Жұлдыздарды санамайды
Аспан денелеріне қатысты ырым-тыйымдар
Қазақ дүниетанымында аспанға, жұлдызға, ай мен күнге қатысты наным-сенімдер мен тыйымдар ерекше орын алады. Бұл ырымдар адамды әдепке, сақтыққа, табиғатты құрметтеуге тәрбиелеп, жамандықтың алдын алуға бағытталған деп түсіндіріледі.
Жұлдыз санауға тыйым
Жұлдыз санауға болмайды. Ел ішінде жұлдыз санаса, өлім-жітім мен жаманшылық көбейеді деген наным бар.
Негізгі ой: жамандық шақырмау, сақтық сақтау
Айды қолмен көрсетуге болмайды
Айды саусақпен нұсқап көрсету — жаман ырым саналған. Мұндай әрекет отбасына кесірі тиеді, үй ішінде жағымсыз жағдайлар болады деп ырымдайды.
Ырым мәні: аспан денелеріне құрметпен қарау, артық қимылдан тыйылу.
Күн мен айға қарап дәрет сындырмау
Күнге немесе айға қарап дәрет сындыруға тыйым салынған. Бұл — өлім-жітім шақыратын жаман ырым ретінде айтылады.
Тыйымның астары: әдеп сақтау, табиғатқа құрмет, қасиетті нышандарды қорламау.
Ағып түскен жұлдызды көру
Аспаннан ағып түскен жұлдызды көргенде, қазақтар «Менің жұлдызым жоғары» деп ырымдайды. Бұл сөз ырыс-бағыттың, мерейдің артуын тілеген ниетпен айтылады.
Мағынасы: үміт, сәттілік, оң ниет
Жаңа айға бата беру
Жаңа ай көрінгенде, «Жаңа айда жарылқа, ескі айда есірке» деп бата жасап, жақсылық тілейді. Бұл ырым — жаңа кезеңге ізгі ниетпен қадам басудың белгісі.
Тілек
Жарылқау, береке, амандық
Ниет
Өткен айдағы ауырлықтан арылып, жаңа айды игілікпен бастау
Қорытынды
Аспанға қатысты ырым-тыйымдар — халықтың табиғатпен үйлесім табуға, әдеп сақтауға және жақсылыққа ұмтылуға үндейтін рухани мұрасы. Олар бүгін де мәдени жадтың бір бөлігі ретінде мәнін жоғалтпай келеді.