Байдалы белдеудегі қараны суырып алып, Байсалға берді
«Байдалы белдеудегі қараны суырып алып, Байсалға берді... Ол ырымын істеп, қараны жерге сұлатты да, табанымен басып, сындырып тастады». (М. Әуезов)
Бұл үзінді қазақтың аза тұту дәстүріндегі маңызды ғұрыптардың бірін аңғартады: кісі қайтыс болған күні тігілген қараны жығу салты.
Қараны жығу салты
Қараны жығу — қаза болған адамның артынан көтерілген қаралы белгіні түсіріп, аза кезеңінің аяқталғанын білдіретін рәсім. Бұл ғұрып әдетте жылы беріліп, ас өткеннен кейін орындалады.
Рәсімнің негізгі әрекеттері
- Қара жалау (қара) алынып, сындырылады.
- Сындырылған қара отқа жағылып, жойылады.
Құран оқылып, бата беріледі
Бұдан кейін жақын-жуықтары, әйелі мен балалары, сондай-ақ елдің ақсақалдары жиналып, құран оқып, бата береді.
Соңғы жоқтау және тұл аудару
Рәсім барысында соңғы жоқтау айтылады, содан соң тұл аударылады.
Мағынасы
Бұл — қаралы жылдың өткені, азалы күндердің аяқталғаны дегенді білдіреді. Яғни жұртшылықтың қайғыны рәсім арқылы түйіндеп, тіршілікке қайта бет бұрғанын танытатын белгі.