Алты жасар бала атқа мінсе, Алпыстағы шал алдынан шығар
Мақал-мәтелдер
Төмендегі нақыл сөздер табиғаттың мінезін, адам әдетінің беріктігін, жан-жануарға қатысты байқағыштықты және салттың қадірін қысқа да нұсқа жеткізеді. Әр сөйлем — өмірден алынған ықшам түйін.
Табиғат пен мезгілдің ишарасы
- Сәуір болса, күн күркірер; күн күркіресе, көк дүркірер.
- Қарға қарқылдаса — қысты шақырады; қаз қаңқылдаса — жазды шақырады.
- Ит үрген жерде — ауыл бар.
Әдет, салт және адам мінезі
- Ауру қалса да, әдет қалмайды.
- Алты жыл аш болсаң да, атаңның салтын ұмытпа.
- Ант бұзған оңбайды, салт бұзған сорлайды.
- Сұрап алған аурудың емі жоқ.
- Бір ит көріп үреді, бір ит еріп үреді.
- Аттың сыры иесіне белгілі.
Ит туралы тәмсілдер
Итке қатысты мақалдар адамның мінез-құлқын, әдеттің қайталануын, сергектікті және қауым тіршілігін астарлап береді.
- Иттің табаны қышыса, керуенге ереді.
- Иттің ырылдасқаны — амандасқаны.
- Ит иттігін қылмай қоймас.
- Ит итаяғын жаламай, көңілі көншімес.
- Ел жатпай, ит тынбас.
- Ит баласын ырылдап сүйеді.
- Ит қорыған жерге өш.
- Жетектеген ит аңға жарамас.
- Ит иттігін істемесе, іші ауырады.
Төрт түлік, аң-құс және табиғи болмыс
- Алты жасар бала атқа мінсе, алпыстағы шал алдынан шығар.
- Ат дорбаның түбін иіскемей тоймайды.
- Тау текесі тауға шықпаса, тұяғы қышиды.
- Түйе алтын артып жүрсе де, жантақ жеуін қоймайды.
- Түйенің сүйген асы — жантақ; тиіннің сүйген асы — жаңғақ.
- Түйе жантақ жемесе, тілі қышиды.
- Бөрі кәрісін ұрады.