Жаңа туған нәрестенің алғашқы көйлегін иткөйлек деп атайды
«Иткөйлек»: нәрестенің алғашқы көйлегі және оның мәні
Жаңа туған нәрестенің алғашқы көйлегін қазақ дәстүрінде «иткөйлек» деп атайды. Бұл киім кәдімгі көйлек сияқты толық пішіліп тігілмейді: көбіне жөрмелеп, іліп қана құрастырылады. Мұндағы мақсат — сәбиге жеңіл, ыңғайлы киім дайындау әрі ырымға қатысты ниетті сақтау.
Қырқынан шыққаннан кейінгі рәсім
Бала қырқынан шығарылған соң, әлгі көйлекке тәтті түйіп, оны иттің мойнына байлап жібереді. Балалар итті қуып жетіп немесе шақырып ұстап, түйілген тәттіні бөліседі. Бұл әрекет көпшілікке қуаныш сыйлап қана қоймай, береке мен ортақтасу идеясын айқындайды.
Кей өңірлерде баласы жоқ келіншектер «иткөйлекті» ырым қылып алады. Мұны олар отбасыға сәби тілеген ниетпен, жақсылық шақырудың белгісі ретінде қабылдайды.
Атау қайдан шыққан?
«Иткөйлек» атауының мәні оны иттің мойнына байлаумен ғана шектелмейді. Халық ұғымында ит «жеті қазынаның бірі» ретінде бағаланған. Сондықтан бұл дәстүрде итке қатысты символика — қорғау, серік болу, берік мінез ұғымдарымен ұштасады.
Сонымен бірге бұл ырымда «баламыз көп болсын», «қиындыққа берік болсын» деген тілек жатыр. Қазақ тіліндегі «итжанды» сөзі де адамның беріктігі мен төзімділігін білдіреді. Демек, «иткөйлек» — нәрестенің алғашқы киімі ғана емес, ұрпаққа бағытталған игі ниеттің көрінісі.
Ырымның өзегі
Береке, бөлісу, көп балалы болу тілегі.
Символ
Ит — «жеті қазынаның бірі», серіктік пен сақтық нышаны.
Түйін
«Итжанды» — төзімділік пен беріктікті дәріптейтін ұғым.