Айт - исламның аса зор мерекесі
«Айт құтты болсын!» — деп құттықтап, жақсылығы бірге болсын деген тілек айтылады (Б. Майлин). Айт — исламдағы ең қадірлі мерекелердің бірі.
Негізгі мерекелер
- Ораза айт (Рамазан айынан кейін)
- Құрбан айт (Ораза айтынан кейін 70 күн)
Қысқаша дерек
Айт мерекесі ислам діні таралмай тұрып-ақ Арабияда белгілі болғаны айтылады. Кейін ислам дәстүрімен мазмұны тереңдеп, халықтық қуанышпен ұштасқан.
Ораза айт: оразаның аяқталуын айшықтайтын қуаныш
Ораза айт — отыз күн ораза аяқталғаннан кейін тойланатын мереке. Бұл кезең халық арасында Рамазан айы деп те аталады.
Пітір садақасы
Пітір садақасы осы айда беріледі. Оны әр мұсылман мешітке тапсырады.
Қасиетті айдың мәні
Дәстүрлі түсінік бойынша, Мұхаммед пайғамбар Алла тағаланың сөзін осы ораза айында естіген.
Рухани тазару
Айт күндері адамдар таза киініп, бір-бірін құттықтап, өкпе-наз болса татуласады, кешірім жасайды.
Дәйексөз
«Айт күні айтқан тілеулері дұрыс екен бишаралардың...» (Б. Майлин)
Құрбан айт: құрмет, қайырым және құрбандық
Құрбан айт — мұсылмандардың бас мерекелерінің бірі. Ол Ораза айтынан кейін 70 күн өткен соң басталып, үш күнге созылады. Бұл уақыт Меккеге қажылық сапарының аяқталу кезеңімен сәйкес келеді: Зұлхижа — қажылық айы.
Құрбандық шалу
Құрбан айтта әр мұсылман дін құрметіне және аруақтарға бағыштап мал сойып, құрбан шалады. Бұл — мұсылманшылықтағы басты парыздардың бірі ретінде айтылады (Мұхтасар).
Айтылатын тілек
«Құрбандық қабыл болсын»
Құрбандыққа қойылатын талап
Ауру, ақсақ, соқыр, жаралы немесе қотыр малды құрбандыққа шалуға болмайды. Құрбандық еті көпшілікке таратылады.
Дұға, құран және бата
Аруақтарға бағышталып құран оқылады, бата беріледі. Айт күндері адамдар бір-біріне ізгі тілек айтып, «айттық» сұрайды.
Айттың қоғамдық мәні
Татуласу мен кешірім
Айт — өкпе-ренішті ұмытып, арадағы араздықты тоқтатып, бір-бірін кешіруге үндейтін күн.
Иманға құрмет
Ел ішінде айт күндері немесе ораза кезінде қайтыс болған адамдарды иманды жандар деп қадірлеу дәстүрі бар.
Үлкен той деңгейі
Екі айт та мұсылман елдерінде үлкен мереке ретінде атап өтіледі және көп жерде демалыс күндері болып қалыптасқан.