Ұлдың атасы бата аяқ деп бір түйе, бір жылқы жібереді
«Бата аяқ» және құдалықтағы келісім тәртібі
Ұлдың атасы «бата аяқ» ретінде бір түйе, бір жылқы жібереді (Ә. Диваев). Құда түскеннен кейін екі жақ өзара келісімге келген соң, жігіттің әкесі қыз ауылына келіп «бата аяқ» өткізеді. Кейде бұл рәсім «сырға тағар» деп те аталады.
Осы басқосуда екі жақ той өткізілетін мерзімді, кәде-жораны, қалың мал мәселесін келіседі. Бұл келісімнің өзі «бата» деп аталып, екі жақтың мәмілеге келуін «баталасу» дейді.
Батаның түрлері
Кесімді бата
Мал мөлшері, той уақыты, шығын көлемі, алыс-беріс, келу-кету және өзге де шарттар нақты бекітіледі.
Кесімсіз бата
Мал саны мен мүлік мөлшері алдын ала кесілмейді; жағдайға және уақытқа қарай кейін белгіленеді.
Құдалықтағы «жақсы» кәделердің жіктелуі
Ауқатты, елге танымал адамдардың құдалығында «бас жақсы», «орта жақсы», «аяқ жақсы» деп аталатын ірі, бағалы кәделер болады. Бұл атаулар сый-кәденің салмағы мен құндылығын білдіреді.
Бас жақсы
- боталы түйе
- құлынды бие
- жағалы киім
- бағалы бұйым
- алтын, күміс жамбылар
Орта жақсы
- ең жақсы түйе
- немесе ең жақсы ат
Аяқ жақсы
- ат
- сиыр
- қой және т.б.