Жаман көзден, Жалған сөзден сақтан

Сақтық пен парасат туралы мақал-мәтелдер

Төмендегі нақылдар сақ жүру, сөзге берік болу, қауіп-қатерді алдын ала ойлау, дос пен дұшпанды ажырата білу сияқты өмірлік қағидаларды еске салады. Әр сөйлем — қысқа, бірақ мағынасы терең ереже.

Сақтық — амандықтың тірегі

Сақ жүрсең — сау жүресің.

Абайлап қадам басқан адам қауіптен де, өкініштен де аулақ болады.

Құдайдан қорықпа, Құдайдан қорықпағаннан қорық.

Қорқыныш емес, жауапкершілік пен иман — адамды тәртіпке шақырады; ал ардан безгеннен қауіп көп.

Жаман көзден, жалған сөзден сақтан.

Көреалмаушылық пен өсек — тыныштықтың жауы.

Тыстағы мың жаудан, үйдегі бір жау жаман.

Ішкі алауыздық пен сенімсіздік сыртқы қауіптен де ауыр.

Қамданған қапы қалмайды.

Алдын ала дайындық — қиын сәттегі ең мықты қорған.

Оң көзіңе сол көзің қарауыл болсын.

Өзіңе өзің бақылау қой: асығыстық пен аңғалдыққа жол берме.

Ой, тәжірибе, мінез

Көп ойласаң — дана боласың, көп ойнасаң — бала боласың.

Салмақты ой мен жауапты іс — кемелдікке бастайды.

Көрмеген жердің ой-шұңқыры көп.

Білмейтін іске сақтықпен бар: жолы мен жыры көп.

Аузы күйген үрлеп ішер.

Бір рет күйінген адам келесіде абай болады.

Тістейтін жылқы тісін көрсетпейді.

Қауіп көбіне айқайсыз келеді: белгісі білінбейтін мінезден сақтан.

Көсеу ұзын болса, қол күймес.

Арақашықтық пен әдіс — өзіңді қорғаудың жолы.

Кетпеннің басын бассаң, сабы маңдайыңа тиер.

Әр әрекеттің қайтарымы бар: орынсыз қысым өзіңе соққы болып тиюі мүмкін.

Сөз, сыр, сенім

Адам сөзінен жаңылады, сиыр мүйізінен жаңылады.

Адамды көбіне абайсыз айтылған сөз сүріндіреді.

Дос деп сынамай сырыңды айтпа: достың да досы бар.

Сыр сақтаудың да әдебі бар: сенім уақытпен сыналады.

Досыңмен көп сөйлеспе — жолынан қалар, дұшпаныңмен көп сөйлеспе — сырыңды алар.

Әр ортада шек сақта: орынсыз әңгіме — орынсыз салдарға әкеледі.

Жер екеш жердің де құлағы бар.

Айтқан сөздің естілуі оңай: сақтық — сөйлеуден басталады.

Дос пен дұшпан: көрінгені бөлек, ниеті бөлек

Итпен жолдас болсаң, таяғыңды тастама.

Күмәнді серікпен жүргенде сақтану — міндет.

Жауың тышқан болса да, арыстандай көр.

Қауіпті кішірейтпе: елеусіз көрінген нәрсе үлкен зиян әкелуі мүмкін.

Гүрілдеп келген жаудан, күлімдеп келген қас жаман.

Ашық қарсылас айқын, ал жасырын ниет — ең қауіптісі.

Жау жоқ деме — жар астында, бөрі жоқ деме — бөрік астында.

Қауіп күтпеген жерден шығады: селқостыққа ерік берме.

Алдын ала ойлау: сапар, тірлік, жоспар

Жаздың қамын қыс ойла, бір ойлама — үш ойла.

Бір рет ойлау аз: түрлі жағдайды есептеу — қауіптің алдын алады.

Қыстың қамын жаз ойла, жаздың қамын қыс ойла.

Уақыты келгенде емес, уақыты жетпей тұрып қамдан.

Бір күндік жолға шықсаң, үш күндік азық ал.

Артық дайындық — артық салмақ емес, артық қауіпсіздік.

Сапарға шықпас бұрын серігіңді дайында, үй салмас бұрын көршіңді ойла.

Жолда — серік, қоныста — көрші маңызды: қатынас алдын ала өлшенеді.

Қауіптен қашық жүр: от, су, және өзге ескертулер

От пен су — тілсіз жау.

Екеуі де пайда, бірақ бақылаусыз қалса — апат.

Сумен ойнама — батарсың, отпен ойнама — күйерсің.

Қауіппен ойнау ақыры өкінішке әкеледі.

Жатқан жыланның құйрығын баспа.

Орынсыз түрткі — тыныш жатқан қатерді оятуы мүмкін.

Құлайын деп тұрған тамға сүйенбе.

Әлсіз тірекке сенген адам өзі де бірге құлайды.

Сырын білмеген аттың сыртынан жүрме.

Мінезін танымаған нәрсеге тым жақын барма.

Қазанға тиме — қарасы жұғар, балаға тиме — бәлесі жұғар.

Әр нәрсенің өз шегі бар: тиіспегенің — тыныштық.

Тұрмыстық түйіндер мен қоғамдық ескерту

Үй менікі демеңіз: үй артында кісі бар.

Қоғамда жеке әрекет те өзгеге әсер етеді: көрші хақын ұмытпа.

Кетемін деп отыңды өшірме.

Асығыстықпен өз тірегіңді құлатпа, арттағыны ойла.

Соқырдың қолына түспе, саңыраудың астына түспе.

Жауапкершілігі әлсіз, қаупі көп ортадан қашық жүр.

Екеу болсаң — бір-біріңмен кеңес, біреу болсаң — қабырғаңмен кеңес.

Кеңес — ақылдың таразысы; жалғыздықта да өзіңмен есептес.

Қаңтарда қалпақ киім болмайды.

Маусымға сай қам қыл: кешіккен шара пайда бермейді.

Сақау алыстан сайрамас: үйіне жеткенде даусы шықпайды.

Қолыңнан келмейтін іске көпірме: сөз бен істі үйлестір.

Қорытынды ой

Сақтықты сұңқардан үйрен.
Ер жаңылып қолға түсер, құс жаңылып торға түсер.
Күле кіріп, күңірене шыққаннан сақтасын.
Өзі саққа — Құдай жақ.

Қайғысыз қара суға семіреді.

Қамсыздық адамды босаңсытады: сергектік керек.

Қайғысыз ішкен қара судың қаймағы бір елі.

Бейқам күннің қызығы — қысқа; ертеңін ойлаған ұтады.