Үйлену тойы кезінде айтылатын дәстүрлі өлең, жыр
Аушадияр — үйлену тойындағы дәстүрлі жыр
Аушадияр — үйлену тойы кезінде айтылатын дәстүрлі өлең-жыр. Бұл жай ғана өлең емес: өзіне тән әуені бар, ұлттық тәлім-тәрбиелік мәні терең, көркем шығармашылықпен орындалатын тойдың көркі мен салтанаты. Ол — өнегелі өнердің бір айқын үлгісі.
Жырдың сақталуы және бүгінгі ахуалы
Аушадияр жырының үлгілерін шетелдегі қазақтар сақтап, бізге жеткізген. Бұл мұраны іздеп тауып, қайта танытқан қаламгерлердің бірі — Уахап Қыдырханов.
Шыны керек, бүгінде бұл жыр қазіргі Қазақстанда кең тарала бермейді: көпшілік жадынан көмескіленіп, ұмыт қалып бара жатқан дәстүрлі үлгілердің қатарына қосылған.
Айтылу орны мен мазмұны
Аушадияр әдетте үйлену тойы үстінде, жаңа қосылған жас жұбайларға арналып айтылады. Жырдың ерекшелігі — ақыл-кеңес, үлгі-өнеге, тәрбие тағылымын санамалап, рет-ретімен өрнектеуінде. Бұл — халықтық поэзиядағы таза әрі бай дәстүрдің көрінісі.
Аушадиярдан үзінді
Үзінді
Аушадияр — бір болар,
Жаманның көңілі кір болар.
Ата-анасын сыйлаған,
Ақ шалмалы би болар.
Аушадияр — екі дер,
Ержеткеннің еркі дер.
Омырауы толған он түйме,
Қыз баланың көркі дер...
Аушадияр — төрт болар,
Қыздың қойны өрт болар.
Екі жақсы қосылса,
Өле-өлгенше серт болар.
Неге бұл дәстүрді қайта жаңғырту маңызды?
Аушадиярды той мәдениетіне қайта енгізу — ұлттық өнерімізді байытып қана қоймай, жастарға бағыт-бағдар беретін тәрбиелік мазмұнды күшейтер еді. Мұндай ғұрыптық жырлар мәдени қазынамыздың тамырын тереңдетіп, салт-дәстүрдің өміршеңдігін арттырады.