Адам көркі шүберек, Ағаш көркі жапырақ
Адам туралы нақылдар
Төмендегі сөздер — адамгершілік, еңбек, ниет, ұят, бірлік және өмірдің сын-сықпағы туралы халық даналығы. Әр жол — ойға тоқитын қысқа тұжырым, әр тұжырым — мінезді түзейтін өлшем.
Адамдықтың қадірі
Адам деген — ардақты ат.
Адам атын биік қылатын — оның жүрісі мен ісі.
Адамдықтан үлкен ат жоқ, наннан үлкен ас жоқ.
Адамгершілікке арналған үш сауал
- Шөлге құдық қазу — бір сауап.
- Өзенге көпір салу — бір сауап.
- Жолға ағаш егу — бір сауап.
Адамның күні — адаммен.
Адам бір-біріне — қонақ.
Адамға адам — жат емес.
Адам болып туған соң, адам болып өлу — парыз.
Адамның ең үлкен аманаты — өз атына лайық өмір сүру.
Еңбек, талап, мінез
Еңбек — адамның көркі, адам — заманның көркі.
Талабы жоқ жас — қанаты жоқ құс.
Әркімнің өз биігі бар.
Адамына қарай — сәлемі.
Адам ұйымшыл, мал үйіршіл.
Ой мен тәртіп
Аузына келгенді сөйлеу — наданның ісі; аузына түскенді жеу — хайуанның ісі.
Тойсыз күнің болса да, ойсыз күнің болмасын.
Байлықтан бұрын — байып керек: ойға тоқтау, сөзге сақтық.
Жұмсақ ағаш — құртқа жем, жұмсақ адам — жұртқа жем.
Бөрі арықтығын білдірмес, аш қарнын томпайтар.
Сөз, сана, сыр
Ат аяғынан семірер, адам құлағынан семірер.
Бейтаныс кісі — бітеу жаңғақ.
Адамның сырты — алдамшы.
Қағазға тіл бітірген — қалам, жансызға жан бітірген — адам.
Адам тастай берік, гүлдей нәзік.
Адам жүрген жермен адам жүреді: біреу білмегенді біреу біледі.
Сынақ, ұят, ниет
Кісіні кейде таршылық сынайды, кейде баршылық сынайды.
Күйесіз қазан жоқ, қайғысыз адам жоқ.
Адамның ұяты — бетінде, адамгершілігі — ниетінде.
Темір сырын отта танытады, адам сырын жоқта танытады.
Жаңылмас жақ болмас, сүрінбес тұяқ болмас.
Адам қатесіз болмас, көл бақасыз болмас.
Болар елдің баласы той үстінде ой табар.
Қоғам, із, уақыт
Он адам жүрген жерде — із қалады, жүз адам жүрген жерде — соқпақ, мың адам жүрген жерде — жол қалады.
Біреу біреуге — сүйеу.
Адам қайғысы — заман қайғысы.
Адам аласы — ішінде, мал аласы — сыртында.
Дүниеде тас қатты, тастан да бас қатты.
Өлшем мен өнеге
Болатын бала он бесінде “баспын” дейді, болмайтын бала жиырма бесте “жаспын” дейді.
Жасық адам жасына жетпей қартаяды, асыл адам жасына жетпей марқаяды.
Жақсылық пен әділ өлшем
Ат жақсысын мақта, адам жақсысын жақта.
Атаңның баласы болма, адамның баласы бол.
Ескерту
Адамды алдау — арыңның алдында қылмыс, ағаны алдау — анаңның алдында қылмыс.
Иттен ит туады боғын жеген, қасқырдан қасқыр туады қойын жеген.
Адам көркі — киім, ағаш көркі — жапырақ.
Адам ойға тоймас, бөрі қойға тоймас.
Тойсыз күнің болса да, ойсыз күнің болмасын.