Тыйым (дәстүр, тәрбие)

«Қызға қырық үйден тыю, ұлға отыз үйден тыю» (мақал).

Халқымыздың тәрбиелік құралдарының күнделікті қолданылатын үлгі, өнеге түрлерінің бірі — тыйым, яғни тыйым сөздер. Бұл — балалар мен жастарды «жирен жаман әдеттен» дегендей, жаман қылықтан сақтандырып, жақсылыққа еліктеуге және соған бейімдеуге бағытталған таза халықтық педагогикалық ұғым.

Осы арқылы қауым әркімді теріс мінез-құлықтан, орынсыз әрекеттен тежеп, әдеп пен жауапкершілікке бағыттап отырған.

Халық түсінігіндегі тыйымның мәні

Халық ұғымында кейбір қимыл-әрекеттердің астарында тәрбиелік мән бар деп есептелген және ондай ерсі көрінген істерге қатаң тыйым салынған. Мысалы:

Тізені құшақтау — жалғыз қалудың белгісі.
Үлкеннің жолын кесу — әдепсіздік.
Қолды төбеге қою — ел-жұрттан безінудің нышаны.
Асты төгу — ысырап.

Қорытынды ой

Ел ішінде тыйым түрлеріне байланысты сөздер өте көп. Олар — күнделікті өмірде адамды тәртіпке шақырып, мінезді қалыптастыратын, қоғамға сай әдептілік өлшемдерін бекітетін тәрбиелік ұстанымдар.