Тобық тығу (дәстүр)
Тобық тығу дәстүрі
Тобық тығу — серттесіп ойнаудың көне түрлерінің бірі. Бұл дәстүрде қыз бен жігіт (немесе жігіттер өзара) белгілі бір затқа бәстесіп, тобықты жасырып қояды. Жеңіс пен жеңіліс — тобықты сұраған сәтте оны таба алумен өлшенеді.
Қалай ойналады?
- Екі тарап тобықты «тығуға» келіседі де, нақты бір сыйға серттеседі (мысалы, алтын сағат немесе қалы кілем).
- Арада бір жыл өтсе де, бес жыл өтсе де, тобықты алған адам кез келген уақытта, кез келген жерде «Тобығымды бер» деген талапқа дайын болуы керек.
- Егер тобықты тауып бере алмаса — ұтылғаны; уәде етілген затты береді.
Нені үйретеді?
- Ұқыптылық: аманатқа немқұрайлы қарамауды.
- Бір сөзділік: сертті сақтауды, уәдені орындауды.
- Сыйластық: жауапкершілік пен өзара сенімді арттыруды.
Дәстүрдің тағылымы: бір оқиға
Тобық тығу кейде өмірдің өзімен астасып, ерекше оқиғаларға ұласады. Солтүстік Қазақстан өңірінде бір жігіт сүйген қызына тобық ұсынып, серт байласқан екен. Алайда көп ұзамай жігіт Ұлы Отан соғысына аттанып, артынан «хабар-ошарсыз кетті» деген суық хабар келеді.
Шындығында, жігіт жау қолына түсіп, тұтқында болады. Соғыстан кейін «тұтқында болған» деген себеппен еліне бірден жіберілмей, тағы айдауға ұшырайды. Тек он екі жылдан соң елге оралып, жігіт қыздан сертін сұрағанда, парасатты қыз тобықты сол сәтте-ақ қолына ұстатады.
Қорытынды
Сөйтіп, екі жас қосылып, тату-тәтті ғұмыр кешкен дейді. Бұл әңгіме тобық тығудың түп мәні — сертке адалдық пен сенімнің беріктігі екенін айқын көрсетеді.
Ораз Ілиясұлы, «Ана тілі» газетінен.
Ескерту
Бұрын мұндай ойын-дәстүрлер ел ішінде кең тараған. Тобық тығуға жігіттер де өзара қатыса алады; ал қыз бен жігіт арасында ол көбіне астарлы әзіл мен ішкі келісімге ұласып, сыйластықты тереңдеткен.