Пышақ қауіпті зат болғандықтан, онымен ойнауға, жүзін жалауға, адамға кезенуге болмайды

Пышаққа қатысты қазақы тыйымдар мен ырымдар

Пышақ — тұрмыста қажет құрал болғанымен, қауіпті зат. Сондықтан қазақы дәстүрде пышаққа қатысты сақтық, әдеп және жаман ырымнан аулақ болуға бағытталған бірқатар қағидалар қалыптасқан.

Қауіпсіздік және әдеп

  • Пышақ қауіпті зат болғандықтан, онымен ойнауға, жүзін жалауға, адамға кезенуге болмайды.

  • Біреуге пышақ ұсынғанда ұшын өзіңізге, сабын қарсы адамға қаратып береді.

  • Ет кескенде қатар отырған екі кісінің біреуі ғана пышақ ұстайды.

  • Мал баққан адам құр қол жүрмей, қынды пышақ алып жүрген.

Сый-сияпат, ырым және тыйым

  • Сол себепті пышақты сыйға бермейді, сондай-ақ сұрап не қалап та алмайды.

  • Біреудің пышағымен ет кессе, «құр қайтармай», ұшына май немесе ет шаншып береді.

  • Бір нәрседен шошынғанда пышақты жастықтың астына қойып ұйықтайды.

  • Пышақтың жүзін көкке қаратып қоймайды: бұл «үйдің малы не жаны пышаққа түссін» деген жаман ырым деп саналған.

  • Жақын адамнан пышақ не ине алмайды — ара суып кетеді деп ырымдайды.

Түйін

Бұл тыйымдар мен ырымдар тұрмыстағы қауіпсіздікті күшейтіп, адамдар арасындағы әдепті сақтауға, сондай-ақ жаман ырымнан аулақ болуға үндейді.