Асы бар аяқ әдемі

Ас туралы мақал-мәтелдер

Төмендегі нақыл сөздер қазақтың асқа, қонақжайлыққа, еңбектің берекесіне және дастарқан мәдениетіне қатысты өмірлік тәжірибесін жинақтайды. Оқуға жеңіл болуы үшін олар тақырыптарға бөлінді.

Назарға түйін

Ас — адамның қуаты, үйдің берекесі.
Дастарқан — сыйластықтың өлшемі.
Тоқтық пен аштық адамның мінезі мен ойына әсер етеді.

Сыйластық, қонақ, дастарқан әдебі

Сыйлап берсе — суын іш.

Сыйласқанның суын іш.

Тату үйдің тамағы тәтті.

Дастарқанда наны жоқтың — тамағының сәні жоқ.

Кісі кірмеген үй — көрмен тең, ішілмеген ас — умен тең.

Қуыс үйден құр шықпа.

Жат асыңа қарайды, дос басыңа қарайды.

Досыңның асын қасыңдай іш.

Асы бар аяқтан аттама.

Асы бар аяқ — әдемі.

Ас — қуат, береке, шипа

Ас — адамның арқауы.

Ас тұрған жерде ауру тұрмайды.

Ат — адамның қанаты, ас — адамның қуаты.

Қайнаған қара суда қасиет бар.

Қазан қайнап тұрса, ақыл сайрап тұрады.

Тоқтық пен аштық

Аштың ақылы астан әрі аспайды.

Тоқ адамды ұйқы басады, аш адамнан ұйқы қашады.

Қарны ашқан қазанға қарайды.

Ас қадірін тоқ білмейді.

Жарлының бір тойғаны — шала байығаны.

Ішіп тоймаған — жалап тоймайды.

Ысырап, үлес, қанағат

Өле жегенше — бөле же.

Жейтін ауызды — жемес ауыз байлайды.

Жақсы ас қалғанша, жаман қарын жарылсын.

Мешкей деген — жақсы атақ емес.

Құр аяққа бата жүрмес.

Атыңды сат, тоныңды сат — жатарыңда бір тойып жат.

Дәмнің парқы, тағамның қасиеті

Шыбын да балға қонады.

Ет дегенде бет бар ма?

Күріштің мәнін май келтіреді.

Ет — етке, сорпа — бетке.

Дүниеде тас қатты, тасты еріткен — ас тәтті.

Асы жоқ алтын аяқтың — алтынын ал да, отқа жақ.

Арпа, бидай — ас екен, алтын, күміс — тас екен.

Той тамағы — тәтті.

Тұрмыс пен мінезге қатысты тәмсілдер

Есек мінген ат сұрамайды, балық жеген ет сұрамайды.

Атты қамшымен айдама — жеммен айда.

Ашқа қазан астырма, тоңғанға отын жақтырма.

Жаманнан жарты қасық ас қалар.

Қыздың тамағы — қылдай.

Ауру — астан, дау — қарындастан.

Қосымша нақылдар

Шай ішіп үйренген — қымыз деп қыстамайды.

Қойдың басы — құданың асы.

Ет дәмділігін қойса, мен ұрлығымды қояр едім.

Жылқының етін жесең — тісіңе кіреді, жемесең — түсіңе кіреді.

Аспаздың қарыны — асқанына тояды.

Нан

Дастарқанда наны жоқтың — тамағының сәні жоқ.

Қазан

Қазан қайнап тұрса, ақыл сайрап тұрады.

Береке

Ас тұрған жерде ауру тұрмайды.

Қанағат

Өле жегенше — бөле же.