Тоқсан көремін деген жасым ба еді, Быламық ішейін деген асым ба едің - деп, баяғы қариялар айтқандай жасы жеткен адамдар тісі болмаған соң тамақ жей алмайды
Үлкенге құрметтің дәмі: «Белкөтерер» тағамы
«Тоқсан көремін деген жасым ба еді, быламық ішейін деген асым ба еді» — деп, баяғы қариялар әзіл-шыны аралас айтқандай, жасы келген адамның тісі болмауы немесе әлсіреуі тамақты бұрынғыдай жеуге мүмкіндік бермейді. Дегенмен дәл осындай шақта ағзаға жеңіл сіңетін, қуаты мол, көңіл көтеретін тағам аса қажет.
«Белкөтерер» деген не?
Осындай жағдайда үлкен кісілерге арнап «белкөтерер» деп аталатын тағам дайындалады. Ол әрі жұмсақ, әрі дәмді, әрі нәрі мол болып келеді.
Құрамы мен даярлануы
«Белкөтерер» көбіне қуаты жоғары әрі жұғымды өнімдерден әзірленеді. Мысалы:
- Қазы — қуат беретін, нәрлі тағам
- Сарымай — жұмсақтық пен құнар қосады
- Жент — тәтті, тез қуаттандыратын ас
- Қымыз — сергітетін, дәруменге бай сусын
- Ақ ірімшік — жеңіл, пайдалы ақуыз көзі
- Бал — табиғи тәттілік пен қуат
Мұндай дәмді балалары, көрші-көлемі немесе сыйлас жандар әдейі дайындап, үлкен кісіге апарып ұсынады. Бұл — құр сөз емес, нақты қамқорлықтың іс жүзіндегі көрінісі.
Бата — алғыс пен ықыластың белгісі
«Белкөтерерге» разы болған қариялар батасын береді. Бата — алғыс қана емес, адамға жігер сыйлайтын, ниеттің тазалығын білдіретін рухани қолдау.
Қашан және кімдерге тартылады?
Аурудан кейін
Денсаулығы енді түзеліп келе жатқан адамға күш-қуат беру үшін арнайы дайындалады.
Мерекелік күндерде
«Наурыз» бен «Айт» күндері үлкендерге ерекше ықыласпен тарту етіледі.
Осы дәстүр арқылы халқымыздың жасы үлкен адамдарды сыйлау, бағып-қағу және қадірін білу мәдениеті айқын көрінеді. «Белкөтерер» — тағам ғана емес, үлкенге деген ілтипаттың өнегелі жолы.