Әлди - әлди ақ бөпем, Ақ бесікке жат бөпем (Бесік жыры) Бесік қасиетті, киелі құтты мүлік, сәбидің алтын ұясы болып есептеледі
«Әлди-әлди ақ бөпем, Ақ бесікке жат бөпем» — бесік жыры.
Бесік — қасиетті, киелі, құтты мүлік; сәбидің алтын ұясы. Халық даналығындағы «Ел іші — алтын бесік» деген сөз де бесіктің қадір-қасиетін айқындайды.
Бесікті қадірлеу және «бесікке салу» дәстүрі
Жаңа туған баланы бесікке салу — халқымыз үшін маңызды салттардың бірі. Бұл рәсім көбіне жасы үлкен, тәрбиелі, өнегелі әжелер мен әйелдерге тапсырылады. Олар бесікті отпен аластап, «тыштырма» жасап, кейін нәрестені бесікке бөлейді.
Рәсімнің негізгі жоралғылары
- Бесікті отпен аластау.
- «Тыштырма» жасау.
- Нәрестені бесікке бөлеу.
Сый-кәде және береке
Бесік үстіне жеті түрлі қадірлі әрі таза зат қойылады. Бесікті салған адамға «бесікке салар» деп аталатын кәделі сый беріледі. Осындай қуаныш үстінде бесік жыры айтылады.
Бесік жыры: тілек пен тәрбие
Үзінді
Айыр қалпақ киісіп,
Ақыры жауға тиісіп,
Батыр болар ма екенсің?
Бармақтарың майысып,
Түрлі ою ойысып,
Шебер болар ма екенсің?
Таңдайларың тақылдап,
Сөзіңді жұрт мақұлдап,
Шешен болар ма екенсің?
Бесік жыры — тек әлди емес, болашаққа бағытталған тілек. Онда баланың батыр, шебер, шешен болып өсуі тілінеді.
Бесіктің пайдасы: тазалық, қауіпсіздік, саулық
Бесіктің сәби денсаулығы мен тазалығына пайдасы зор. Бесікте жатқан баланың бойы жинақы, қол-аяғы түзу, ширақ болады. Сонымен қатар бесік баланы кездейсоқ құлаған заттан, суық пен ыстықтан да қорғауға көмектеседі.
Ырым-тыйым және тұмар тағу
Пәле-жаладан сақтасын деп ырымдап, бесікке әртүрлі қорғаныш нышандарын тағады: тұмар, бүркіт тұяғы, жыланның бас сүйегі, кірпі сияқты заттар.
Бесіктің материалы және жасалу ерекшелігі
Бесік ағаштан, негізінен талдан иіп жасалады. Себебі тал басқа ағаштардай морт сынбайды, иілгіш келеді; құрт түспейді, жағымсыз иіс болмайды.
Құрал-жабдықтары
- Жастық
- Мамық
- Жөргек
- Түбек
- Шүмек
- Қолбау
- Тартпабау
- Тағы басқа жабдықтар