: «Сенің атыңды Қопа қойғаны несі? Қозған руында ұры көп болатын еді, олар саған келіп паналады ма?» — деп сұрайды.
Қопа оған іркілмей жауап береді: «Атымның Қопа екені рас, Қозғанымда ұрының көп екені де рас. Бірақ маған паналауға келгендерді Саққұлақтың иттері арсылдап қуып шыға береді», — деп, ақсақалдың бетіне тура қарайды.
Сөзден тосылған Саққұлақ абыржып: «Қопеке, енді демалыңыз» — депті.
Семейдегі сөз қағысы
Қопа селдір сақалды кісі екен. Бір күні Семейде Алшынбай мен Құнанбайға жолығып қалады. Әзілге бейім Алшынбай оны бір қағытпақ болып: «Баяғыда жүн-жұрқа жинаушы көп деуші еді. Қопеке, сақалыңызды алдырып, сатып жібергенсіз бе?» — дейді.
Қопаның уәжі: абырой — бәрінен биік
Сонда Қопа тайсалмай: «Сақалды сақтағанша, абыройды сақтаңдар. Кеше Қаройға барып, параға жеті бие жедің. Сенің тұтамдай сақалың Құдай алдында сол жеті бие үшін жауап бере ала ма?» — деп, бір-ақ түйрейді.
Алшынбай Қопаның сөзін мойындап, айыбым деп жиырма бес сом тастайды.
Қопа шешен сонда: «Ат жақсысы — бөз болар, ер жақсысы — таз болар» — дейді де, мұны Алшынбайдың түсінгендігіне жорып, жиырма бес сомды қалтасына салып алады.
Екеуі құда болғанымен, араларында іштей бақталастық бар сияқты еді. Алшынбайдың сөзге қалып отырғанын қызықтаған Құнанбай күліп: «Қопеке, Алшынбайдың құлағына қолыңызды апармаңыз, ол кісінің басы асау еді» — деп қағытады.
Қопаның дәл жауабы
Қопа оған да тосылмай: «Соқыр мен төбелдің құлағынан Қопа енді ұстап жүр дейсің бе?» — деп, күле алмай отырған Құнанбайды да «соқыр» деп бүктеп кетеді.
Мұны естіген Алшынбай рақаттанып: «Саған да сол керек! Сені де түрткен — ана жиырма бес сом ғой» — деп сақылдап күледі.
Құнанбай ұялғанынан қызарып, күлкісі тыйылып, Қопаның алдына жиырма бес сомды тастай салыпты.